Nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Mức phạt với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng được nâng lên so với quy định cũ. Tại Điều 62 của Nghị định 109, các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền 5-10 triệu đồng:
a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác.
c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
đ) Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.
Trong khi đó, theo quy định cũ, nhóm các hành vi trên chỉ bị xử phạt 3-5 triệu đồng.
Mức phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng hơn vẫn được giữ nguyên từ 10-20 triệu đồng.
a) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời.
b) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi.
c) Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn.
d) Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình.
đ) Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
Thế nào là chung sống như vợ chồng
Luật Hôn và nhân gia đình định nghĩa, “chung sống như vợ chồng” là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng.
Hiện chưa có văn bản hướng dẫn khái niệm này, song trong Thông tư liên tịch 01/2001 giữa Bộ Tư pháp, Bộ Công an, TAND Tối cao và VKSND Tối cao, chung sống như vợ chồng là việc người đang có vợ, có chồng chung sống với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà lại chung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ một cách công khai hoặc không công khai nhưng cùng sinh hoạt chung như một gia đình.
Việc chung sống như vợ chồng thường được chứng minh bằng việc có con chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh coi như vợ chồng, có tài sản chung đã được gia đình, cơ quan, đoàn thể giáo dục mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đó…
Ngoài ra, hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng có thể bị quy kết và xử lý hình sự nếu làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn; hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Với mức án phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù 3 tháng đến 1 năm.
Người phạm tội có thể bị phạt tù 6 tháng đến 3 năm nếu làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát; hoặc đã có quyết định của tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó.
Ngày 9/4, Erik Duran, 38 tuổi, cựu trung sĩ cảnh sát thành phố New York, bị kết án từ 3 đến 9 năm tù vì ném một thùng đá chứa đầy đồ uống vào nghi phạm Eric Duprey, 30 tuổi.
Trước tòa, Duran nói làm vậy để cố gắng bảo vệ các đồng nghiệp khỏi chiếc môtô đang lao đến.
Thẩm phán Guy Mitchell không chấp nhận lời bào chữa này. "Tòa tin rằng bị cáo đã tức giận vì Eric Duprey đang tẩu thoát và phản ứng bằng cách ném thùng đá", ông Mitchell nói.
Vụ việc gây xôn xao trong giới cảnh sát, hàng nghìn sĩ quan đã ký một bản kiến nghị trực tuyến kêu gọi cho Duran hưởng án treo. Trái ngược, các nhà hoạt động Black Lives Matter đòi trách nhiệm giải trình, yêu cầu áp dụng hình phạt nặng nhất.
Trước phiên tuyên án hôm 9/4, các sĩ quan mặc áo khoác của Sở Cảnh sát New York (NYPD) đứng đầy hành lang tòa án ở quận Bronx trong khi hàng chục người biểu tình bên ngoài đòi công lý cho Duprey.
Các công tố viên đề nghị mức án từ 3 đến 9 năm tù, cho rằng Duran đã có hành vi liều lĩnh gây ra cái chết của Duprey trong khi đang làm nhiệm vụ, rồi sau đó cố gắng che đậy hành vi.
Duran là thành viên của nhóm cảnh sát phòng chống ma túy tiến hành chiến dịch "bán và bắt" ở Bronx vào ngày 23/8/2023. Cảnh sát cho biết Duprey đã bán 20 USD cocaine cho một cảnh sát chìm, sau đó cố bỏ chạy bằng môtô.
Video giám sát cho thấy Duprey lái xe trên vỉa hè về phía một nhóm người. Khi anh ta đến gần, Duran - lúc đó không mặc đồng phục - nhấc thùng đá của một người qua đường và ném về phía Duprey.
Thùng chứa đầy đá, nước và đồ uống đập trúng tay Duprey khiến anh ta mất lái, đâm vào một cái cây và ngã đập đầu xuống vỉa hè. Duprey không đội mũ bảo hiểm.
Theo các công tố viên, nạn nhân bị chấn thương đầu nghiêm trọng và tử vong gần như ngay lập tức. Họ lập luận rằng Duran có đủ thời gian để cảnh báo những người khác tránh ra nhưng thay vào đó lại ném thùng đá vì tức giận.
Tuy nhiên, Duran làm chứng tại phiên tòa rằng đã đưa ra quyết định trong tích tắc để bảo vệ các sĩ quan khác khỏi chiếc xe đang lao về phía họ.
"Anh ta sắp đâm vào chúng tôi. Tôi chỉ kịp cố gắng chặn lại hoặc khiến anh ta đổi hướng", Duran nói.
Thẩm phán thừa nhận thấy Duran "hối hận", nhưng lập luận rằng bản án từ 3 đến 9 năm tù sẽ có tác dụng răn đe chung đối với các cảnh sát khác. Thẩm phán nói thêm rằng đoạn video không mang tính quyết định.
"Tôi đã dành thời gian xem đoạn video đó. Tôi không thấy bất kỳ lý do chính đáng nào", thẩm phán Mitchell nói, đồng thời cho biết thêm rằng cảnh sát có đoạn phim quay được khuôn mặt của Duprey và do đó "đủ để điều tra và bắt giữ vào một ngày khác".
Vincent Vallelong, chủ tịch công đoàn cảnh sát New York, cho biết bản án đã gửi "một thông điệp đáng sợ đến những cảnh sát tận tụy" về cái giá phải trả khi tự vệ và bảo vệ đồng nghiệp.
Duran từng là sĩ quan NYPD trong 13 năm trước khi bị đình chỉ công tác sau vụ việc và bị sa thải khỏi lực lượng cảnh sát sau khi bị kết tội vào tháng 2 vừa qua.
Duprey là tài xế giao hàng, có tiền án tiền sự. Mẹ Duprey cho biết đã gọi video cho Duprey ngay trước vụ việc, bác bỏ tuyên bố của cảnh sát rằng anh ta bán ma túy và bỏ trốn.
Ngày 9/4, Công an tỉnh Gia Lai hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố Thông (34 tuổi, xã Bờ Ngoong); Rôh (63 tuổi, xã Ayun); Di (tức Siu Di, 85 tuổi, xã Lơ Pang) và Đinh Yum (63 tuổi, xã Bờ Ngoong) về tội Phá hoại chính sách đoàn kết.
Trong đó, Di và Đinh Yum hiện ở nước ngoài, bị đề nghị truy tố và xét xử vắng mặt.
Theo điều tra, từ năm 2019, Di và Đinh Yum - bị xác định là thành viên Fulro lưu vong - đã móc nối, chỉ đạo các đầu mối trong nước tổ chức hoạt động nhằm phục hồi lực lượng, hướng tới mục tiêu ly khai, thành lập "nhà nước riêng" cho người Bahnar tại Tây Nguyên.
Từ năm 2023 đến nay, hai người bị cáo buộc gia tăng tuyên truyền, lôi kéo người dân tham gia tổ chức tự xưng "Bahnar Đêga Kon Kông", đồng thời thu thập danh sách gửi ra nước ngoài để phục vụ việc kêu gọi can thiệp từ bên ngoài.
Tại Việt Nam, Rôh và Thông bị cho là phát triển lực lượng, lập 6 điểm nhóm tại hai xã Ayun và Bờ Ngoong với hơn 200 người tham gia. Hai người này còn thu thập danh sách hàng trăm người, tiếp nhận tiền cùng nhiều vật dụng như áo, mũ, băng rôn, huy hiệu từ nước ngoài để từng bước tổ chức hóa, củng cố lực lượng.
Cơ quan điều tra xác định Di và Đinh Yum giữ vai trò chỉ đạo, thường xuyên liên lạc, cung cấp tài chính, phương tiện và định hướng hoạt động cho các nhóm trong nước. Nhóm này bị cáo buộc lợi dụng vỏ bọc tôn giáo để tuyên truyền, lôi kéo người dân, từng bước phục hồi Fulro và cái gọi là "Tin lành Đêga", qua đó gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Thượng tá Nguyễn Văn Đây, Trưởng phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai, cho biết: "Bản chất của 'Bahnar Đêga Kon Kông' không phải là tổ chức tôn giáo mà là thủ đoạn đánh tráo khái niệm nhằm che giấu hoạt động của Fulro và 'Tin lành Đêga'".
Ngày 11-4, Công an tỉnh Lào Cai cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã bắt giữ khẩn cấp đối với Bùi Toàn Thắng (41 tuổi, ở phường Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình) để điều tra về hành vi giết người và hủy hoại tài sản.
Trước đó ngày 10-4, do mâu thuẫn sau ly hôn, Thắng đi từ nhà ở Ninh Bình đến chợ ở phường Văn Phú (tỉnh Lào Cai) mua 2 con dao với mục đích tìm giết chị Đỗ Thị Nguyệt A. (38 tuổi, ở phường Văn Phú, là vợ cũ của Thắng, đã ly hôn năm 2021) và anh Vũ Văn Q. (45 tuổi, chồng chị A.).
Khi đến nhà hàng lẩu cua sông ở phường Văn Phú - nơi vợ chồng chị A. làm việc, Thắng cầm dao lao vào chém anh Q. khiến nạn nhân bị thương ở cổ và vai.
Khi anh Q. bỏ chạy, Thắng tiếp tục tìm chị A. nhưng không thấy nên đi vào khu vực bếp giật và cắt dây 2 bình gas, sau đó dùng bật lửa đốt làm cháy nhà hàng và cháy lan sang 3 nhà dân liền kề.
Anh Q. bị thương phải đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai.
Ngay sau khi tiếp nhận vụ việc, Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai đã chỉ đạo Công an tỉnh trực tiếp cùng các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương đến hiện trường huy động lực lượng, phương tiện phối hợp với các lực lượng chức năng, người dân tổ chức chữa cháy. Đến 18h15 cùng ngày, đám cháy đã được dập tắt hoàn toàn.
Đồng thời, các đơn vị nghiệp vụ của Công an tỉnh Lào Cai tiến hành điều tra và bắt giữ Thắng khi đang ở trên một quả đồi gần nơi xảy ra vụ việc.
Hiện cơ quan công an đang tiếp tục điều tra làm rõ vụ việc.