Huyết áp cao hay tăng huyết áp xảy ra khi huyết áp đo tại phòng khám lớn hơn hoặc bằng 140/90 mmHg. Tiền tăng huyết áp khi nằm trong khoảng 120-139/80-89 mmHg, mức huyết áp tối ưu khi dưới 120/80 mmHg. Đây được coi là “kẻ giết người thầm lặng” vì ít gây triệu chứng và có thể dẫn đến bệnh tim, đột quỵ và suy thận. Các nguyên nhân bao gồm di truyền, chế độ ăn uống kém (nhiều muối), thiếu vận động, căng thẳng, được điều trị bằng thay đổi lối sống và thuốc.
Các loại hạt được xem là thực phẩm tốt cho tim mạch vì chứa protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Một số còn giàu vitamin và khoáng chất đặc biệt, có thể mang lại lợi ích cho người cao huyết áp.
Hạnh nhân
Hạnh nhân là nguồn chất xơ và protein thực vật dồi dào. Duy trì chế độ ăn giàu hai chất này có thể giảm nguy cơ cao huyết áp. Hạnh nhân còn chứa các dưỡng chất có lợi cho huyết áp gồm:
Magie: 28 g hạnh nhân cung cấp khoảng 76,5 mg magie (tương đương 18-25% nhu cầu cơ thể cần hằng ngày – DV). Magie giúp hạ huyết áp chủ yếu bằng cách hoạt động như một chất ức chế kênh canxi tự nhiên, thúc đẩy sự giãn nở của mạch máu và giảm sức cản mạch máu.
Vitamin E: 28 g hạnh nhân chứa khoảng 7,26 mg vitamin E (gần 50% DV). Vitamin E là chất chống oxy hóa giúp hạn chế tổn thương tế bào do gốc tự do – yếu tố liên quan đến bệnh tim mạch.
Hạt óc chó
Loại hạt này không chỉ giàu protein và chất xơ mà còn chứa nhiều chất béo không bão hòa đa (chất béo tốt). 28 g (khoảng 7 hạt óc chó) có khoảng 13,4 g chất béo tốt, bao gồm omega-3 và omega-6. Những chất béo này mang lại nhiều lợi ích như omega-3 có thể giảm mỡ máu và nguy cơ rối loạn nhịp tim, omega-6 hỗ trợ kiểm soát đường huyết, đồng thời cả hai đều góp phần giảm huyết áp.
Hạt dẻ cười
Hạt dẻ cười là món ăn vặt giàu dinh dưỡng như protein, chất xơ và chất béo lành mạnh – tất cả đều liên quan đến cải thiện huyết áp. Ngoài ra, loại hạt này còn chứa chất chống oxy hóa như beta-carotene, lutein, zeaxanthin và vitamin C, giúp giảm stress oxy hóa, đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến huyết áp. Kali trong hạt dẻ cười có tác dụng giãn mạch máu và đào thải natri dư thừa, từ đó cải thiện huyết áp.
Hạt Brazil là loại hạt lớn, giàu dưỡng chất tốt cho tim mạch. Khẩu phần 6 hạt cung cấp 2,1 g chất xơ, 4 g protein, 6,9 g chất béo không bão hòa đa. Chế độ ăn giàu các chất này có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp tốt hơn.
Đặc biệt, hạt Brazil rất giàu selen, một hạt có thể chứa 68-91 mcg selen. Ở liều lượng hợp lý, selen giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, cần lưu ý không nên tiêu thụ quá 400 mcg selen mỗi ngày.
Để bổ sung hạt vào chế độ ăn, bạn có thể trộn các loại hạt vào salad, thêm hạt óc chó và chuối vào cháo yến mạch, rắc hạt dẻ cười lên trái cây tươi, kết hợp hạt với sữa chua… Lưu ý kiểm soát khẩu phần khoảng một nắm (tương đương 28 g) mỗi ngày vì chúng giàu calo có thể dẫn đến tăng cân.
Đại tá, tiến sĩ - bác sĩ Phan Đình Mừng, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, Giám đốc Viện Chấn thương Chỉnh hình, cho biết bệnh lý khớp háng đang có xu hướng trẻ hóa, không còn chỉ gặp ở người lớn tuổi mà ngày càng xuất hiện nhiều ở nhóm 20 - 30 tuổi. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến lối sống như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít vận động và đặc biệt là sử dụng corticoid kéo dài, không kiểm soát.
Theo ông, chi phí cho một ca phẫu thuật thay khớp háng hiện dao động khoảng 80 - 100 triệu đồng, vẫn là rào cản lớn đối với nhiều bệnh nhân. Vì vậy, từ năm 2019 đến nay, chương trình hỗ trợ của Bệnh viện Quân y 175 phối hợp Operation Walk Chicago đã giúp gần 200 người bệnh được tiếp cận điều trị.
Tiếp nối thành công của những đợt phối hợp trước giữa hai đơn vị, trong năm 2026, chương trình tiếp tục được triển khai với định hướng đẩy mạnh công tác theo dõi, đánh giá sau mổ, đồng thời thực hiện các can thiệp chuyên môn cần thiết nhằm tối ưu hiệu quả điều trị lâu dài cho người bệnh.
Từ ngày 10 - 14.4.2026, Viện Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Quân y 175 phối hợp cùng OWC đã thực hiện phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo miễn phí cho 37 bệnh nhân. Các bệnh lý chủ yếu bao gồm hoại tử chỏm xương đùi, thoái hóa khớp háng... những nguyên nhân gây suy giảm nghiêm trọng khả năng vận động. Mỗi ca phẫu thuật được tài trợ hoàn toàn.
"Sau nhiều năm đau đớn, tôi chưa từng nghĩ mình có thể đi lại bình thường như hôm nay. Gia đình khó khăn nên việc mổ là điều rất xa vời. Tôi thật sự biết ơn các bác sĩ và chương trình đã cho tôi cơ hội được đi lại một lần nữa", cô Ngọc Ảnh (ở TP.HCM) khớp háng nhân tạo bên phải năm 2023 bày tỏ.
Cơm và thịt gà là nguồn cung cấp năng lượng ổn định cùng đạm nạc, góp phần hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Tuy nhiên, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health, việc ăn lặp lại cơm và thịt gà mỗi ngày mà thiếu các nhóm thực phẩm khác sẽ khiến cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng.
Nghiên cứu trên tạp chí Nutrients vào năm 2023 cho thấy thịt gà cung cấp protein hoàn chỉnh với đầy đủ axit amin cần thiết cho cơ thể. Nguồn đạm này hỗ trợ xây dựng cơ bắp, sửa chữa mô và duy trì hoạt động sống. Thịt gà còn chứa vitamin nhóm B, choline, sắt, magie, phốt pho, kali và selen.
Nghiên cứu trên tạp chí J Nutr Sci Vitaminol vào năm 2019 chỉ ra cơm đóng vai trò là nguồn cung cấp năng lượng chính nhờ hàm lượng tinh bột. Ngoài ra, cơm còn bổ sung một số vi chất như sắt, selen và axit folic.
Khi ăn cơm cùng thịt gà, quá trình hấp thu đường diễn ra chậm hơn, giúp duy trì năng lượng ổn định trong ngày. Lượng calo trong cơm tương đối thấp, phù hợp cho việc kiểm soát cân nặng.
Dù lành mạnh, nhưng chế độ ăn đơn điệu chỉ cơm và thịt gà có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng vì:
Theo nghiên cứu trên Journal of Preventive Medicine and Hygiene (năm 2022): Ăn lặp lại lâu dài một món có thể gây thiếu dinh dưỡng; làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường; thiếu dưỡng chất, cơ thể hoạt động kém hiệu quả, ảnh hưởng hệ thần kinh, miễn dịch.
Ăn đúng lượng và tần suất giúp tận dụng lợi ích mà không gây mất cân bằng.
Lưu ý: Hạn chế cơm trắng (có thể làm tăng nguy cơ tiểu đường loại 2). Ưu tiên gạo lứt để kiểm soát đường huyết tốt hơn.
Gạo lứt giữ lại nhiều dưỡng chất hơn nhờ ít qua chế biến. Gạo lứt còn giàu chất xơ, vitamin nhóm B, tocopherol, cung cấp axit béo và axit amin.
Chìa khóa không nằm ở món ăn, mà ở sự đa dạng thực phẩm.
Ngày 7/4, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Bệnh viện Nguyễn Trãi, cho biết bệnh nhân vào viện với khối u vùng niêm mạc má trái, kích thước khoảng 3x3 cm. Trước đó, người bệnh phát hiện tổn thương trong miệng, khối cứng tăng dần kích thước, đau nhẹ khi ăn nhai, nhưng nghĩ là loét thông thường nên không đi khám sớm.
Thăm khám, sinh thiết xác định bệnh nhân mắc ung thư niêm mạc má. Kết quả MRI cho thấy khối u đã xâm lấn sâu vào khoang má, chưa ghi nhận di căn xa. Do nguy cơ ảnh hưởng ăn nhai và nuốt, các bác sĩ hội chẩn và tiến hành mở thông dạ dày nuôi ăn trước khi phẫu thuật cắt rộng khối u, nạo hạch cổ và tái tạo bằng vạt dưới cằm.
Sau mổ, bệnh nhân hồi phục thuận lợi, vết mổ khô, lành tốt, được nuôi ăn qua sonde dạ dày và xuất viện sau 5 ngày. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u đã được cắt bỏ hết.
Theo bác sĩ Tiến, phẫu thuật cắt rộng kết hợp nạo hạch và tái tạo tức thì bằng vạt dưới cằm giúp điều trị triệt căn, hạn chế biến dạng khuôn mặt, đồng thời cải thiện khả năng ăn nhai và phát âm sau mổ. Việc chuẩn bị dinh dưỡng trước phẫu thuật cũng góp phần giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.
Ung thư niêm mạc má thường khởi phát bằng những tổn thương nhỏ, dễ nhầm với loét miệng thông thường. Bác sĩ khuyến cáo người dân cần đi khám sớm khi có dấu hiệu loét miệng kéo dài trên 2 tuần không lành, xuất hiện khối cứng trong khoang miệng hoặc chảy máu bất thường. Người trên 40 tuổi, có thói quen hút thuốc, uống rượu nên tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh sớm.
