Tại Nepal, việc cứu hộ bằng trực thăng ở vùng núi cao là một hoạt động sống còn. Ở vùng núi cao, nơi nồng độ oxy loãng và thời tiết thay đổi đột ngột, khả năng đưa người leo núi gặp nạn đến thủ đô Kathmandu trong vòng vài giờ đã cứu sống vô số người.
Lợi dụng tính cấp bách, ẩn mình trong hệ thống hợp pháp đó là một trong những mạng lưới gian lận bảo hiểm tinh vi nhất thế giới. Năm 2018, chính phủ đã thành lập một ủy ban điều tra, công bố báo cáo dài 700 trang và tuyên bố cải cách. Nhưng năm ngoái, Cục Điều tra Trung ương (CIB) thuộc Cảnh sát Nepal đã mở lại hồ sơ và phát hiện ra hành vi gian lận không những không dừng lại mà còn tăng.
Chiêu trò lừa đảo này hoạt động như thế nào?
Cơ chế của trò lừa đảo cứu hộ giả mạo khá đơn giản: Dàn dựng trường hợp cấp cứu y tế, gọi trực thăng, đưa du khách vào bệnh viện, và làm thủ tục yêu cầu. Nhưng sự tinh vi nằm chỗ: Một công ty bảo hiểm nước ngoài khó có thể xác minh được các sự kiện xảy ra ở độ cao 3.000 m trong một thung lũng hẻo lánh thuộc dãy Himalaya.
Cuộc điều tra của CIB đã xác định hai phương pháp chính để tạo ra một “tình huống khẩn cấp”.
Trường hợp đầu tiên liên quan đến những du khách không muốn đi bộ về. Các hướng dẫn viên sẽ đưa ra một giải pháp thay thế là vờ bị ốm và trực thăng sẽ đến. Hướng dẫn viên sẽ lo phần còn lại.
Phương pháp thứ hai đáng lo ngại hơn. Ở độ cao trên 3.000 mét, các triệu chứng nhẹ của say độ cao thường gặp. Độ bão hòa oxy trong máu có thể giảm, tay chân tê bì, đau đầu xuất hiện.
Trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước hoặc xuống dốc từ từ là đủ. Nhưng theo cuộc điều tra của CIB, các hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã được huấn luyện để làm cho những người leo núi sợ hãi.
Họ nói với những người leo núi rằng có nguy cơ tử vong, chỉ cấp cứu mới có cửa sống. Hướng dẫn viên thậm chí bị cáo buộc trộn bột nở vào thức ăn để khiến tình trạng du khách trầm trọng hơn.
Ngay khi có lệnh “cứu hộ”, quá trình dàn xếp tài chính bắt đầu. Một chiếc trực thăng chở nhiều hành khách. Nhưng các hóa đơn riêng biệt với giá đầy đủ, được gửi đến công ty bảo hiểm của từng hành khách, như thể mỗi người có chuyến bay riêng.
Một chuyến bay thuê bao trị giá 4.000 USD trở thành một yêu cầu bồi thường 12.000 USD. Danh sách hành khách và bảng kê hàng hóa giả mạo được làm giả.
Tại bệnh viện, các nhân viên y tế trong mắt xích lừa đảo sẽ chuẩn bị bản tóm tắt xuất viện bằng chữ ký điện tử của các bác sĩ cấp cao chưa từng tham gia vào vụ việc và không có sự đồng ý của họ.
Hồ sơ nhập viện giả với những triệu chứng trầm trọng được tạo ra cho khách du lịch, trong khi khách thì thực sự đang cười đùa, uống bia ở hành lang bệnh viện.
Một nhân viên bệnh viện thậm chí dùng phim chụp X-quang của chính mình, được thực hiện khoảng một năm trước tại một bệnh viện khác làm hồ sơ điều trị cho những người leo núi, CIB cáo buộc.
Cơ cấu hoa hồng chi phối mạng lưới này đã được mô tả chi tiết trong các cuộc thẩm vấn của cảnh sát. Các bệnh viện trả 20-25% tiền bảo hiểm cho các công ty du lịch leo núi và thêm 20-25% cho các đơn vị cứu hộ bằng trực thăng để đổi lấy việc giới thiệu bệnh nhân.
Các hướng dẫn viên leo núi và công ty lữ hành của họ được hưởng lợi từ những hóa đơn được thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính khách du lịch cũng được đề nghị chia hoa hồng bằng tiền mặt để tham gia phi vụ.
Những con số kinh ngạc
Từ năm 2022 đến năm 2025, các nhà điều tra đã xác định được 4.782 bệnh nhân nước ngoài được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được xác nhận là các vụ giải cứu giả mạo. Trong giai đoạn đó, hai bệnh viện liên quan đã nhận thanh toán khoảng 18 triệu USD. Ba công ty dịch vụ cứu hộ thu về khoảng 30 triệu USD từ các chuyến bay cứu hộ.
CIB ví dụ, 4 du khách được giải cứu trên cùng một chuyến bay trực thăng, vào cùng một ngày. Tuy nhiên, các hồ sơ bảo hiểm tách ra thành 4 chuyến bay riêng, máy bay riêng, với tổng chi phí cứu hộ lên tới 31.000 USD, cộng thêm một hóa đơn bệnh viện riêng 12.000 USD.
Trong quá trình thẩm vấn, một bác sĩ của Bệnh viện Shreedhi cho biết chỉ riêng trong một khách, bệnh viện của ông đã trả khoảng 10,6 triệu rupee (gần 2 tỷ đồng) tiền hoa hồng cho dịch vụ trực thăng cứu hộ và thêm 1,5 triệu rupee (27 triệu đồng) cho các công ty điều hành tour leo núi.
“Bệnh viện của tôi chia hoa hồng để thúc đẩy kinh doanh”, ông nói trong một đoạn ghi âm.
Tại sao việc xác minh yêu cầu bồi thường bảo hiểm lại khó khăn?
Hầu hết hợp đồng bảo hiểm du lịch đều yêu cầu phải liên hệ với công ty bảo hiểm trước khi tiến hành cứu hộ. Tại dãy Himalaya, ở những vùng cao mà việc liên lạc rất khó khăn và nhiều khu vực không có tín hiệu điện thoại di động tốt, điều này hầu như không bao giờ xảy ra.
Đến khi công ty bảo hiểm được thông báo, việc sơ tán đã hoàn tất, bệnh nhân đã được đưa đến bệnh viện cách đó hàng trăm km ở thủ đô, và một công ty cứu hộ địa phương hoặc nhà điều hành tour đã bắt đầu chuẩn bị giấy tờ.
Mục tiêu của công ty cứu hộ là tối đa hóa số lượng hành khách trên mỗi chuyến bay nhưng lại tính phí riêng cho từng công ty bảo hiểm.
Mục tiêu của công ty du lịch là môi giới khách cho các nhà điều hành cứu hộ trả hoa hồng cao nhất.
Mục tiêu của bệnh viện là tiếp nhận bệnh nhân, thực hiện các thủ tục không cần thiết và duy trì mối quan hệ với các nhà điều hành tour mang lại bệnh nhân cho họ. Ở bất kỳ khâu nào trong chuỗi này, không có bên nào có lợi ích trùng khớp với lợi ích của công ty bảo hiểm chi trả bồi thường.
Năm 2018, sau những bài báo điều tra đầu tiên trên tờ The Kathmandu Post, một ủy ban điều tra của chính phủ đã dành nhiều tháng để điều tra. Báo cáo dài 700 trang, được đệ trình lên Bộ trưởng Du lịch, ghi nhận tình trạng gian lận tràn lan. Nhiều biện pháp được đưa ra nhưng đều không hiệu quả.
Cuộc điều tra thứ 2 được khởi xướng vào tháng 9/2025, khi một nhóm công dân đệ đơn khiếu nại mới lên CIB. Từ đây, cơ quan này phải mở lại các hồ sơ sau 8 năm.
Ngày 12/3 vừa qua, CIB đã buộc tội 32 cá nhân đến từ 3 công ty trực thăng cứu hộ, 2 bệnh viện và 10 công ty du lịch về các tội danh chống lại nhà nước và tội phạm có tổ chức.
Lần này, chính quyền dự định chấm dứt kế hoạch này trước khi nó gây thiệt hại trầm trọng cho ngành du lịch Nepal.
Theo kết luận điều tra vụ án liên quan các doanh nghiệp xuất khẩu lao động mới được ban hành, ông Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (cũ) bị đề nghị truy tố với cáo buộc nhận hối lộ 5,7 tỉ đồng.
Ngoài ra ông còn nhận quà vào các dịp lễ, Tết tổng 450.000 USD.
Ông Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, bị cáo buộc nhận hối lộ với vai trò chủ mưu, cầm đầu tổng 7,3 tỉ (hưởng lợi 4,5 tỉ). Ông Lê Thanh Hà (Trưởng phòng Hàn Quốc) nhận hối lộ với vai trò đồng phạm giúp sức tổng 7,7 tỉ (hưởng lợi 3,1 tỉ).
Quá trình điều tra, các bị can đã nộp tiền khắc phục hậu quả và bị tạm giữ khi khám xét tổng hơn 100 tỉ đồng, kết luận nêu.
Theo kết luận, ông Nguyễn Bá Hoan khi đương chức Thứ trưởng đã tạo ra quy trình riêng để "hành" doanh nghiệp. Ông Hoan giao Cục trưởng Tống Hải Nam và các lãnh đạo cục gây khó khăn, tạo rào cản với doanh nghiệp.
Cách họ thường áp dụng là trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt các hợp đồng xuất khẩu lao động của doanh nghiệp, sẽ yêu cầu phải bổ sung, kéo dài thời gian thẩm định.
Họ còn tự xây dựng quy trình thẩm định. Cơ quan điều tra cho rằng đây như một loại "giấy phép con" để tạo rào cản. Trong khi đó, doanh nghiệp lo sợ không thực hiện đúng tiến độ với hợp đồng đã ký với đối tác nước ngoài, nên buộc phải "chi phí đối ngoại".
Từ đây, ông Hoan cùng cấp dưới đã nhiều lần nhận hối lộ của chủ Công ty Hoàng Long, Sona, Incoop3 trong việc phê duyệt hợp đồng xuất khẩu lao động.
Trong vụ án này, nhóm chủ doanh nghiệp xuất khẩu lao động không bị xử lý hình sự về tội đưa hối lộ nhưng bị đề nghị truy tố về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Ông Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Hoàng Long, bị cáo buộc chỉ đạo nhân viên lập hai hệ thống sổ sách kế toán, vừa hợp thức tiền chênh lệch, vừa che giấu doanh thu thực tế.
Theo kết luận, tính đến năm 2024, nhóm của Hưng đã đưa 15.000 lao động đi nước ngoài, thu thực tế hơn 1.800 tỉ đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp đã để ngoài sổ sách, không khai báo thuế số tiền hơn 1.200 tỉ đồng.
Hành vi trên của Hưng và nhân viên bị cáo buộc gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước hơn 241 tỉ đồng.
Số tiền thu trái phép của người đi lao động nước ngoài cũng bị các ông Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch Công ty Sona) và Nghiêm Văn Định (Tổng giám đốc Công ty Incoop 3) chỉ đạo để ngoài sổ sách, gây thiệt hại lần lượt là 2,4 tỉ và 432 triệu đồng.
Khi khám xét trụ sở Công ty Hoàng Long, Cơ quan điều tra thu giữ tổng 39 tỉ đồng gồm cả tiền Việt Nam và ngoại tệ, cùng 10 nhẫn vàng, một lắc tay vàng.
Vợ chồng Tổng giám đốc Hưng được ghi nhận đã nộp khắc phục hậu quả 5,1 tỉ đồng. Cơ quan điều tra còn kê biên 4 bất động sản gồm hai căn biệt thự, hai căn nhà ở Hà Nội thuộc sở hữu của vợ chồng ông Hưng.
Chủ tịch Công ty Sona Nguyễn Đức Nam đã nộp 500 triệu, cựu trưởng phòng Nguyễn Thị Thanh Hằng nộp 7 tỉ đồng.
Ngay 13/4, Công an TP Hà Nội phát cảnh báo hành vi lợi dụng chính sách phát triển nhà ở xã hội để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo đó, thời gian gần đây, tình trạng lợi dụng chính sách phát triển nhà ở xã hội (NƠXH), trong đó có các dự án dành cho lực lượng vũ trang, để lừa đảo, trục lợi tiếp tục diễn ra với nhiều thủ đoạn tinh vi, nhất là trên không gian mạng.
Công an Hà Nội cho biết, các đối tượng thường tự xưng có quan hệ, quen biết với lãnh đạo, chủ đầu tư hoặc người có thẩm quyền tại các dự án NƠXH đang triển khai trên địa bàn để tư vấn, môi giới, tìm kiếm khách hàng mua các “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “suất chắc mua” nhằm thu lợi bất chính.
Nhiều trường hợp các đối tượng nhận của người dân số tiền rất lớn, có vụ lên tới hàng tỷ đồng, với cam kết sẽ giúp mua được căn hộ. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, các đối tượng không thực hiện được như đã hứa, không hoàn trả đầy đủ mà chỉ trả nhỏ giọt, tìm cách trì hoãn, sau đó bỏ trốn, khiến nhiều người dân thiệt hại nặng nề về tài sản.
Mặc dù lực lượng công an đã nhiều lần phát đi cảnh báo về phương thức, thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo, song đến nay vẫn còn không ít người dân nhẹ dạ, cả tin, tin vào những lời hứa hẹn không có căn cứ pháp lý và trở thành nạn nhân của các đối tượng “môi giới”, “cò mồi”.
Để chủ động phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động lợi dụng chính sách phát triển NƠXH để trục lợi, Công an TP đề nghị người dân tuyệt đối không làm theo hướng dẫn hoặc để các đối tượng “môi giới” thực hiện hành vi làm giả tài liệu, giấy tờ của cơ quan, tổ chức nhằm hợp thức hóa hồ sơ đủ điều kiện mua NƠXH, như xác nhận sai về điều kiện nhà ở, cư trú, nơi làm việc, mức thu nhập.
Người dân chỉ thực hiện đăng ký, nộp hồ sơ mua, thuê, thuê mua căn hộ NƠXH thông qua chủ đầu tư khi có thông báo được công bố công khai tại trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng TP, UBND cấp xã nơi có dự án, cơ quan báo ngôn luận của chính quyền địa phương và tại sàn giao dịch bất động sản của chủ đầu tư nếu có.
Nhà chức trách cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không giao dịch, đặt cọc hoặc chuyển tiền cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào rao bán NƠXH trái phép, tự xưng có “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”, “suất chắc mua”.
Theo cơ quan công an, mọi hành vi quảng cáo “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”, “suất chắc mua” NƠXH đều là hành vi vi phạm pháp luật. Với các trường hợp đã chuyển tiền cho đối tượng này, hoặc phát hiện hành vi lừa đảo, cần kịp thời trình báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, điều tra, xử lý theo quy định.
Bên cạnh đó, đối với các trường hợp đã và đang được hưởng chính sách NƠXH, người dân cần chấp hành nghiêm quy định về quản lý, sử dụng căn hộ; không chuyển nhượng trái phép, không lập vi bằng mua bán khi chưa đủ điều kiện, tránh phát sinh hậu quả pháp lý trong quá trình thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm.
