Căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Giáo hoàng Leo XIV gần đây gia tăng, khi hai bên bất đồng quan điểm về chiến sự Iran. Lãnh đạo Vatican trước đó thường xuyên chỉ trích cuộc chiến Iran và kêu gọi chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump tối 12/4 chỉ trích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ gay gắt bất thường, cho rằng ông là người Mỹ nhưng “không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) và rất tệ trong chính sách đối ngoại”.
Ngày 13/4, Giáo hoàng trả lời phóng viên rằng thông điệp kêu gọi hòa bình và hòa giải của Vatican bắt nguồn từ Phúc âm và ông “không e sợ chính quyền Trump”. Tổng thống Trump sau đó nhắc lại những lời công kích lãnh đạo Vatican và tuyên bố sẽ không xin lỗi.
Cuộc đối đầu chưa từng có giữa lãnh đạo một cường quốc với người đứng đầu 1,4 tỷ tín đồ Công giáo toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chứng kiến những lời lẽ của ông Trump, nhiều người Công giáo ở Mỹ đã bày tỏ nỗi bất bình, điều có thể gây bất lợi lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, theo các bình luận viên David Crary, Peter Smith và Steve Peoples của AP.
Tổng thống Trump đắc cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 11/2024 phần nào nhờ sự ủng hộ từ cộng đồng Công giáo Mỹ, với 55% cử tri nhóm này bỏ phiếu cho ông, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Đây cũng là nhóm cử tri quan trọng mà đảng Cộng hòa cần dựa vào nếu muốn duy trì thế đa số sít sao tại lưỡng viện trong bầu cử giữa kỳ.
Tuy nhiên, sự ủng hộ này đang có dấu hiệu giảm xuống. Kết quả thăm dò thực hiện trong tháng 2 của Pew, trước khi chiến sự Iran bùng phát, cho thấy tỷ lệ ủng hộ cách ông Trump lãnh đạo đất nước giảm từ 59% xuống 52% trong nhóm Công giáo da trắng, từ 31% xuống 23% trong nhóm Công giáo gốc Latin. Tỷ lệ ủng hộ toàn bộ hoặc phần lớn chương trình nghị sự của ông Trump cũng lần lượt giảm từ 51% xuống 46% và từ 20% xuống 18%.
Trong khi đó, sự ủng hộ dành cho Giáo hoàng gia tăng trên toàn nước Mỹ. Khảo sát cuối tháng 2, đầu tháng 3 của NBC News cho thấy cử tri Mỹ hiện có thiện cảm với Giáo hoàng nhiều hơn Tổng thống Trump. 42% người được hỏi cho biết họ nhìn nhận lãnh đạo Vatican tích cực, và chỉ 8% có cái nhìn tiêu cực, chênh lệch ròng 34 điểm phần trăm.
Nhà phân tích dữ liệu Harry Enten của CNN cho biết mức chênh lệch giữa cái nhìn tích cực và tiêu cực với ông Trump trong cộng đồng người Công giáo Mỹ đã lao dốc từ +20 điểm hồi tháng 11/2024 xuống còn -4 điểm vào tháng 3.
“Tôi tin rằng Tổng thống đang mắc sai lầm lớn khi nhắm vào người đàn ông được yêu mến và nổi tiếng nhất nước Mỹ”, ông Enten nói, thêm rằng ông Trump có thể “đang ghen tị” với Giáo hoàng. “Từ quan điểm chuyên môn của mình, tôi không chắc việc công kích Giáo hoàng là cách để lấy lại sự ủng hộ từ cử tri Công giáo. Điều này sẽ không giúp ích gì cả”.
Tổng thống Trump còn gây tranh cãi khi đăng lên Truth Social tối 12/4 một bức ảnh chế thể hiện ông trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng. Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump “có hiện thân như Chúa Jesus”.
“Hãy gỡ cái này xuống, thưa ngài Tổng thống”, David Brody, bình luận viên nổi tiếng của tổ chức truyền thông tôn giáo Christian Broadcasting Network, người có quan điểm ủng hộ ông Trump, viết trên X. “Ngài không phải là Chúa. Không ai trong chúng ta là như vậy. Điều này đã đi quá xa, vượt lằn ranh đỏ”.
Caleb Collier, người dẫn chương trình podcast Church and State, thừa nhận “hối tiếc” vì đã bỏ phiếu cho ông Trump năm 2024. Collier từng là quản lý cấp cao tại TPUSA Faith, bộ phận của tổ chức bảo thủ Turning Point USA có quan điểm ủng hộ ông Trump.
Collier cho biết ông không phải là người hâm mộ Giáo hoàng, nhưng cũng cảm thấy bất an trước các cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela và Iran. Ông thấy “đau lòng” khi chứng kiến nhiều tín hữu lại cổ vũ cho sự tàn phá đang diễn ra ngoài kia, cho rằng Giáo hoàng đang lên tiếng cho những điều cần thiết.
“Tôi thực sự mệt mỏi khi quá nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là phe MAGA, không phản biện, không đặt câu hỏi về bất cứ điều gì mà ông Trump đã làm hoặc đang làm”, Collier nói, mô tả ảnh chế mà ông Trump đăng tải là “báng bổ”. “Thật khó tin là ông ấy có thể đi xa đến mức đó”.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản để tránh gây hiểu nhầm. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý “hiện thân giống Chúa Jesus”, nói rằng “chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này”.
“Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên”, ông Trump nói.
Trong khi đó, một số đồng minh của ông Trump vẫn lạc quan rằng tranh cãi này sẽ sớm bị lãng quên.
“Có một nguồn ủng hộ rất sâu rộng dành cho Tổng thống và các chính sách dựa trên đức tin của ông, đủ để vượt lên trên bất kỳ bất đồng nào xoay quanh một bài đăng trên mạng xã hội”, Ralph Reed, thành viên hội đồng cố vấn tôn giáo của tổng thống, nói với AP.
Trong lịch sử Mỹ, nhiều tổng thống từng có bất đồng chính sách với các giáo hoàng. Tuy nhiên, giới chuyên gia về Vatican và lịch sử tôn giáo cho biết họ chưa từng thấy “cuộc đấu khẩu” nào giống như những gì đang xảy ra giữa ông Trump và Giáo hoàng Leo XIV.
“Đây là mức độ chỉ trích chưa từng có từ một tổng thống Mỹ đối với giáo hoàng”, David Campbell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Notre Dame, cho biết.
Tờ The Wall Street Journal ngày 10.4 dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết cộng đồng tình báo đánh giá rằng Iran vẫn có thể triển khai sử dụng nhiều tên lửa đạn đạo sau 6 tuần chiến sự.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuần này nói rằng chương trình tên lửa của Iran đã "bị phá hủy về mặt chức năng", với số lượng bệ phóng và tên lửa "bị cạn kiệt, suy giảm nghiêm trọng và gần như hoàn toàn không hiệu quả".
Tuy nhiên, các báo cáo tình báo của Mỹ cho thấy Iran có thể khôi phục lại một phần lực lượng tên lửa. Mặc dù một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy, hư hại hoặc bị mắc kẹt dưới đống đổ nát, nhưng nhiều bệ phóng có thể được sửa chữa và đưa ra từ các địa điểm ngầm.
Các quan chức Mỹ và Israel cũng được trích dẫn nói rằng mặc dù hiện nay Iran chỉ còn một nửa số tên lửa so với trước xung đột, nhưng nước này vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm ngắn có thể đưa ra khỏi nơi cất giấu hoặc đào lên từ trong lòng đất.
Các quan chức Israel cho biết khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị vô hiệu hóa trong chiến sự, song Iran có thể thu hồi nhiều bệ phóng bị mắc kẹt dưới lòng đất do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Các quan chức Israel cũng cho biết Iran vẫn còn hơn 1.000 trong số khoảng 2.500 tên lửa tầm trung mà nước này sở hữu khi bắt đầu chiến sự. Số còn lại đã được sử dụng hoặc bị phá hủy.
Về số lượng máy bay không người lái (UAV), theo các quan chức Mỹ, Iran hiện chỉ còn chưa đến 50% UAV tấn công một chiều so với thời điểm bắt đầu chiến sự nhưng nước này có thể mua các hệ thống tương tự từ đồng minh để sử dụng chống lại các nước láng giềng.
Iran cũng vẫn còn một lượng nhỏ tên lửa hành trình, có thể được sử dụng để nhắm mục tiêu vào các tàu chiến ở vịnh Ả Rập hoặc nhắm vào quân đội Mỹ, nếu Washington tấn công chiếm giữ một hòn đảo Iran trong trường hợp đàm phán đổ vỡ, các quan chức Mỹ cho biết.
Lầu Năm Góc và Nhà Trắng từ chối bình luận về thông tin của The Wall Street Journal, nhấn mạnh quân đội Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu.
Đánh giá được tiết lộ giữa thời điểm Mỹ đang bước vào vòng đàm phán trực tiếp với Iran tại Pakistan nhằm đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự và mở lại eo biển Hormuz.
Báo cáo cũng cho rằng một số quan chức Mỹ lo ngại Iran sẽ lợi dụng thỏa thuận ngừng bắn hiện tại để xây dựng lại kho tên lửa của mình.
Hàng chục cảnh sát chống bạo động đội mũ bảo hiểm và mang khiên đã dàn hàng trên các con phố khi những người biểu tình đòi tăng lương tiến qua trung tâm thủ đô Caracas của Venezuela.
Cảnh sát đã bắn hơi cay khi người biểu tình tiến đến cách phủ tổng thống vài dãy nhà. Một người biểu tình bị thương ở cánh tay sau khi bị trúng đá ném trong cuộc hỗn loạn.
Những người biểu tình hô vang "vâng, chúng ta có thể!" khi họ tiếp tục đòi tăng lương trong bối cảnh mức lương hiện nay thấp đến mức nhiều người phải vô cùng chật vật để sinh tồn.
Những cuộc đụng độ mới phản ánh sự giận dữ ngày càng tăng ở Venezuela, khi Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez bị cho là đã thất bại trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, theo AFP.
Hôm 8.4, bà Rodriguez đã thông báo trên truyền hình về việc tăng lương vào ngày 1.5 nhưng không tiết lộ mức tăng cụ thể.
Những người biểu tình đang yêu cầu tăng lương cơ bản chứ không chỉ tăng trợ cấp, vốn đã được tăng trong quá khứ trong khi tiền lương vẫn trì trệ. "Chúng tôi đang yêu cầu một mức lương đủ sống ngay bây giờ, bởi vì những gì bà Delcy Rodriguez nói tối qua là một trò đùa", bà Mariela Diaz, một người về hưu 65 tuổi, nói.
Mức lương tối thiểu hằng tháng ở Venezuela là 130 bolivar (0,27 USD), thấp hơn khoảng 330 lần so với mức chuẩn nghèo của Liên Hiệp Quốc là 3 USD/ngày. Các công đoàn và người lao động phàn nàn về mức lương "chết đói" đã không được tăng từ năm 2022.
Ông Jesus Godoy, người đã cống hiến hơn 20 năm cho dịch vụ công, đã cho phóng viên AFP xem hai tờ 100 bolivar trong túi, tương đương khoảng 0,4 USD, và nói: "Tôi thậm chí không đủ tiền mua một gói bột mì".
Ông Godoy cáo buộc các quan chức chính phủ "đi lại bằng những chiếc SUV cỡ lớn có vệ sĩ, trong khi người dân Venezuela bình thường phải chịu khổ".
Phiếu trợ cấp của chính phủ giúp tăng thu nhập lên 150 USD/tháng, nhưng con số đó vẫn còn thiếu rất nhiều so với số tiền ước tính một gia đình cần để mua thực phẩm thiết yếu là 645 USD, theo AFP.
Theo Hãng tin AFP, cuối buổi họp báo ngày 6-4 (giờ địa phương) tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã một lần nữa công kích gay gắt các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì đã không hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến tại Iran.
Phát biểu trước chuyến thăm Washington dự kiến trong tuần này của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump kể lại rằng ông từng ngỏ lời với NATO: "Nếu các bạn muốn giúp thì tốt thôi".
Tuy nhiên, theo ông Trump, các nước NATO đã đáp lại bằng những cái lắc đầu. Ông còn cáo buộc các thành viên NATO "cố tình né tránh" việc hỗ trợ Mỹ.
"NATO chỉ là con hổ giấy. (Tổng thống Nga Vladimir) Putin chẳng sợ gì NATO cả. Nhưng ông ấy sợ chúng tôi, rất sợ chúng tôi. Ông ấy đã giải thích điều đó cho tôi nhiều lần. Tôi biết ông ấy rất rõ", ông Trump khẳng định.
Tổng thống Mỹ cũng khẳng định gốc rễ mâu thuẫn với NATO nằm ở Greenland - vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch, một đồng minh NATO.
"Chúng tôi muốn Greenland. Họ không chịu nhường, và tôi nói: tạm biệt", ông Trump tuyên bố.
Không chỉ NATO, ông Trump còn chỉ đích danh một số đồng minh ngoài khối như Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc vì "không giúp gì cả".
Ông nhấn mạnh Mỹ đang duy trì 50.000 quân tại Nhật và 45.000 quân tại Hàn Quốc để "bảo vệ hai nước này trước Triều Tiên", dù ông có quan hệ cá nhân tốt đẹp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.
Ngược lại, ông dành lời khen cho các nước vùng Vịnh. Ông đánh giá Saudi Arabia, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và Bahrain được đánh giá "xuất sắc".
Riêng Kuwait, dù được khen ngợi, ông Trump vẫn nhắc lại sự cố bắn nhầm khi lực lượng Kuwait dùng tên lửa Patriot của Mỹ bắn hạ khoảng 3 máy bay Mỹ.
Ngày 7-4, Hãng tin Kyodo dẫn nguồn Chính phủ Nhật Bản cho biết một công dân nước này bị Iran giam giữ từ tháng 1 đã được trả tự do. Người này được cho là trưởng văn phòng đại diện của Đài truyền hình quốc gia Nhật Bản (NHK) tại Tehran.
Đây là công dân Nhật Bản thứ hai được Iran trả tự do, sau trường hợp đầu tiên được Chính phủ Nhật Bản công bố hồi tháng 3.
Theo các nguồn tin trước đó, trưởng văn phòng NHK bị bắt ngày 20-1 và bị đưa đến một nhà tù chuyên giam giữ tù nhân chính trị.
Chính phủ Nhật Bản khi đó xác nhận có công dân bị giam nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết. NHK cũng không bình luận.
Trước đó, đêm 6-4, Hãng tin Tasnim đưa tin Ngoại trưởng Iran và Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu vừa hoàn tất cuộc điện đàm về tình hình khu vực và cuộc xung đột đang diễn ra.
Tại điện đàm, phía Iran lên án các tuyên bố của quan chức Mỹ đe dọa tấn công hạ tầng năng lượng Iran, đồng thời cảnh báo về nguy cơ "bình thường hóa tội ác chiến tranh".
Ngược lại, phía Nhật Bản nhấn mạnh sự cần thiết của giải pháp ngoại giao, bày tỏ ủng hộ các nỗ lực chấm dứt chiến tranh ở cấp khu vực và quốc tế. Hai bên cũng trao đổi về vấn đề lãnh sự, trong đó phía Nhật Bản cảm ơn Iran đã hỗ trợ công dân Nhật sinh sống tại nước này.
Tokyo hiện chưa phản hồi về tuyên bố điện đàm trên của Iran.