Nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Mức phạt với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng được nâng lên so với quy định cũ. Tại Điều 62 của Nghị định 109, các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền 5-10 triệu đồng:
a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác.
c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
đ) Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.
Trong khi đó, theo quy định cũ, nhóm các hành vi trên chỉ bị xử phạt 3-5 triệu đồng.
Mức phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng hơn vẫn được giữ nguyên từ 10-20 triệu đồng.
a) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời.
b) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi.
c) Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn.
d) Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình.
đ) Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
Thế nào là chung sống như vợ chồng
Luật Hôn và nhân gia đình định nghĩa, “chung sống như vợ chồng” là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng.
Hiện chưa có văn bản hướng dẫn khái niệm này, song trong Thông tư liên tịch 01/2001 giữa Bộ Tư pháp, Bộ Công an, TAND Tối cao và VKSND Tối cao, chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình.
Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình, cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó…
Ngoài ra, hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng có thể bị quy kết và xử lý hình sự nếu làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn; hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Với mức án phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù 3 tháng đến 1 năm.
Người phạm tội có thể bị phạt tù 6 tháng đến 3 năm nếu làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát; hoặc đã có quyết định của tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó.
Ngày 20/4, San, 36 tuổi, trú xã Mỏ Vàng, đang bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai tạm giữ hình sự để xác minh hành vi cố ý gây thương tích dẫn đến chết người.
Tại cơ quan điều tra, San thú nhận nửa đêm 9/4 đã dùng dây điện đánh vào lưng và chân con trai 12 tuổi, bắt đứng giữa nhà đến 3h30 phút ngày 10/4 mới cho đi ngủ.
Khoảng 5h sáng cùng ngày, San ngủ dậy rồi đi phát cỏ trên đồi như bình thường. Đến trưa, anh ta về nhà thấy con trai nằm bất động trên ghế, đã tử vong. San tiếp tục đi làm đến khoảng 17h.
Đến 19h, San lấy xe máy chở thi thể từ nhà đi chôn tại đồi quế của gia đình ở khu vực khe Tùng Chiêu, thuộc thôn Thác Tiên, xã Mỏ Vàng, cách chừng 3 km.
Hôm 13/4, Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS xã Mỏ Vàng trình báo công an khi bé trai lớp 6 không đến trường nhiều ngày.
Công an xã Mỏ Vàng đã làm việc với San và bà nội của cháu bé. Tuy nhiên gia đình đều nói rằng bé trai đi từ ngày 9/4 chưa thấy về, đã tổ chức tìm kiếm song bặt vô âm tín.
Cùng lúc, nhà chức trách phát hiện San có nhiều biểu hiện bất an về tư tưởng, thường xuyên lên đồi nên triệu tập ghi lời khai. Sự việc từ đó được phanh phui.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, thượng tá Nguyễn Trung Hòa - Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM - cho biết một trong những chìa khóa giúp cơ quan chức năng bóc gỡ đường dây đưa người sang Campuchia và lật mặt nhóm "hiệp sĩ" tự xưng cứu người là quyết tâm và tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân.
* Xin ông cho biết ngay sau khi tiếp nhận tin trình báo của mẹ bị hại bị lừa sang Campuchia bằng thủ đoạn "việc nhẹ lương cao", Công an TP.HCM đã đánh giá tính chất vụ việc như thế nào và có những chỉ đạo ra sao để giải quyết nguồn tin?
- Ngay sau khi mẹ của bị hại đến cơ quan công an trình báo, ban giám đốc Công an TP.HCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự tiếp nhận và nhanh chóng xác minh nguồn tin.
Qua xác minh nguồn tin, nhận thấy có dấu hiệu nghi vấn tội phạm, Phòng Cảnh sát hình sự đã xin ý kiến ban giám đốc Công an TP và xác lập chuyên án để đấu tranh.
Trong quá trình thực hiện chuyên án, ban chuyên án đã làm rõ, qua đó bắt, xử lý nhiều đối tượng có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản; cưỡng đoạt tài sản; mua bán người; tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép...
* Vụ án này liên quan nhiều nghi can, đặc biệt có những người nổi tiếng trên mạng, điều này có gây ra khó khăn gì cho ban chuyên án trong quá trình điều tra không?
- Trong quá trình đấu tranh, ban chuyên án đã gặp không ít khó khăn. Thứ nhất, nhóm "hiệp sĩ" do Nguyễn Thanh Hải cầm đầu đã tạo dựng cho mình vỏ bọc là những người nghĩa hiệp, chuyên đứng ra "giải cứu" nạn nhân, giúp người dân, từ đó tạo được lòng tin trong người dân.
Thứ hai, trong vụ án này các đối tượng hoạt động xuyên quốc gia, ở nhiều nước, đồng thời sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi ở cả trong nước và nước ngoài, gây khó khăn cho công tác thu thập chứng cứ.
Một trở ngại khác là sau khi được "giải cứu", nhiều nạn nhân vẫn còn tâm lý e dè, ngại làm việc với công an. Nguyên nhân là do bản thân họ khi sang Campuchia là xuất cảnh trái phép, đồng thời trong thời gian ở Campuchia từng làm việc cho các tổ chức lừa đảo, nên khi làm việc với cơ quan điều tra thì sợ bị xử lý nên việc khai báo đôi lúc chưa thật sự trung thực.
Bên cạnh đó khi lừa đảo, mua bán người hoặc đưa người xuất nhập cảnh trái phép, các đối tượng sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng không chính chủ, liên tục chuyển tiền qua nhiều lớp trung gian, sử dụng ngoại tệ và tiền số USDT, khiến công tác truy vết dòng tiền và thu hồi tài sản gặp rất nhiều khó khăn.
* Như ông vừa chia sẻ, ban chuyên án đã đối mặt với vô vàn khó khăn, trở ngại. Vậy điều gì đã thôi thúc cán bộ, chiến sĩ quyết tâm phá án đến cùng?
- Để đấu tranh thành công chuyên án, mỗi cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự đều nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm phòng ngừa và đấu tranh với mọi loại tội phạm. Riêng với chuyên án này, ban chuyên án xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, nên từng cán bộ, chiến sĩ đều dốc toàn lực, quyết tâm phá án đến cùng.
* Trong quá trình chỉ đạo phá án, đâu là kỷ niệm khiến ông nhớ nhất?
- Chuyên án này để lại cho tôi nhiều kỷ niệm. Điều tôi nhớ nhất là ở giai đoạn đầu đấu tranh với Nguyễn Thanh Hải, Hải liên tục khăng khăng cho rằng mình chỉ giúp dân, "giải cứu" nạn nhân, chứ không thực hiện bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào.
Tuy nhiên bằng quá trình điều tra tỉ mỉ, ban chuyên án đã từng bước làm rõ bản chất vụ việc. Trước những chứng cứ không thể chối cãi, cuối cùng Hải đã phải khuất phục.
* Qua vụ án này, ông muốn gửi cảnh báo gì đến người dân trước những thủ đoạn lừa đảo, mua bán người ngày càng tinh vi?
- Phòng Cảnh sát hình sự khuyến cáo người dân tuyệt đối không xuất cảnh, nhập cảnh trái phép; tuyệt đối không tin theo những lời dụ dỗ, mời chào sang nước ngoài làm việc với hứa hẹn "việc nhẹ, lương cao", "không cần trình độ", "xuất ngoại thu nhập lớn".
Bên cạnh đó người dân cần đặc biệt thận trọng với các thông tin lan truyền trên mạng xã hội, nhất là những lời kêu gọi "giúp đỡ", "giải cứu", hoặc các mối quan hệ quen biết qua không gian mạng có dấu hiệu bất thường. Đây là những thủ đoạn mà các kẻ xấu thường lợi dụng để tiếp cận, tạo lòng tin rồi lừa đảo, mua bán người.
Đề xuất được Bộ Công an nêu trong dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, kèm cơ chế trừ, phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Dự thảo đang được lấy ý kiến đến hết 19/4, dự kiến có hiệu lực từ 1/7.
So với quy định hiện hành, dự thảo lần này siết chặt xử lý xe "trá hình" khi vừa tăng mức phạt, vừa bổ sung hình thức trừ điểm giấy phép lái xe. Phạm vi xử lý cũng mở rộng sang chủ phương tiện nếu giao xe hoặc để người khác chở khách, chở hàng thu tiền trái phép. Các hành vi như nhận đặt chỗ, ký hợp đồng chở khách được quy định rõ hơn nhằm hạn chế việc lách luật.
Theo Bộ Công an, sau một năm thực hiện Nghị định 168, tai nạn giao thông giảm nhưng tình hình trật tự, an toàn giao thông vẫn phức tạp, trong đó nổi lên tình trạng xe không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách, chở hàng thu tiền. Việc này làm méo mó cạnh tranh, thiếu minh bạch và gây thất thu ngân sách, đồng thời né tránh quản lý nhà nước trong lĩnh vực vận tải.
Để xử lý, dự thảo đề xuất phạt 12-14 triệu đồng với người lái ôtô không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng chở khách có thu tiền hoặc nhận đặt chỗ, ký hợp đồng vận chuyển; đồng thời trừ 6 điểm giấy phép lái xe.
Chủ phương tiện cũng bị xử phạt nếu giao xe hoặc để người làm công thực hiện hành vi này, với mức 8-10 triệu đồng đối với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
Với vận tải hàng hóa, người điều khiển ôtô không đăng ký kinh doanh nhưng vẫn chở hàng thu tiền có thể bị phạt 8-12 triệu đồng.
Xe hợp đồng đón trả khách sai điểm bị phạt 10-20 triệu đồng
Bên cạnh việc xử lý xe cá nhân kinh doanh "trá hình", dự thảo tập trung siết các kẽ hở mà xe hợp đồng thường lợi dụng để hoạt động như xe tuyến cố định, như "xé lẻ" hợp đồng, bán vé, thu tiền.
Theo đó, hành vi dùng xe hợp đồng nhưng nhận đặt chỗ từng hành khách, bán vé hoặc thu tiền ngoài hợp đồng sẽ bị xử phạt. Trường hợp tự ấn định hành trình, lịch trình cố định để chở nhiều khách, giả danh xe tuyến cố định, cũng chịu mức phạt 10–12 triệu đồng với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
Dự thảo cũng nhắm vào tình trạng biến trụ sở thành "bến cóc", khi đề xuất phạt 10–20 triệu đồng với hành vi đón, trả khách tại trụ sở chính, văn phòng đại diện hoặc các điểm cố định do đơn vị vận tải thuê, hợp tác trái quy định.
Mức phạt này đồng thời áp dụng với việc đón, trả khách không đúng địa điểm ghi trong hợp đồng, đặc biệt với xe chở trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và công nhân.
Bỏ xử phạt lái xe kinh doanh vận tải không có ghế trẻ em
Nghị định 168 hiện quy định phạt 800.000 đến một triệu đồng với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp.
Tuy nhiên, từ 1/1, quy định này đã được điều chỉnh trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo hướng xe kinh doanh vận tải hành khách không bắt buộc phải trang bị ghế an toàn cho trẻ, nhằm phù hợp điều kiện thực tế và tránh gây khó cho taxi, xe công nghệ, xe khách.
Để thống nhất với luật, dự thảo nghị định đề xuất bỏ xử phạt người lái xe kinh doanh vận tải đối với hành vi không có ghế an toàn cho trẻ em.
