Cậu bé Mohammed Amin qua đời khi mới 8 tuổi, quằn quại trong cơn sốt mà mẹ em miêu tả như “bị ném vào chảo dầu nóng”, BBC đưa tin. Không lâu sau cái chết của Amin, chị gái 10 tuổi của em là Asma cũng nhận chẩn đoán dương tính với HIV. Cả hai chị em đều là nạn nhân của một hệ thống y tế sai sót nghiêm trọng, khi những chiếc kim tiêm tái sử dụng tại bệnh viện công THQ Taunsa, tỉnh Punjab, Pakistan.
Dữ liệu tổng hợp từ chương trình sàng lọc AIDS, phòng khám tư và hồ sơ cảnh sát cho thấy từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025, ít nhất 331 trẻ em tại thành phố này bị nhiễm căn bệnh thế kỷ. Cuộc điều tra ngầm của BBC Eye đã phanh phui nguyên nhân trực tiếp là nhân viên y tế dùng lại kim tiêm cũ, lấy thuốc từ các lọ đa liều và tiêm chéo cho hàng loạt bệnh nhi.
Trong 32 giờ quay lén tại THQ Taunsa vào cuối năm 2025, các phóng viên ghi nhận hàng chục vi phạm y tế cơ bản. Dù biển nội quy an toàn được treo trên tường, nhân viên y tế vẫn có 66 lần thực hiện thủ thuật bằng tay trần, thậm chí một y tá còn lục lọi thùng rác y tế mà không mang găng tay bảo hộ. Tiến sĩ Altaf Ahmed, chuyên gia bệnh truyền nhiễm hàng đầu Pakistan, giải thích rằng dù bác sĩ có thay đầu kim, virus vẫn tồn tại trong thân ống tiêm cũ và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể bệnh nhân tiếp theo.
Ổ dịch này lần đầu được tiến sĩ Gul Qaisrani, một bác sĩ phòng khám tư, phát hiện vào cuối năm 2024 khi tiếp nhận khoảng 70 trẻ nhiễm HIV từng điều trị tại THQ Taunsa. Dữ liệu dịch tễ học đã loại trừ nguyên nhân lây truyền từ mẹ sang con. Theo đó, trong 97 gia đình được kiểm tra, chỉ có 4 người mẹ mang mầm bệnh. Mẹ của Amin và Asma cũng có kết quả âm tính. Một phụ huynh từng tố cáo con gái bà bị tiêm bằng chính ống tiêm vừa dùng cho người anh họ nhiễm HIV, trong khi một người cha khác cho biết những lời phản đối của ông về việc dùng lại kim tiêm đều bị y tá phớt lờ.
Bất chấp những bằng chứng từ băng ghi hình, tân giám đốc bệnh viện, tiến sĩ Qasim Buzdar, vẫn phủ nhận và khẳng định cơ sở của ông “an toàn”. Đáng nói hơn, người tiền nhiệm của ông là TS Chandio, bị đình chỉ vào tháng 3/2025 khi chính quyền phát hiện 106 ca bệnh, đã nhanh chóng lách luật để quay lại làm nhân viên y tế cấp cao tại một trung tâm ngoại ô chỉ ba tháng sau đó.
Thảm kịch tại Taunsa không chỉ là hệ quả của sự tắc trách cá nhân, mà còn bắt nguồn từ một cuộc khủng hoảng hệ thống. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Pakistan là một trong những quốc gia có tỷ lệ tiêm thuốc bình quân đầu người cao nhất thế giới, với ước tính khoảng 8-9 mũi tiêm mỗi người mỗi năm, trong đó hơn 70% là không cần thiết.
Giáo sư Fatima Mir từ Bệnh viện Đại học Aga Khan chỉ ra tâm lý chuộng tiêm chích của người dân kết hợp với tình trạng thiếu hụt vật tư y tế đã đặt các cơ sở công lập vào thế khó. Áp lực phải duy trì định mức vật tư ít ỏi trong suốt một tháng buộc nhiều nhân viên y tế phải cắt xén quy trình an toàn vô trùng.
Đất nước này từng rúng động trước những kịch bản tương tự khi 1.500 trẻ em nhiễm HIV tại Ratodero năm 2019 và 84 ca nhiễm mới tại Karachi. Việc thiếu vắng các chế tài giám sát độc lập khiến lịch sử đen tối này liên tục lặp lại.
Trở lại Taunsa, gia đình Asma cho biết cô bé đang bị sụt cân. Giờ đây, em phải đối mặt với việc điều trị suốt đời và sự kỳ thị từ hàng xóm. Bạn bè không còn dám chơi cùng, khiến Asma luôn sống trong cô độc và thắc mắc với mẹ: “Con đã làm gì sai hả mẹ?”. Đứng trước mộ em trai, cô bé tâm sự rằng nhớ em. “Giờ em ấy đã về với Chúa rồi”, Asma nói, cho biết đang học hành chăm chỉ vì sau này lớn lên muốn trở thành bác sĩ.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, giải đáp: Việc đổ mồ hôi thường được coi là một dấu hiệu tích cực cho thấy hệ thống "làm mát" của cơ thể đang hoạt động tốt. Tuy nhiên, để trả lời câu hỏi mồ hôi ra nhiều có phải là "khỏe" hay không, chúng ta cần nhìn vào ngữ cảnh và cơ địa của từng người. Dưới đây là cách hiểu đúng về hiện tượng này.
Mồ hôi thực chất là cơ chế điều tiết thân nhiệt. Khi nhiệt độ cơ thể tăng lên (do vận động, thời tiết hoặc sốt), não bộ sẽ kích hoạt các tuyến mồ hôi để giải phóng nước, từ đó làm mát da khi nước bay hơi.
Sự thích nghi của cơ thể: Những người có thể lực tốt thường bắt đầu đổ mồ hôi sớm hơn và nhiều hơn khi tập luyện. Đó là vì cơ thể họ đã học được cách làm mát hiệu quả để duy trì hiệu suất vận động lâu hơn.
Thải độc qua da: Mặc dù gan và thận đảm nhận 99% nhiệm vụ thải độc, nhưng mồ hôi cũng giúp loại bỏ một lượng nhỏ muối, kim loại nặng và làm sạch lỗ chân lông.
Không phải lúc nào "mướt mồ hôi" cũng là khỏe. Có những trường hợp đổ mồ hôi nhiều là biểu hiện của tình trạng sức khỏe không ổn định:
Đổ mồ hôi trộm (ban đêm): Nếu bạn đổ mồ hôi ướt sũng quần áo khi đang ngủ trong môi trường mát mẻ, đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng, thay đổi nội tiết tố hoặc các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khác.
Tăng tiết mồ hôi (Hyperhidrosis): Đây là tình trạng các tuyến mồ hôi hoạt động quá mức ngay cả khi không có tác động của nhiệt độ hay vận động (thường ở lòng bàn tay, bàn chân, nách).
Vấn đề về chuyển hóa: Đổ mồ hôi nhiều kèm với run tay, sụt cân hoặc nhịp tim nhanh có thể liên quan đến cường giáp hoặc hạ đường huyết.
Mồ hôi lạnh: Nếu đột ngột đổ mồ hôi lạnh kèm theo đau tức ngực hoặc chóng mặt, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề về tim mạch.
Lượng mồ hôi mỗi người tiết ra rất khác nhau và phụ thuộc vào gien di truyền, cân nặng, môi trường và trang phục. Bởi số lượng tuyến mồ hôi trên cơ thể mỗi người là khác nhau, người có khối lượng cơ thể lớn hơn thường tỏa nhiều nhiệt hơn và cần nhiều mồ hôi hơn để làm mát, độ ẩm cao khiến mồ hôi khó bay hơi, làm bạn có cảm giác mình ra mồ hôi nhiều hơn bình thường.
Đổ mồ hôi là bình thường, nhưng quan trọng nhất là bạn phải bù nước và điện giải. Nếu lượng mồ hôi ra nhiều một cách bất thường (không do vận động, không do nóng) hoặc kèm theo các triệu chứng mệt mỏi, sụt cân, bạn nên kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Bạn nên lưu ý nếu hiện tượng đổ mồ hôi đi kèm với các "dấu hiệu đỏ" sau như: Đổ mồ hôi đêm thường xuyên gây ướt sũng ga giường dù phòng mát; đi kèm triệu chứng toàn thân như sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau ngực, hoặc đánh trống ngực; đổ mồ hôi không đối xứng - chỉ đổ mồ hôi ở một bên cơ thể (có thể liên quan đến vấn đề thần kinh).
Bác sĩ y học chức năng Trương Thích Hằng (Đài Loan) cho biết, các nghiên cứu về thực phẩm kháng ung thư đang ngày càng tăng mạnh. Dưới đây là cơ chế cụ thể giúp 5 loại rau củ này bảo vệ cơ thể trước các tế bào ác tính:
Cần tây
Hoạt chất apigenin trong cần tây có khả năng kích hoạt protein p53 trong tế bào. Khi DNA bị tổn thương tích tụ, tế bào sẽ trở nên khiếm khuyết và có nguy cơ phát triển thành khối u. Protein p53 đóng vai trò như một "công tắc", ra lệnh cho các tế bào lỗi này tự hủy diệt (apoptosis), từ đó ngăn chặn sự hình thành khối u.
Ngoài ra, apigenin còn ức chế các thụ thể estrogen, giúp phòng ngừa các dòng tế bào ung thư vú nhạy cảm với hormone. Hoạt chất này cũng tìm thấy nhiều trong rau mùi, hoa cúc La Mã và mùi tây.
Súp lơ xanh (Bông cải xanh)
Súp lơ xanh chứa hợp chất glucoraphanin. Trong quá trình chế biến, khi cấu trúc rau bị phá vỡ (cắt, thái), chất này sẽ chuyển hóa thành sulforaphane - một chất kháng ung thư thực thụ.
Sulforaphane không chỉ thúc đẩy tế bào ung thư tự hủy mà còn ngăn chặn sự di căn và giảm tình trạng kháng thuốc của khối u.
Khi chế biến, nên cắt nhỏ súp lơ và để yên khoảng 10 phút trước khi nấu để enzyme hoạt hóa tối đa lượng sulforaphane.
Cà rốt
Bên cạnh các vitamin A, B6, B7, K và lycopene, cà rốt còn chứa luteolin. Chất này giúp điều chỉnh quá trình tự hủy của tế bào ung thư và đặc biệt là ngăn chặn sự hình thành mạch máu mới xung quanh khối u, từ đó cắt đứt nguồn cung cấp dinh dưỡng của chúng. Luteolin cũng có trong dầu ôliu nguyên chất, lá bạc hà và các loại trái cây họ cam quýt.
Hành tây (đặc biệt là hành tây tím) sở hữu nồng độ quercetin cao nhất trong các loại rau củ. Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy người tiêu thụ nhiều quercetin có nguy cơ mắc ung thư phổi thấp hơn đáng kể.
Quercetin hoạt động bằng cách ức chế các đoạn RNA lỗi trong tế bào ung thư, khiến chúng không thể hoạt động và phải tự hủy. Vì đây là chất tan trong chất béo, bạn nên ăn hành tây kèm với các món có dầu mỡ để hấp thụ tốt nhất.
Cà chua
Hoạt chất lycopene trong cà chua đại đã được chứng minh có thể phòng ngừa 12 loại ung thư, bao gồm: ung thư tuyến tiền liệt, vú, cổ tử cung, buồng trứng, nội mạc tử cung, phổi, bàng quang, miệng, thực quản, dạ dày, đại trực tràng và tuyến tụy.
Lycopene giúp điều chỉnh hormone IGF-1 (yếu tố tăng trưởng giống insulin). Khi IGF-1 quá cao sẽ kích thích tế bào phân chia vô tội vạ dẫn đến ung thư. Lycopene giúp chặn đứng sự kích thích này.
Lycopene sẽ được giải phóng nhiều nhất khi nấu chín với dầu mỡ hoặc xay thành nước ép để phá vỡ thành tế bào.
Dù rau củ rất tốt, bác sĩ Trương Thích Hằng cũng đưa ra cảnh báo đặc biệt. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu truyền thống nên hạn chế ăn súp lơ xanh để tránh tương tác thuốc. Việc hấp thụ dinh dưỡng từ thực phẩm tự nhiên luôn đạt hiệu quả cao hơn thực phẩm chức năng vì cơ thể cần sự kết hợp đa dạng của các nguyên tố vi lượng để hấp thụ tối ưu.
Ngày 15-4, thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, Sở này đã tiếp nhận báo cáo từ Bệnh viện Y học cổ truyền về việc xuất hiện cơ sở làm giả thuốc của bệnh viện này.
Theo đó, lãnh đạo Sở Y tế đã chỉ đạo Phòng Kiểm tra Pháp chế (trước đây là Phòng Thanh tra Sở-PV), phòng Nghiệp vụ Dược nắm thông tin và có công văn gửi Công an TP.HCM điều tra tội phạm.
Trước đó, chiều 13-4, đại diện Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM cho biết vụ việc được phát hiện khi có bệnh nhân mang thuốc đến bệnh viện.
Cụ thể, bệnh nhân cung cấp hai lọ thuốc có ghi tên bệnh viện, tuy nhiên bao bì và hình thức sản phẩm không trùng khớp với mẫu chính thức.
Qua xác minh ban đầu, bệnh nhân cho biết đã khám và mua thuốc tại một phòng khám khác. Sau đó thấy trên sản phẩm có tên bệnh viện, họ đã quay lại bệnh viện để mua tiếp.
Đại diện bệnh viện nhấn mạnh đơn vị không thể xác nhận chất lượng các loại thuốc nói trên và không chịu trách nhiệm đối với những sản phẩm không do bệnh viện trực tiếp cung cấp.
Việc sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe người bệnh.
Trước tình hình này, bệnh viện đã nhanh chóng phát cảnh báo để bệnh nhân không tiếp tục sử dụng các loại thuốc giả.
Bệnh viện đã thu thập các mẫu thuốc làm bằng chứng để gửi cơ quan chức năng.
