Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về trình tự, thủ tục kiểm định và miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với phương tiện cải tạo; cũng như kiểm định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy, thay thế Thông tư 47/2024.
Dự thảo mới quy định về các trường hợp ôtô có sự thay đổi về trang, thiết bị nội thất, ngoại thất nhưng không được coi là cải tạo. Với những trường hợp này, nếu các hạng mục còn lại đều đạt, ôtô sẽ được cấp chứng nhận đăng kiểm điện tử và tem kiểm định.
Đối với trang thiết bị nội thất gồm bọc nội thất, thay đổi cơ cấu điều chỉnh ghế, màn hình giải trí, thiết bị âm thanh, camera quan sát, camera hành trình, điều khiển điều hòa, đèn trang trí trong xe.
Đối với trang bị ngoại thất gồm thay đổi cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, ốp sườn, ốp viền chắn bùn, cánh gió đuôi, ốp vành bánh xe theo tùy chọn của nhà sản xuất. Các trang bị ngoại thất thay thế phải do nhà sản xuất cung cấp, đảm bảo sau khi lắp đặt, kích thước bao (dài x rộng x cao) của xe thực tế không vượt quá 100 mm so với thông số ban đầu; đồng thời khối lượng cơ bản không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Dự thảo cũng quy định các trường hợp xe cơ giới thay đổi một số kết cấu thùng hàng như bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ; lắp thêm hoặc tháo bỏ nắp chắn bụi cho thùng chở hàng của ôtô tải tự đổ, rơ-moóc tải tự đổ, sơ mi rơ-moóc tải tự đổ; lắp thay thế hoặc tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý của ôtô pickup, lắp đặt thêm bậc bước chân lên xuống, trang trí ống xả, đai trang trí bảo hiểm đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu, cánh lướt gió, mui gió, cũng không được coi là cải tạo.
Tuy nhiên, dự thảo Thông tư yêu cầu những thay đổi vẫn phải đảm bảo kích thước cơ bản của xe, kích thước thùng hàng, khối lượng cơ bản của xe thực tế chênh lệch so với thông số tương ứng trong giấy chứng nhận kiểm định không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Theo Ban soạn thảo, mở rộng danh mục trang thiết bị của xe cơ giới không bị coi là cải tạo hoặc không phải lập hồ sơ thiết kế cải tạo nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong thủ tục chứng nhận cải tạo. Chủ xe có thể cắt giảm chi phí thuê đơn vị thiết kế, chi phí thẩm định bản vẽ và thời gian chờ đợi cho chủ phương tiện khi thực hiện những nâng cấp cơ bản, hợp lý trên xe. Việc bổ sung, chỉnh sửa kỹ thuật nhằm làm rõ quy định và thuận lợi cho quá trình thực hiện của chủ xe khi nâng cấp phương tiện.
Căn cứ theo quy định tại khoản 3, điều 25, luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024, xe mô tô, xe gắn máy không được phép đi trên đường cao tốc; trừ người, phương tiện giao thông đường bộ và thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc. Tuy nhiên, thực tế vẫn có rất nhiều người vô ý hoặc cố tình điều khiển xe máy đi vào các tuyến cao tốc, bất chấp quy định và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
Vào khoảng 13 giờ 15 phút ngày 5.4, trên đoạn cao tốc từ Dầu Giây hướng về TP.HCM, nhiều tài xế đã hoảng hốt khi phát hiện người phụ nữ chạy xe máy với tốc độ khá cao tại làn đường khẩn cấp. Sau đó, người này chạy đến đoạn Long Thành thì rẽ ở lối ra khỏi cao tốc. Hành động này cực kỳ nguy hiểm, không chỉ đe dọa tính mạng người điều khiển xe máy mà còn ảnh hưởng đến ô tô đang di chuyển xung quanh.
Trước đó không lâu vào ngày 29.3 vừa qua, trên tuyến cao tốc Hà Nội - Bắc Giang, đoạn qua tỉnh Bắc Ninh cũng xảy ra vụ việc tương tự nhưng mức độ liều lĩnh hơn. Cụ thể, thanh niên điều khiển xe máy không đội nón bảo hiểm, liên tục lạng lách, đánh võng nhằm không cho ô tô vượt lên. Hình ảnh trích xuất từ camera hành trình cho thấy người này có thái độ thách thức pháp luật và coi thường tính mạng.
Căn cứ theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), hành vi điều khiển xe máy đi vào cao tốc bị xử phạt rất nặng. Cụ thể tại điểm b, khoản 7, điều 7, Nghị định 168, mức phạt đối với lỗi này từ 4 - 6 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị trừ 6 điểm trên Giấy phép lái xe theo điểm c, khoản 13, điều 7 cùng Nghị định.
Trong trường hợp điều khiển xe máy vào cao tốc và gây tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên từ 10 - 14 triệu đồng theo điểm a, khoản 10, điều 7, Nghị định 168. Đồng thời, tài xế bị trừ 10 điểm trên giấy phép lái xe theo điểm d, khoản 13, điều 7. Đây là chế tài xử phạt khá mạnh tay nhằm mang tính răn đe, giúp tăng ý thức của người điều khiển phương tiện.
Xét về góc độ kỹ thuật, chênh lệch tốc độ giữa xe máy và ô tô trên cao tốc là nguồn cơn của những vụ tai nạn thảm khốc. Khi ô tô đang di chuyển ở mức 120 km/giờ, tài xế rất khó quan sát và phản xạ kịp thời nếu xuất hiện một chiếc xe máy chạy lạng lách phía trước. Chỉ một va chạm nhỏ ở tốc độ này cũng đủ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Cảnh sát thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, sử dụng 65 drone tại các khu vực trọng điểm để tự động ghi lại các vi phạm của người lái xe. Các thiết bị bay này được triển khai trên diện tích 78 km2 của quận Phúc Điền.
Những "cảnh sát giao thông trên không" này sẽ phát cảnh báo khi phát hiện các phương tiện đỗ trái phép bên đường. Nếu chủ xe vẫn không di chuyển, drone sẽ chụp ảnh làm bằng chứng và tải lên nền tảng để cảnh sát giao thông xem xét, sau đó sẽ xử phạt theo luật.
Drone sẽ tuần tra trong giờ cao điểm buổi sáng (7h30-9h) và buổi tối (17h30-19h), phát đi các thông điệp nâng cao nhận thức về an toàn như "Giữ khoảng cách an toàn và không tự ý chuyển làn", hay "Đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp, xe máy điện". Drone cũng sẽ chụp ảnh làm bằng chứng khi phát hiện các vi phạm khác ngoài việc đỗ xe trái phép.
So với các cuộc tuần tra truyền thống, việc triển khai mạng lưới 65 thiết bị bay giúp cải thiện đáng kể hiệu quả tuần tra. Kết hợp các cuộc tuần tra bằng xe máy trên mặt đất, điều này tạo thành một vòng phản ứng trong vòng 5 phút, đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý nhanh chóng các vụ tai nạn giao thông và nhanh chóng khôi phục trật tự giao thông đường bộ.
Một cư dân tại Hyderabad (Ấn Độ), Faisal Rahman, không ngờ chiếc xe máy bị mất của mình lại xuất hiện theo cách trớ trêu: thông qua một biên bản phạt nguội.
Theo đó, ba tháng sau khi trình báo mất xe và lập hồ sơ tại đồn cảnh sát Habeeb Nagar, Rahman nhận được biên bản phạt điện tử cho chính chiếc xe đã bị đánh cắp. Điều đáng chú ý là biên bản này đi kèm hình ảnh rõ mặt người điều khiển - được cho là kẻ trộm.
Rahman sau đó đăng tải sự việc lên mạng xã hội X, đề nghị cảnh sát sử dụng hình ảnh này để truy tìm nghi phạm. Vụ việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận, với nhiều ý kiến trái chiều về hiệu quả xử lý của cơ quan chức năng.
Một số cư dân mạng còn hỗ trợ làm ảnh nét hơn nữa - Ảnh: X
Trường hợp của Rahman không phải cá biệt. Tại nhiều nơi ở Ấn Độ, tình trạng camera giao thông ghi lại hình ảnh xe bị trộm và gửi biên bản phạt về cho chính chủ xe đang trở thành một nghịch lý phổ biến.
Tại Saharanpur (bang Uttar Pradesh), một người đàn ông tên Rajiv Thakur nhận biên bản phạt 4.000 rupee từ bang Uttarakhand, dù chiếc xe của ông vẫn đỗ trước nhà suốt thời gian dài. Ông nghi ngờ biển số xe đã bị làm giả và gắn lên xe khác.
Trong khi đó tại Chandigarh, một chủ xe tên Sagar liên tục nhận 9 biên bản phạt chỉ trong 12 ngày sau khi bị mất xe. Dù hệ thống camera thông minh hoạt động khắp thành phố, cơ quan chức năng vẫn không phát hiện phương tiện bị đánh cắp. Cuối cùng, người thân của Sagar phải tự tìm và bắt giữ nghi phạm.
Dù tồn tại nhiều bất cập, một số trường hợp cho thấy công nghệ vẫn có thể hỗ trợ hiệu quả.
Tại Bhubaneswar, một thanh niên bị mất xe tay ga đã tìm lại được phương tiện sau khi nhận biên bản phạt vì không đội mũ bảo hiểm. Hình ảnh từ camera AI giúp cảnh sát xác định nghi phạm, truy vết và bắt giữ đối tượng, đồng thời thu hồi xe.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính nằm ở việc hệ thống dữ liệu giao thông và dữ liệu tội phạm chưa được liên thông.
Biên bản phạt được tạo tự động từ camera và gửi đến chủ xe theo đăng ký, nhưng không có cơ chế kiểm tra xem xe đó đã bị báo mất hay chưa. Điều này dẫn đến tình trạng cùng một chiếc xe vừa bị truy vết vi phạm giao thông, vừa "biến mất" trong hồ sơ điều tra.
Trong bối cảnh hệ thống chưa đồng bộ, nhiều nạn nhân buộc phải tự tìm cách kết nối các dữ liệu rời rạc: từ biên bản phạt, hình ảnh camera đến thông tin đăng ký xe.
Các chuyên gia khuyến nghị khi nhận biên bản phạt cho xe bị mất, người dân cần nhanh chóng cung cấp hình ảnh cho cơ quan điều tra, đồng thời yêu cầu đối chiếu với hồ sơ trình báo trước đó.
Sự việc của Faisal Rahman cho thấy một thực tế: công nghệ giám sát hiện đã đủ khả năng ghi lại rõ ràng hình ảnh nghi phạm, nhưng hiệu quả xử lý lại phụ thuộc vào việc phối hợp dữ liệu.