Chỉ từ mong muốn cải thiện làn da nhanh chóng, N.H.H., 25 tuổi, ở Hà Nội, đã tự đẩy mình vào tình trạng tổn thương da nghiêm trọng.
Trước đó, thấy da nổi mụn, cô lên mạng tìm mua một bộ mỹ phẩm được quảng cáo là đơn giản, dễ dùng. Người bán hướng dẫn buổi sáng bôi một lọ, buổi tối bôi một lọ, kèm những lời hứa hẹn hấp dẫn về khả năng phục hồi da, làm sáng, căng bóng chỉ sau thời gian ngắn.
Không tìm hiểu kỹ thành phần, cũng không kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, cô gái trẻ tin rằng mình đã chọn đúng giải pháp cho làn da đang gặp vấn đề.
Tuy nhiên, thực tế diễn ra theo hướng ngược lại.
Chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng, vùng da mặt của H. bắt đầu đỏ rát, châm chích, mụn nổi dày hơn, tình trạng kích ứng ngày một nặng. Khi cảm giác bỏng rát kéo dài không thuyên giảm, cô mới vội vàng mang cả túi sản phẩm đang dùng đến cầu cứu bác sĩ.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, người trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân, cho biết cô gái bị viêm da tiếp xúc kích ứng, kèm ban đỏ, mụn viêm và tổn thương hàng rào bảo vệ da.
Theo BS Thành, điều đáng ngại nhất ở ca bệnh này không chỉ nằm ở mức độ tổn thương trên da, mà còn ở chỗ rất khó xác định chính xác bệnh nhân đã bôi sản phẩm lên mặt trong suốt những ngày qua.
“Trên các sản phẩm gần như không có thông tin rõ ràng về thành phần, nơi sản xuất hay công dụng cụ thể. Bên ngoài chỉ là những lời quảng cáo rất đẹp như phục hồi da, tăng sinh collagen, căng bóng. Trong khi đó, quan trọng nhất là thành phần lại không được thể hiện rõ ràng”, BS Thành nói.
Khi thành phần không được công bố minh bạch, nguy cơ tiềm ẩn phía sau có thể rất lớn. Theo BS Thành, những sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc có thể chứa corticoid mạnh, phenol, hydroquinone nồng độ cao hoặc các chất tẩy.
Đây đều là những hoạt chất có thể gây hại cho da nếu dùng sai cách hoặc dùng trong thời gian dài. Chúng có thể làm phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến da mất nước, mỏng yếu, tăng viêm, nổi mụn kéo dài, đỏ rát, thậm chí để lại thâm sạm hoặc các tổn thương dai dẳng khó phục hồi.
Với một số trường hợp nặng hơn, người dùng còn có thể gặp phản ứng mạnh như phù nề, khó thở, đau bụng. Điều đáng nói là khi biến chứng xảy ra, việc xử trí lại phức tạp hơn vì không xác định được chính xác “thủ phạm” nằm ở thành phần nào.
Từ một làn da chỉ bị mụn thông thường, bệnh nhân phải bước vào quá trình điều trị kéo dài và khó khăn hơn nhiều. Theo bác sĩ, việc điều trị không dừng ở kiểm soát viêm mà còn phải phục hồi hàng rào bảo vệ da, hạn chế tăng sắc tố sau viêm và ngăn nguy cơ tái phát trong thời gian tới.
Không ít người trẻ đang chọn mỹ phẩm bằng cảm tính
Theo BS Thành, đây không phải trường hợp hiếm gặp trong lâm sàng. Nhiều bệnh nhân trẻ chọn mỹ phẩm theo cảm tính, dựa vào lời giới thiệu của bạn bè, người bán hàng, các bài đăng trên mạng xã hội hoặc những đoạn quảng cáo đánh trúng tâm lý muốn đẹp nhanh.
Những cụm từ như trắng cấp tốc, tái tạo thần tốc, phục hồi siêu tốc, đẹp chỉ sau vài ngày thường rất dễ khiến người mua xiêu lòng, nhất là khi họ đang sốt ruột vì mụn, nám hoặc làn da xuống cấp.
“Khi nhu cầu làm đẹp quá lớn, sự cảnh giác thường bị bỏ qua. Nhiều bạn trẻ dễ tin vào những lời quảng cáo có cánh mà quên mất rằng làn da không phải nơi để thử may rủi”, BS Thành nói.
Một sai lầm khác cũng rất phổ biến là sau khi da bị kích ứng, nhiều người lại tự trấn an rằng do “cơ địa không hợp”, từ đó xem nhẹ rủi ro thực sự của sản phẩm.
Theo bác sĩ, cách lý giải này chưa đúng bản chất vấn đề. Một sản phẩm không đảm bảo chất lượng, không minh bạch thành phần, không rõ nguồn gốc thì bản thân nó đã tiềm ẩn nguy cơ gây hại, không thể quy hoàn toàn cho yếu tố cơ địa.
“Không phải cứ người khác dùng không sao thì mình cũng an toàn. Một sản phẩm không đảm bảo chất lượng thì nguy cơ gây hại chỉ là vấn đề thời gian, không thể quy hoàn toàn cho cơ địa”, BS Thành nhấn mạnh.
Thực tế, không ít người đang mua mỹ phẩm bằng niềm tin nhiều hơn bằng hiểu biết. Họ dễ bị thuyết phục bởi thiết kế bao bì bắt mắt, lời quảng cáo mượt mà, hình ảnh trước sau đầy hứa hẹn, nhưng lại bỏ qua những yếu tố căn bản nhất như xuất xứ, bảng thành phần, giấy phép lưu hành hay mức độ an toàn của sản phẩm.
Đó cũng là lý do nhiều ca tổn thương da hiện nay không bắt đầu từ những thủ thuật phức tạp, mà chỉ xuất phát từ một thói quen rất phổ biến là tự mua mỹ phẩm trên mạng và dùng theo lời giới thiệu.
Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện (Xiao Jiejian), chuyên gia quản lý cân nặng tại Phòng khám Tam Thụ Kim Oanh (New Taipei City), chia sẻ nhiều người gặp tình trạng "người gầy nhưng bụng phệ" (skinny-fat). Dù đã nhịn ăn tinh bột hay tập luyện quá sức khiến mặt và tay chân gầy đi, nhưng vòng eo vẫn không cải thiện.
Theo bác sĩ Tiêu, thủ phạm thực sự gây ra các bệnh mạn tính không phải lớp mỡ dưới da có thể cấu véo được, mà là mỡ nội tạng - lớp mỡ bao quanh gan và tụy. Mỡ nội tạng ẩn sâu bên trong cơ thể là mầm mống dẫn đến bệnh tim mạch, tiểu đường và gan nhiễm mỡ, nguy hiểm hơn nhiều so với mỡ dưới da.
Tin vui là bạn có thể giảm loại mỡ này mà không cần giảm tổng lượng calo hay sụt cân quá nhanh thông qua 4 phương pháp đã được khoa học chứng minh:
Bổ sung polyphenol thực vật
Polyphenol có nhiều trong các loại thực phẩm như trà xanh, matcha. Một nghiên cứu cho thấy những người thực hiện chế độ ăn giàu polyphenol có tốc độ giảm mỡ gan cao gấp đôi so với chế độ ăn thông thường. Thậm chí, khoảng 50% người tham gia nghiên cứu đã đảo ngược thành công tình trạng gan nhiễm mỡ.
Tăng cường chất xơ hòa tan
Chất xơ hòa tan thúc đẩy đường ruột sản sinh các axit béo chuỗi ngắn, từ đó kích thích tiết ra các hormone đường ruột tương tự GLP-1 (một loại hormone giúp no lâu). Điều này không chỉ giúp tăng cảm giác thèm ăn mà còn hỗ trợ ổn định đường huyết bền vững.
Trong một nghiên cứu lâm sàng, những bệnh nhân gan nhiễm mỡ được yêu cầu uống nước chứa 40 g "tinh bột kháng" mỗi ngày. Kết quả sau 4 tháng, lượng mỡ gan của nhóm này đã giảm trực tiếp 9%.
Các nguồn tinh bột kháng tự nhiên bao gồm gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt hoặc thực phẩm tinh bột đã được để nguội.
Nâng cao tỷ lệ protein trong bữa ăn
Chỉ cần nâng tỷ lệ protein trong khẩu phần ăn từ 10% lên 30%, ngay cả khi tổng lượng calo và cân nặng không đổi, lượng mỡ gan có thể giảm tới 42% chỉ sau 3 tuần.
Để giảm mỡ nội tạng hiệu quả, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đưa ra lộ trình "tối ưu hóa" thực đơn hàng ngày như sau:
Thay đổi đồ uống: Thay các loại trà sữa, nước ngọt bằng trà xanh hoặc matcha nguyên chất.
Cải thiện hộp cơm trưa: Thay sườn chiên rán bằng cá hồi, hoặc bổ sung thêm hai quả trứng luộc. Trứng luộc rất giàu choline - một dưỡng chất cực kỳ tốt cho quá trình phục hồi tế bào gan.
Chọn tinh bột thông minh: Thay cơm trắng bằng cơm gạo lứt để tận dụng nguồn tinh bột kháng "miễn phí".
Cảnh giác với "kẻ thù" giấu mặt: Đường trong nước trái cây, sữa chua có đường, mỡ lợn và các loại thịt chế biến sẵn như thịt xông khói là những nguyên nhân hàng đầu khiến gan tích mỡ nhanh chóng.
Vì vậy, việc lựa chọn xoài hay dưa hấu cần dựa trên tổng thể giá trị dinh dưỡng, đặc biệt với người tiền tiểu đường hoặc kháng insulin, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Tăng đường huyết là tình trạng lượng đường trong máu tăng sau khi ăn, và mức tăng này phụ thuộc nhiều vào khẩu phần cũng như cách kết hợp thực phẩm. Nếu ăn nhiều xoài cùng lúc, đường huyết có thể tăng mạnh.
Xoài khi ăn cùng chất đạm hoặc chất béo sẽ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường. Ngoài ra, xoài hơi xanh cũng có xu hướng làm đường huyết tăng chậm hơn so với xoài chín.
Trong khi đó, dưa hấu chứa nhiều loại đường dễ hấp thu nên thường khiến đường huyết tăng nhanh hơn. Tuy vậy, nếu ăn với lượng hợp lý, dưa hấu vẫn mang lại nhiều lợi ích dinh dưỡng.
Chỉ số đường huyết (GI) phản ánh tốc độ làm tăng đường trong máu sau khi ăn, trong khi tải lượng đường huyết (GL) cho biết mức độ ảnh hưởng thực tế dựa trên cả khẩu phần. Vì vậy, GL thường được xem là chỉ số đánh giá toàn diện hơn.
Nghiên cứu đăng trên Current Developments in Nutrition cho thấy xoài có thể làm tăng đường huyết tùy thuộc vào độ chín và lượng ăn.
Xoài có chỉ số GI ở mức trung bình nhưng lại chứa nhiều carbohydrate. Dù vậy, lượng chất xơ trong xoài có thể giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, hiệu quả này sẽ khác nhau tùy vào loại xoài và khẩu phần.
Với lượng ăn hợp lý, xoài vẫn có thể nằm trong chế độ ăn hằng ngày, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng.
Theo bài tổng quan trên Diabetes Research and Clinical Practice, dưa hấu có chỉ số GI cao nhưng lại chứa nhiều nước.
Điều này đồng nghĩa với việc đường trong dưa hấu được hấp thu nhanh hơn, dù tổng lượng carbohydrate trong mỗi khẩu phần không quá lớn.
Xét về tốc độ, xoài có xu hướng làm đường huyết tăng chậm hơn so với dưa hấu. Tuy nhiên, xoài chín lại chứa tổng lượng đường cao hơn.
Ngược lại, dưa hấu có tổng lượng đường thấp hơn trong mỗi khẩu phần nếu kiểm soát tốt lượng ăn, dù tốc độ hấp thu nhanh hơn.
Ông Luke Coutinho, chuyên gia sức khỏe tại Ấn Độ, khuyến nghị mỗi lần chỉ nên ăn một quả xoài nhỏ hoặc nửa quả xoài lớn. Ăn quá nhiều vẫn có thể làm tăng đường huyết do hàm lượng fructose.
Khẩu phần hợp lý là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát đường huyết. Kết hợp trái cây với thực phẩm giàu đạm hoặc chất xơ cũng giúp làm chậm hấp thu đường.
Ngoài ra, nước ép trái cây thường khiến đường huyết tăng nhanh hơn nên cần hạn chế. Ăn trái cây sau bữa chính cũng giúp đường huyết tăng chậm hơn so với khi ăn lúc đói.
Mỗi loại trái cây đều có lợi ích riêng. Quan trọng không phải chỉ là chọn loại nào, mà còn là cách ăn và lượng ăn.
Một chế độ ăn cân bằng, hợp lý sẽ giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn và duy trì sức khỏe ổn định trong mùa nóng.
Phát biểu tại lễ ra quân ngay sau đó, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh chiến dịch nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về nâng cao thể trạng nhân dân. Thành phố đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ tổ chức khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân, qua đó xây dựng một đô thị hiện đại nơi mọi người đều tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và sống khỏe mạnh.
Người dân có thể đến trạm y tế gần nhà để kiểm tra các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch và ung thư nhằm phát hiện sớm, giảm chi phí điều trị. Điểm mới của đợt này là mọi kết quả khám, xét nghiệm sẽ được lưu vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Nhờ đó, mỗi người có thể theo dõi tình trạng sức khỏe lâu dài, còn ngành y tế có "bức tranh sức khỏe" tổng thể để chăm sóc tốt hơn cho cộng đồng.
Chiến dịch ra đời trong bối cảnh hệ thống y tế TP HCM nhiều năm liên tục quá tải do tập trung chữa trị khi bệnh nhân đã phát bệnh. PGS.TS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, xác định đây là bước chuyển chiến lược từ chữa bệnh thụ động sang phòng bệnh chủ động, với các đội y tế trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để rà soát nhóm nguy cơ cao.
"Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời, giảm chi phí điều trị và giảm áp lực lên các bệnh viện tuyến trên - vấn đề mà thành phố chưa giải quyết được bằng cách mở rộng bệnh viện đơn thuần", đại diện ngành y tế cho hay.
Hôm 5/4, 58 bệnh viện và trung tâm y tế TP HCM đã triển khai tầm soát sức khỏe cộng đồng tại 64 phường, xã, ưu tiên khu vực xa trung tâm, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân. Trong gần 14.000 người dân tham gia, các bác sĩ phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. TP HCM cũng đang triển khai mô hình thí điểm bác sĩ mang túi y tế thông minh đến tận nhà người dân khám bệnh. Từ năm 2023, thành phố tiên phong cả nước khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho người từ 60 tuổi.
