Khi Patrick Ciriello mất việc và không tìm được công việc mới trong gần một năm, mọi thứ với người đàn ông 60 tuổi ở Vermont (Mỹ) này dường như sụp đổ, bởi ông là trụ cột kinh tế của gia đình. “Bạn thường nghe về những người rơi xuống đáy vực”, Ciriello nói với Guardian. “Tôi cũng đã ở trong hoàn cảnh đó”.
Trong phần lớn sự nghiệp, Ciriello với tấm bằng thạc sĩ quản lý thông tin đã thiết kế vô số hệ thống phần mềm cho các ngân hàng, trường đại học và công ty dược phẩm. Ông đã trải qua nhiều cú sốc kinh tế, từ sự sụp đổ của bong bóng dotcom, khủng hoảng tài chính năm 2008 cho đến đại dịch Covid-19. Ông cũng mất việc nhiều lần, nhưng thường kiếm được công việc mới sau đó.
Nhưng đến năm 2023, khi cơn sốt AI bùng nổ, mọi thứ dường như khác hẳn. Ciriello cũng mất việc. Ông đã gửi hàng trăm đơn xin việc đến vị trí hỗ trợ IT, dịch vụ khách hàng, thậm chí cả công việc bán hàng tại quầy thực phẩm ở một siêu thị, nhưng đều nhận lại cái lắc đầu.
Không thể tìm công việc mới, Ciriello phải ở trên “ngôi nhà di động” là chiếc xe Toyota Highlander cũ. Vào một tối tháng 3/2024, ông nhận được tin nhắn bí ẩn trên LinkedIn và cuối cùng có công việc mới: huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Sau khi tốt nghiệp trường Y khoa Albert Einstein và thạc sĩ y tế công cộng tại Đại học Brown nhiều năm trước, Rebecca Kimble, 52 tuổi, đã điều trị và cứu sống bệnh nhân tại các phòng cấp cứu trên khắp nước Mỹ, với thu nhập 300.000-500.000 USD mỗi năm. Nhưng vào tháng 2/2022, công việc của bà gặp trục trặc vì vấn đề sức khỏe. Sau hai năm điều trị và trở lại, bà liên tục bị từ chối khi ứng tuyển vào các vị trí.
Nhiều tháng nỗ lực tìm công việc mới không thành công, Kimble nhận ra bản thân có thể không quay lại phòng cấp cứu nữa, và đó là một cú sốc lớn. “Thật kinh khủng. Mỗi lần cố gắng nhưng lại bị từ chối, tôi lại phải trải qua quá trình vật lộn với chứng trầm cảm và lo âu. Tôi nghĩ một phần con người tôi đã chết, nhưng tôi chưa sẵn sàng cho điều đó”. Đầu năm nay, Kimble tìm thấy công việc mới: đào tạo AI trên nhiều nền tảng khác nhau, đánh giá cách các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) phản hồi câu hỏi về y tế.
Giống như Kimble, Anne chuyển sang lĩnh vực đào tạo AI sau khi sự nghiệp học thuật của cô bị đình trệ. Người phụ nữ 60 tuổi yêu cầu giấu tên này có bằng thạc sĩ về khoa học sức khỏe và tiến sĩ về chính sách công, đã dành 18 năm làm việc trong lĩnh vực quản lý giáo dục đại học, giám sát và giảng dạy các chương trình tiến sĩ.
Tuy nhiên, các hội chứng liên quan đến hậu Covid-19 khiến Anne mệt mỏi và giảm trí nhớ. Bà nghỉ việc tháng 4/2023, sau đó ứng tuyển vào khoảng 100 vị trí làm việc từ xa, nhưng đều bị từ chối. Trong một lần tình cờ, Anne tìm thấy công việc huấn luyện AI trên mạng. Từng có mức lương 6 con số trong giới học thuật, bà khi đó kiếm được 26 USD/giờ khi huấn luyện AI của Google, sau đó là Meta, không có bất kỳ phúc lợi nào. “Thật đau lòng và nản chí khi nghĩ đến tất cả thời gian tôi đã dành cho sự nghiệp và những hy sinh tôi đã bỏ ra để có tấm bằng thạc sĩ”, Anne nói.
Ciriello, Kimble, Anne là ba trong số những người trên 50 tuổi tìm đến công việc huấn luyện AI dù sở hữu trình độ chuyên môn cao. Công việc của họ chủ yếu là gắn nhãn và đánh giá thông tin sử dụng để đào tạo các mô hình như ChatGPT của OpenAI hay Gemini của Google. Các dịch vụ thường thông qua bên thứ ba như Mercor, GlobalLogic, TEKsystems, Micro1 hay Alignerr.
So với công việc trước đó, mức thu nhập của những chuyên gia giàu kinh nghiệm này có thể giảm rất sâu. Tuy nhiên, với hầu hết, chúng là công việc làm thêm, hoặc một phương án tạm thời sau khi bị sa thải. So với người huấn luyện phổ thông, nhóm chuyên gia này cũng kiếm nhiều tiền hơn, có thể tới 180 USD/giờ.
Nhưng đối với một số người lao động lớn tuổi như Ciriello, công việc huấn luyện AI lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác: nơi nương náu cuối cùng trong một thị trường việc làm khắc nghiệt thời công nghệ, nơi càng lớn tuổi càng khó trụ lại hoặc quay lại làm việc. Đối với nhiều người trong số họ, việc AI “cướp” việc nếu đào tạo chúng hay không là điều không còn quan trọng. Họ cần việc làm ngay bây giờ.
Theo Richard Johnson, Phó chủ tịch Viện Chính sách Công AARP của Mỹ, lao động Mỹ trên 60 tuổi mất thời gian tìm việc mới lâu hơn tới 50% so với độ tuổi 20-30. Chỉ một phần nhỏ tìm được công việc có mức thu nhập trước đây. “Các nhà tuyển dụng cho rằng người lao động lớn tuổi tốn kém hơn, thiếu kỹ năng hiện đại và khó đào tạo hơn so với người trẻ tuổi”, Johnson nói với WSJ.
Urban Institute, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu chính sách xã hội, cuối năm ngoái cho biết khoảng một nửa số người lao động ở Mỹ trong độ tuổi 50-54 bị buộc thôi việc sớm trước khi đến tuổi nghỉ hưu. Một tổ chức khác là Viện Chính sách Kinh tế (Economic Policy Institute) chỉ ra khoảng 5,7 triệu người lao động trên 55 tuổi đã mất việc làm giai đoạn 2020-2025, và nhiều người đến nay vẫn chưa tìm được việc làm ổn định.
Những người đang huấn luyện AI có trình độ cao cho biết công việc này có thể thú vị về mặt trí tuệ, nhưng nó cũng khiến họ phải đối mặt với sự bất ổn của nền kinh tế việc làm tự do. Ciriello cho biết đã phải ngừng một số công việc dán nhãn dữ liệu sau khi cảm thấy bị bóc lột; Anne đánh giá mọi thứ thoải mái hơn công việc cũ; nhưng Kimble cho rằng chúng “không phải là công việc”, chỉ là một hình thức làm thêm.
“Nếu ngày mai, khi được giao một công việc đúng chuyên môn mà tôi nghĩ mình có thể làm được, tôi sẽ đi làm”, bà Kimble nói”. Tôi nhớ phòng cấp cứu”.
Đĩa than đã trở lại trong những năm gần đây và thu hút sự quan tâm của nhiều người yêu nhạc. Thậm chí đã có nhiều tranh luận liên quan đến việc "âm thanh từ đĩa than ấm áp hơn" khi so với âm thanh kỹ thuật số hiện nay. Sự thật có phải vậy?
Trong thực tế, mặc dù đĩa than có thể mang lại trải nghiệm nghe nhạc độc đáo, nhưng nó cũng tồn tại một số hạn chế như dải động hẹp hơn và dễ bị méo tiếng. Ngoài ra, các vấn đề âm thanh như tiếng lách tách và tiếng rít cũng ảnh hưởng không nhỏ đến trải nghiệm nghe nhạc.
Tuy nhiên, những người ủng hộ đĩa than lại thường dựa vào các yếu tố như thiết bị phát và cảm xúc hoài niệm để khẳng định rằng âm thanh từ đĩa than hay hơn.
Chất lượng âm thanh không chỉ phụ thuộc vào bản ghi mà còn vào thiết bị phát. Không phải tất cả các đầu đĩa than và loa đều có chất lượng giống nhau. Khi nghe đĩa than, người dùng thường sử dụng hệ thống âm thanh được thiết kế để tối ưu hóa trải nghiệm nghe, trong khi âm nhạc từ dịch vụ phát trực tuyến thường được nghe qua các thiết bị có chất lượng thấp hơn.
Ngoài thiết bị phát, hai yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến sự ưa chuộng đĩa than: sự hoài niệm và sở thích cá nhân. Một số người có thể thích những khuyết điểm trong âm thanh của đĩa than, trong khi những bản ghi kỹ thuật số lại bị coi là quá lạnh lùng. Hơn nữa, quá trình làm lại bản thu âm cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn về chất lượng âm thanh giữa các phiên bản.
Cuối cùng, đĩa than không chỉ là một phương tiện nghe nhạc mà còn là một vật thể vật lý - yếu tố ngày càng thu hút thế hệ trẻ hiện nay. Mặc dù về mặt kỹ thuật, đĩa than có thể không vượt trội hơn âm thanh kỹ thuật số, nhưng trải nghiệm từ việc mở hộp đĩa mới cho đến việc thiết lập hệ thống âm thanh có thể tạo ra sự kết nối đặc biệt với người nghe. Chính vì vậy, không ít người vẫn cảm thấy rằng "đĩa than cho âm thanh ấm áp hơn".
Việc bộ nhớ điện thoại chạm mốc báo đỏ luôn là nỗi ám ảnh, đặc biệt với những người sử dụng các dòng smartphone Android đời cũ hoặc máy có dung lượng 64/128 GB. Hiểu được tâm lý này, Google đang âm thầm phát triển một tính năng mới đầy hứa hẹn, giúp người dùng dễ dàng chuyển dữ liệu sang máy tính cá nhân mà không cần đến các thiết bị trung gian phức tạp.
Theo phát hiện mới nhất từ Android Authority, Google đang thử nghiệm tính năng mang tên Automatic Backup (Sao lưu tự động) ngay bên trong công cụ Quick Share. Đây được xem là bước đi nhằm thu hẹp khoảng cách với hệ sinh thái của Apple - nơi người dùng iPhone từ lâu đã có thể sao lưu toàn bộ dữ liệu vào máy tính một cách dễ dàng.
Cơ chế hoạt động của tính năng này khá đơn giản nhưng hiệu quả:
Dù là một bước tiến lớn, nhưng công cụ của Google hiện vẫn còn một số hạn chế so với iPhone. Trong khi Apple cho phép 'đóng gói' toàn bộ hệ điều hành, từ ứng dụng đến các cài đặt cá nhân và mật khẩu để khôi phục (restore) nguyên trạng sang máy mới, thì tính năng của Google hiện mới chỉ dừng lại ở việc di chuyển các file media.
Ngoài ra, tính năng này hiện tại chủ yếu hỗ trợ các thiết bị Windows thông qua kết nối Wi-Fi. Các chuyên gia kỳ vọng trong tương lai, Google sẽ bổ sung khả năng sao lưu qua cáp USB để tăng tốc độ truyền tải cũng như hỗ trợ thêm nhiều hệ điều hành khác.
Với những người dùng không quá rành về công nghệ hoặc đang sử dụng các thiết bị cũ, đây sẽ là một thay đổi mang tính cách mạng. Nó không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn kéo dài tuổi thọ sử dụng cho những chiếc điện thoại tưởng chừng như đã lỗi thời vì thiếu bộ nhớ.
Hiện tại tính năng vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm beta. Nếu được triển khai rộng rãi, đây chắc chắn sẽ là một trong những nâng cấp đáng giá nhất trên hệ điều hành Android.
Theo khảo sát vừa được công ty phân tích thị trường Q&Me và FPT Telecom công bố, mức 200.000-300.000 đồng mỗi tháng được xem là "mốc tâm lý" phổ biến, khi người dùng cân nhắc giữa chi phí và chất lượng dịch vụ. Kết quả cũng khớp với dữ liệu của Numbeo năm 2025. Nền tảng thống kê sinh hoạt phí này ghi nhận chi phí Internet cố định tại Việt Nam trung bình 9 USD mỗi tháng, tương đương 230.000 đồng.
Nhóm phổ biến thứ hai là gói dưới 200.000 đồng, với 19% người dùng, tiếp đến là 300.000-400.000 đồng, chiếm 13%. Chỉ 6% chọn gói trên 400.000 đồng. Tuy vậy, tốc độ mới là yếu tố được quan tâm nhất khi lựa chọn nhà mạng, sau đó mới đến mức giá, chất lượng chăm sóc khách hàng và tốc độ lắp đặt dịch vụ.
Người dùng có xu hướng cân nhắc thay đổi nhà mạng nếu sự cố không được xử lý kịp thời. Báo cáo ghi nhận người dùng Việt Nam kỳ vọng nhân viên kỹ thuật có thể hỗ trợ nhanh trong ngày, thậm chí trong vòng một giờ với các tình huống khẩn cấp, và sự cố cần được xử lý dứt điểm. Nếu quá trình hỗ trợ kéo dài hoặc lỗi lặp lại, niềm tin vào chất lượng dịch vụ sẽ "bị bào mòn".
Theo Q&Me, các hộ gia đình hiện không còn gắn bó lâu dài với một nhà mạng cố định. Khoảng 92% người dùng cho biết sẵn sàng trải nghiệm nhà mạng hoặc gói dịch vụ mới nếu có điều kiện phù hợp.
Trong các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định trải nghiệm, ưu đãi về giá là động lực lớn nhất. 48% cho biết sẵn sàng thử dịch vụ mới khi có ưu đãi, như nâng tốc độ miễn phí hoặc giảm phí thời gian đầu. 37% sẽ bị thuyết phục chuyển mạng bởi các chương trình dùng thử miễn phí. Trong khi đó, chỉ 8% cho biết sẽ tiếp tục sử dụng nhà mạng hiện tại.
Báo cáo cũng ghi nhận nhu cầu sử dụng Internet trong các hộ gia đình đang thay đổi. Một hộ gia đình đô thị có xu hướng kết nối từ 8 đến 12 thiết bị cùng lúc như điện thoại, TV, laptop và thiết bị thông minh. Số lượng thiết bị tăng khiến nhu cầu về tốc độ và độ ổn định đường truyền cao hơn.
Người dùng có đang chuyển từ các gói 80-100 Mbps lên 150-200 Mbps hoặc từ 200 Mbps lên 250-300 Mbps. Chi phí nâng cấp tăng thêm khoảng 30.000-70.000 đồng mỗi tháng.
Diện tích và kết cấu nhà ở cũng ảnh hưởng đến trải nghiệm. Tại các đô thị, mô hình nhà nhiều tầng hoặc nhiều phòng riêng khiến tín hiệu wifi suy giảm khi đi qua tường hoặc vật cản. Vì vậy, người dùng thường sử dụng thêm thiết bị mở rộng vùng phủ như hệ thống mesh wifi hoặc các chuẩn kết nối mới như Wi-Fi 6, Wi-Fi 7.
Báo cáo nhận định, mặt bằng giá Internet tại Việt Nam hiện bằng khoảng 1/5 so với các nước phát triển. Người dùng Mỹ chi 73 USD mỗi tháng, tại Australia là 58 USD và tại Anh khoảng 43 USD cho dịch vụ Internet cố định. Mức giá thấp giúp người dùng dễ tiếp cận các gói băng thông cao hơn.
Theo thống kê của Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ, hạ tầng viễn thông Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu thế giới. Hơn 87% hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang và mạng lưới này cũng đã phủ 100% xã trên toàn quốc. Chất lượng Internet Việt Nam hiện nằm trong top 15 thế giới về cả băng rộng cố định và di động.
