Ngày 17/4, Dương Thanh Cường (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Bình Phát) bị TAND TP HCM xét xử về tội Vi phạm quy định cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, theo khoản 3 Điều 179 Bộ luật Hình sự năm 1999.
Cường bị xác định có vai trò xuyên suốt, là người sử dụng toàn bộ số tiền trong khoản vay không đúng mục đích.
Liên quan đến vụ án, ông Nguyễn Thế Bình (cựu Chủ tịch HĐQT Agribank) bị truy tố về cùng tội danh, song đang trốn truy nã nên tòa xử vắng mặt.
Các bị cáo Hồ Đăng Trung (cựu giám đốc Agribank Chi nhánh 6); Hồ Văn Long (cựu trưởng phòng chi nhánh ngân hàng); Đỗ Ngọc Dũng (cựu cán bộ tín dụng ngân hàng) bị truy tố về cùng tội danh.
Phiên tòa dự kiến kéo dài đến 20/4.
Cường từng là doanh nhân, được biết đến là “trùm bất động sản” tại TP HCM, điều hành nhiều pháp nhân như: Công ty Tân Đại Phát, Thanh Phát, Bình Phát… để vay vốn hàng trăm tỷ đồng của ngân hàng thực hiện dự án. Song, do bị cáo sử dụng hồ sơ pháp lý không đúng thực tế, dùng tiền không đúng mục đích nên dẫn đến sa lầy trong nhiều dự án, mất khả năng trả nợ và vướng vào lao lý.
Tương tự, lần ra tòa này, Cường bị cáo buộc dùng hồ sơ khống vay tiền ngân hàng để thực hiện dự án nhưng thực chất để đảo nợ, dẫn đến mất khả năng thanh toán, gây thiệt hại đến nay là 1.053 tỷ đồng. Trong đó, 170 tỷ đồng là nợ gốc và hơn 884 tỷ nợ lãi.
Cụ thể, đầu năm 2007, qua giới thiệu, Cường gặp ông Nguyễn Thế Bình (khi đó là quyền Tổng giám đốc Agribank) để xin vay 500 tỷ đồng mua đất làm dự án. Ông Bình đồng ý, chỉ đạo ông Trung xử lý hồ sơ. Bị cáo Trung sau đó giao Phó phòng tín dụng Long tiếp nhận, lập hồ sơ vay cho Công ty Bình Phát của Cường.
Để hợp thức hóa điều kiện vay, Cường lập các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nâng khống giá trị tài sản bảo đảm từ khoảng 65 tỷ lên 358 tỷ đồng (giá thực tế 1,9-3 triệu đồng/m2 nhưng kê lên 12-13 triệu đồng/m2).
Do khoản vay vượt hạn mức chi nhánh, Trung trình Hội sở xin nâng hạn mức lên 500 tỷ đồng cho dự án khu chung cư – thương mại tại quận 8 cũ. Sau khi được chấp thuận, Trung chỉ đạo thẩm định và đề xuất cho vay, dù hồ sơ chưa hoàn tất thủ tục đất đai, chưa có phê duyệt dự án.
Từ tháng 4 đến tháng 11/2007, Trung ký 5 hợp đồng tín dụng cho Công ty Bình Phát vay hơn 302 tỷ đồng. Tài sản thế chấp là 18 thửa đất và tài sản trên đất hình thành từ vốn vay.
Sau khi được giải ngân, Cường chỉ sử dụng 70 tỷ đồng vào mục đích mua đất làm dự án, còn lại 230 tỷ đồng dùng để trả nợ.
Vay để đảo nợ
Cuối năm 2007, do sử dụng vốn sai mục đích và muốn kéo dài thời hạn vay, Cường đề nghị chuyển 5 khoản vay ngắn hạn thành một khoản vay trung hạn. Đề xuất này được Trung báo cáo và ông Bình chấp thuận.
Ngày 4/12/2007, Cường tiếp tục đề nghị vay thêm 500 tỷ đồng để thực hiện dự án khu chung cư – thương mại Bình Phát. Theo chỉ đạo của ông Bình, Trung chỉ đạo cấp dưới lập báo cáo thẩm định, đánh giá dự án “khả thi, hiệu quả”, tài sản đảm bảo “đầy đủ pháp lý”, qua đó đề xuất cho vay.
Ngày 31/12/2007, Trung ký hợp đồng tín dụng cho Công ty Bình Phát vay 500 tỷ đồng, thời hạn 60 tháng, với tài sản thế chấp gồm dự án hình thành từ vốn vay và 18 thửa đất hơn 33.400 m2 đã dùng bảo đảm cho các khoản vay trước. Cùng ngày, ngân hàng giải ngân hơn 303 tỷ đồng. Cường dùng phần lớn số tiền này để tất toán 5 khoản vay ngắn hạn (đảo nợ), phần còn lại chi trả các khoản khác.
Cơ quan điều tra xác định, các quyền sử dụng đất không đủ điều kiện thế chấp nhưng vẫn được định giá hơn 420 tỷ đồng để bảo đảm khoản vay. Dự án Bình Phát chưa được phê duyệt, song vẫn được nâng giá trị lên khoảng 1.460 tỷ đồng để hợp thức hồ sơ vay vốn.
Đến năm 2010, Công ty Bình Phát rơi vào nợ xấu, các tài sản thế chấp bị phong tỏa, dự án bị dừng nên không còn nguồn trả nợ.
Cường sau đó bàn với bà Vũ Thị Bích Loan (Giám đốc Công ty THY, đã chết) nhờ đứng ra vay tiền và đề nghị Trung cho Công ty THY vay 385 tỷ đồng để mua lại 13 thửa đất của Bình Phát đang thế chấp.
Ngày 31/8/2010, Cường ký hợp đồng chuyển nhượng gần 30.000 m2 đất cho Công ty THY với giá 385 tỷ đồng. Doanh nghiệp này lập dự án khu căn hộ – phố đi bộ An Dương Vương – Hồ Học Lãm để hoàn thiện hồ sơ vay vốn, thực chất là chiêu thức “bình mới rượu cũ”.
Kết quả điều tra xác định, các tài sản đảm bảo không đủ điều kiện thế chấp: có đất thuê, nhiều thửa bị nâng khống giá trị, dự án chưa được cấp phép. Dù vậy, ngày 30/11/2010, ngân hàng vẫn giải ngân 385 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền được chuyển cho Bình Phát để trả nợ các khoản vay của Cường trước đó để ngân hàng giải chấp một phần tài sản chuyển sang bảo đảm cho khoản vay mới của công ty THY.
Do Công ty THY không có khả năng trả nợ, khoản vay bị chuyển quá hạn từ năm 2011. Cơ quan công tố xác định, Cường là người sử dụng toàn bộ tiền vay nên phải chịu trách nhiệm về khoản thiệt hại này.
Ngoài vụ án này, Cường còn thực hiện nhiều hành vi sai phạm khác và đã bị TAND Cấp cao tại TP HCM tuyên mức hình phạt tổng hợp của 4 bản án là tù chung thân về hai tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Liên quan sai phạm trong việc phê duyệt cho Cường vay trái quy định, ông Hồ Đăng Trung từng bị tuyên 20 năm tù; ông Hồ Văn Long nhận 19 năm tù cùng về tội Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.
Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng...).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc...
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Văn bản điện tử này có hiệu lực giá trị như văn bản công chứng giấy và có giá trị như bản gốc.
Ngày 7/4, Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP Hải Phòng cho biết vừa bắt Vũ Tùng Lâm (36 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH truyền thông và sự kiện VIETCOMMS) và Nguyễn Văn Tài (34 tuổi, Phó Giám đốc) để điều tra hành vi cưỡng đoạt tài sản.
Theo cơ quan điều tra, từ năm 2024, Lâm và Tài thành lập Công ty VIETCOMMS có trụ sở tại Khu đô thị Waterfront (phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân). Nhóm này xây dựng và quản trị một hệ sinh thái các Fanpage, Group Facebook "khủng" có sức ảnh hưởng lớn tại Hải Phòng như: Ăn chơi Hải Phòng (533.000 thành viên), Hải Phòng - Hôm nay ăn gì (332.000 thành viên), Hải Phòng Xịn, Beat Hải Phòng...
Kết quả điều tra ban đầu xác định, để có tiền tiêu xài, Lâm và Tài chỉ đạo nhân viên hoặc sử dụng các tài khoản Facebook ảo chủ động đăng tải, phê duyệt các bài viết, clip "review" có nội dung tiêu cực, phản ánh không tốt về hoạt động kinh doanh của các nhà hàng, cơ sở dịch vụ trên địa bàn.
Khi bài viết này gây xôn xao dư luận, ảnh hưởng đến uy tín, các chủ cơ sở đã chủ động liên hệ xin gỡ bỏ hoặc xin thông tin người đăng bài để đối chất. Tuy nhiên, Lâm và Tài đều từ chối phối hợp gỡ bài đơn thuần.
Thay vào đó, bộ đôi này đưa ra yêu cầu: Muốn xóa bài và yên ổn làm ăn, chủ doanh nghiệp phải ký hợp đồng Quảng cáo truyền thông hoặc Hỗ trợ xử lý khủng hoảng truyền thông với Công ty VIETCOMMS.
Mức giá doanh nghiệp phải chi trả từ 30 đến 60 triệu đồng/năm. Do lo sợ hình ảnh thương hiệu bị bôi nhọ và ảnh hưởng đến doanh thu, nhiều chủ cơ sở dù bức xúc vẫn phải ký hợp đồng và chuyển tiền cho nhóm của Lâm. Chỉ sau khi tiền được thanh toán, các bài viết tiêu cực trên các hội nhóm do Lâm và Tài quản lý mới được gỡ bỏ.
Công an TP Hải Phòng thông báo những ai là nạn nhân đề nghị đến Phòng Cảnh sát hình sự để trình báo hoặc liên hệ với điều tra viên Hoàng Kim Thái (SĐT: 0904.127.567) để phối hợp giải quyết.
Nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Mức phạt với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng được nâng lên so với quy định cũ. Tại Điều 62 của Nghị định 109, các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền 5-10 triệu đồng:
a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác.
c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
đ) Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.
Trong khi đó, theo quy định cũ, nhóm các hành vi trên chỉ bị xử phạt 3-5 triệu đồng.
Mức phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng hơn vẫn được giữ nguyên từ 10-20 triệu đồng.
a) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời.
b) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi.
c) Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn.
d) Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình.
đ) Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
Thế nào là chung sống như vợ chồng
Luật Hôn và nhân gia đình định nghĩa, "chung sống như vợ chồng" là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng.
Hiện chưa có văn bản hướng dẫn khái niệm này, song trong Thông tư liên tịch 01/2001 giữa Bộ Tư pháp, Bộ Công an, TAND Tối cao và VKSND Tối cao, chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình.
Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình, cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó...
Ngoài ra, hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng có thể bị quy kết và xử lý hình sự nếu làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn; hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Với mức án phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù 3 tháng đến 1 năm.
Người phạm tội có thể bị phạt tù 6 tháng đến 3 năm nếu làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát; hoặc đã có quyết định của tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó.
