Lỗ hổng nào trong kiểm soát bữa ăn bán trú?

Lỗ hổng nào trong kiểm soát bữa ăn bán trú?

Liên quan đến vụ học sinh (HS) nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây (P.Bình Quới, TP.HCM), trong công văn Sở An toàn thực phẩm (ATTP) TP.HCM ban hành hôm 13.4 gửi tới 5 phường (Gia Định, Bình Quới, Bình Thạnh, Thạnh Mỹ Tây, Bình Lợi Trung) và 22 trường học, đơn vị sử dụng suất ăn từ Công ty H.P – đơn vị cung cấp suất ăn cho Trường tiểu học Bình Quới Tây, Sở cho biết đã lập đoàn điều tra, xử lý vụ nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây và đoàn kiểm tra đột xuất tiến hành kiểm tra việc chấp hành theo quy định của pháp luật về ATTP đối với công ty nói trên.

Theo công văn, 5 phường này phải cử nhân sự phối hợp với Sở ATTP TP.HCM trong công tác giám sát việc đảm bảo ATTP, phòng chống ngộ độc thực phẩm tại các trường học, đơn vị có nhận suất ăn từ Công ty H.P. Còn các trường học, đơn vị có nhận suất ăn công nghiệp từ Công ty H.P phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát về ATTP đối với thực phẩm do công ty này cung cấp.

Giáo viên tại một trường tiểu học ở TP.HCM, nơi HS dùng suất ăn của Công ty H.P, cho biết trong hôm qua 14.4 đúng là có đoàn kiểm tra của các cơ quan chức năng tới trường kiểm tra, giám sát ATTP khi các em đang dùng bữa trưa. Người này kể với PV: “Khi tôi báo trước với các em HS là hôm nay có đoàn tới kiểm tra, nhiều em hỏi “vậy là hôm nay được ăn ngon hả thầy/cô?”. Tức là việc này đã quá quen thuộc, HS tiểu học cũng nhận ra có đoàn kiểm tra là mọi thứ đều chuẩn chỉnh.

Giáo viên này trả lời PV Thanh Niên: “Tôi có cảm giác hầu hết thực đơn đều do nhà trường lựa chọn, kiểm tra, phụ huynh và HS không có quyền lựa chọn. Khi thực hiện bữa ăn mở cho phụ huynh vào ăn cùng con, hoặc nếu xuống kiểm tra bếp ăn mà có kế hoạch, báo trước, thì kết quả kiểm tra không thật. Do đó, cần kiểm tra đột xuất mới chính xác”.

Hiệu trưởng một trường tiểu học ở TP.HCM có dùng suất ăn bán trú từ một công ty khác cung cấp cho biết trường tuân thủ đúng quy trình tổ chức bữa ăn bán trú được Bộ Y tế, Sở GD-ĐT phổ biến, chọn công ty cung cấp suất ăn có đầy đủ hồ sơ pháp lý, tuân thủ đúng luật Đấu thầu, công khai cho phụ huynh. Tuy nhiên, cô hiệu trưởng nói vẫn “lo ngay ngáy” về ATTP. Cô thừa nhận các bộ phận trong trường có thể đi kiểm tra đột xuất vài lần trong một năm học, nhưng không thể giám sát kiểm tra liên tục 24/24.

Đề xuất cấm trường tư xếp hạng, so sánh học lực trẻ nhỏ
Đề xuất cấm trường tư xếp hạng, so sánh học lực trẻ nhỏ

“Chúng tôi một năm có kiểm tra đột xuất công ty này vài lần, đi bất thình lình, công ty có cho mình vô, có cả ban đại diện cha mẹ HS, nhưng không phải ngày nào cũng giám sát được hết”, cô chia sẻ.

Bên cạnh đó, hiệu trưởng này cũng thừa nhận: “Nếu đi đột xuất mà vào khung giờ 3 – 4 giờ sáng để giám sát khâu tiếp phẩm thì lại càng khó. Do đó, nhà trường trông chờ vào sự làm việc có trách nhiệm của các sở, ban ngành, đơn vị kiểm dịch thực phẩm, cấp phép cho thực phẩm lưu thông ngoài thị trường”.

Tháng 3 vừa qua, UBND TP.Hà Nội đã ban hành hướng dẫn quy trình tổ chức bữa ăn bán trú cho HS tại TP. Hướng dẫn được áp dụng đối với trường học, cơ sở giáo dục, đơn vị cung cấp thực phẩm (bao gồm cả nước uống, sữa và các sản phẩm từ sữa), nguyên liệu, suất ăn cho HS các trường học trên địa bàn TP. Quy trình tổ chức bữa ăn bán trú thực hiện theo 10 bước.

Trong đó, bước lựa chọn đơn vị cung cấp nêu: Căn cứ danh sách các đơn vị cung cấp suất ăn, nguyên liệu, thực phẩm đủ điều kiện do UBND phường, xã/sở GD-ĐT lựa chọn, đánh giá đạt các điều kiện đảm bảo ATTP, cơ sở giáo dục tổ chức lựa chọn các đơn vị đáp ứng tốt nhất các tiêu chí. Việc lựa chọn và thực hiện phải bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật và theo hướng dẫn của cơ quan tài chính; cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm về quyết định lựa chọn và việc tổ chức thực hiện tại đơn vị.

Quy trình cũng giao hiệu trưởng quyết định thành lập “Ban quản lý bữa ăn bán trú và tổ tự giám sát ATTP”. Trong đó, tổ tự giám sát có sự tham gia của cha mẹ HS, thực hiện giám sát định kỳ hoặc đột xuất việc bảo đảm ATTP theo quy định.

Ban quản lý có trách nhiệm tổ chức, điều hành và giám sát toàn bộ hoạt động bữa ăn bán trú; phối hợp đơn vị cung cấp trong xây dựng thực đơn, kiểm soát chất lượng và xử lý các tình huống phát sinh.

Một phụ huynh có con học lớp 4 Trường tiểu học Quang Trung (P.Cửa Nam, Hà Nội) cho biết việc tham gia giám sát của phụ huynh ở khâu cung ứng thực phẩm và tổ chức bữa ăn của trường không dừng ở khuyến khích mà bắt buộc. Mỗi ngày, từ 7 giờ sáng, nhà trường đã triển khai lịch phân công cụ thể đối với tổ giám sát bếp ăn bán trú bao gồm: đại diện ban giám hiệu, đại diện phụ huynh của 29 lớp, nhân viên y tế, nhân viên văn phòng luân phiên kiểm tra và tiếp nhận thực phẩm sống và chín. Mọi thực phẩm nhập vào đều phải có hồ sơ nguồn gốc rõ ràng, mã QR của công ty sản xuất hoặc đơn vị cung ứng để phụ huynh có thể quét kiểm tra, xác thực thông tin ngay tại chỗ.

Ngôi trường tên dài nhất Nhật Bản đóng cửa vì chỉ còn 9 học sinh
Ngôi trường tên dài nhất Nhật Bản đóng cửa vì chỉ còn 9 học sinh

Phụ huynh và nhà trường trực tiếp kiểm tra màu sắc, hạn sử dụng, trọng lượng, chất lượng cảm quan của từng loại thực phẩm trước khi đưa vào chế biến. Khi thấy có bất thường sẽ phải báo ngay. Toàn bộ quy trình nhận, kiểm thực, lưu mẫu đều được ghi chép và lưu trữ hằng ngày.

Ông Ngô Thiện Nguyễn, Phó trưởng phòng Văn hóa – Xã hội P.Ngọc Hà (Hà Nội), cho biết trong thời gian tới, phường tiếp tục tăng cường các đợt kiểm tra đột xuất, tập trung vào những khâu dễ phát sinh rủi ro như nguồn cung thực phẩm và quy trình chế biến. 100% trường học trên địa bàn đã thành lập ban giám sát với sự tham gia của phụ huynh HS.

Tại buổi họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế – xã hội trên địa bàn TP.HCM chiều 29.1.2026 – thời điểm vấn đề ATTP rất được quan tâm khi hàng loạt trường phải tạm dừng ăn bán trú do lo ngại thông tin về một công ty cung cấp suất ăn, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết từ trước đến nay Sở đã ban hành rất nhiều văn bản liên quan đến việc đảm bảo an toàn bữa ăn bán trú. Ông Minh cũng nhấn mạnh hiệu trưởng nhà trường sẽ chịu trách nhiệm đầu tiên nếu để xảy ra tình trạng không đảm bảo vệ sinh ATTP trong trường mình.

Còn từ ngày 20.1.2026, Sở GD-ĐT TP.HCM đã ban hành công văn về tăng cường quản lý bữa ăn học đường, vệ sinh môi trường học đường tại các cơ sở giáo dục.

Thực tế cho thấy quy trình rất chặt chẽ nhưng nếu người được giao chức trách, quyền hạn bị “mờ mắt” bởi tiền “hoa hồng”, lợi ích cá nhân thì cũng bất chấp. Chỉ khi cơ quan công an vào cuộc điều tra thì sai phạm mới thực sự bị phanh phui từ gốc rễ. Minh chứng rõ nhất là vụ việc 300 tấn thịt lợn dịch bệnh bán ra thị trường và vào cả bữa ăn bán trú trường học tại Hà Nội, Bắc Ninh vừa qua.

Tin Gốc: Thanh Niên