Phía sau kết quả tưởng như bế tắc đó là một tiến trình ngoại giao kéo dài hơn 20 giờ, với những khoảnh khắc tiến rất gần đến thỏa thuận trước khi sụp đổ. Những gì diễn ra trong “vùng đàm phán khép kín” tại thủ đô Pakistan cho thấy rõ mức độ phức tạp, thiếu tin tưởng và những ranh giới đỏ khó dung hòa giữa hai đối thủ lâu năm.
Ngày 11-4, thủ đô Islamabad của Pakistan bước vào tình trạng an ninh nghiêm ngặt trước thềm đàm phán. Hơn 10.000 nhân viên an ninh được triển khai, các tuyến đường bị phong tỏa, trong khi khách sạn Serena – nơi diễn ra cuộc gặp – được dọn trống hoàn toàn và biến thành một khu vực kiểm soát chặt chẽ.
Theo Hãng tin Reuters, hai phái đoàn đến nơi theo cách thức kín đáo: phía Iran hạ cánh vào đêm muộn, còn phía Mỹ đến vào ngày hôm sau.
Bên trong khách sạn Serena, không gian được chia thành ba khu riêng biệt: khu của Mỹ, khu của Iran và khu trung gian dành cho các cuộc gặp có sự tham gia của phía Pakistan. Điện thoại bị cấm trong phòng họp chính, buộc các quan chức phải ra ngoài để liên lạc về nước.
Ngay từ đầu, cuộc đàm phán đã mang tính đối đầu giữa hai cách tiếp cận: phía Mỹ theo đuổi “hòa bình thông qua sức mạnh”, trong khi Iran nhấn mạnh bằng mọi giá sẽ “kháng cự trong danh dự”.
Tehran đặt ra các điều kiện rõ ràng: triển vọng hòa bình chỉ có thể xảy ra nếu vấn đề ngừng bắn tại Lebanon được giải quyết và các tài sản bị đóng băng của Iran ở nước ngoài được giải phóng.
Trong khi đó, Washington tập trung vào các mục tiêu cốt lõi như chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng toàn cầu.
Dù tồn tại khác biệt sâu sắc, chỉ vài giờ sau khi hai bên đến nơi, các cuộc tiếp xúc trực tiếp vẫn được khởi động. Đây được xem là bước “tan băng” quan trọng sau nhiều năm đối thoại gián tiếp của hai nước.
Các cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ đồng hồ, được mô tả là “liên tục nhưng không đồng đều”. Phiên đầu tiên diễn ra nhanh chóng, sau đó là những khoảng nghỉ ngắn, nhưng trao đổi vẫn tiếp tục không chính thức.
Nhiều vòng đàm phán nối tiếp, các bản dự thảo được trao đổi, lập trường được nhắc lại trong khi các đoàn liên tục liên lạc về nước để xin chỉ đạo.
Theo các nguồn tin, tiến triển đạt được theo từng phần nhỏ. Bốn nguồn tin cho biết có thời điểm các cuộc đối thoại tiến gần đến một thỏa thuận khung, nhưng cuối cùng đổ vỡ do bất đồng về chương trình hạt nhân, eo biển Hormuz và lượng tài sản mà Iran muốn tiếp cận.
Hai nguồn tin cấp cao từ Iran mô tả bầu không khí “nặng nề và thiếu thiện chí”, cho biết dù Pakistan cố gắng làm dịu tình hình, cả hai bên đều không thể hiện ý muốn giảm căng thẳng. Có thời điểm các bên rời phòng, tranh cãi lớn tiếng, trước khi quay lại tiếp tục đàm phán.
Theo các nguồn tin, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã lớn tiếng khi các bên thảo luận về những cam kết đảm bảo hậu chiến: “Làm sao chúng tôi có thể tin các ông khi trong cuộc gặp ở Geneva trước đó, các ông nói Mỹ sẽ không tấn công trong khi ngoại giao vẫn đang diễn ra?”.
Thực tế, Mỹ và Israel đã tổ chức tấn công vào Iran chỉ hai ngày sau khi diễn ra vòng đàm phán tại Geneva hôm 26-2.
Đến sáng sớm ngày 12-4 theo giờ địa phương, bầu không khí có phần cải thiện và đã có đề xuất kéo dài đàm phán sang ngày thứ hai, và phía Iran sẵn sàng ở lại. Tuy nhiên, phía Mỹ quyết định kết thúc cuộc gặp, khiến tiến trình dừng lại đột ngột.
Khi công bố kết quả, Phó tổng thống Mỹ JD Vance thừa nhận hai bên “đã có những trao đổi thực chất” nhưng chưa đạt được thỏa thuận. Mỹ cho biết đã đưa ra “đề xuất cuối cùng và tốt nhất”, trong khi Iran cho rằng lập trường của Washington là quá mức và thiếu thiện chí.
Dù vậy, cả hai phía đều không xem đây là kết thúc. Tiến trình đối thoại vẫn được tiếp tục, trong khi Iran nhấn mạnh đây là “một quá trình” và đã đặt nền móng cho các cuộc trao đổi trong tương lai.
Do đó, dù cánh cửa đàm phán đã đóng lại, nhưng nó vẫn chưa hề bị khóa.
Đài CBS News hôm 10.4 dẫn nhiều nguồn tin từ quan chức Mỹ cho biết email đã được gửi hôm 24.3 từ Văn phòng Quản lý Nhà Trắng.
Nội dung email có đoạn: "Các thông tin trên báo chí gần đây đã làm dấy lên lo ngại về việc một số quan chức chính phủ sử dụng thông tin chưa công khai để đặt cược trên các thị trường dự đoán trực tuyến như Kalshi hoặc Polymarket".
Văn phòng Quản lý Nhà Trắng nhấn mạnh rằng việc sử dụng thông tin chưa công khai để đặt cược là "hành vi phạm tội hình sự", và những quy định về đạo đức của chính phủ nghiêm cấm sử dụng thông tin nội bộ vì lợi ích cá nhân của một nhân viên hoặc cho bên thứ ba.
"Toàn thể nhân viên Nhà Trắng được nhắc nhở rằng việc lạm dụng thông tin chưa công khai nhằm trục lợi tài chính là vi phạm hết sức nghiêm trọng và sẽ không được dung thứ", email nêu rõ.
Báo The Wall Street Journal là bên đầu tiên đưa tin về sự tồn tại của email trên.
Trong tuyên bố gửi cho Đài CBS News, phát ngôn viên Nhà Trắng David Ingle cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói rõ rằng, trong khi ông mong muốn một thị trường chứng khoán mạnh mẽ và sinh lời cho tất cả mọi người, các thành viên Quốc hội và những quan chức chính phủ không được phép sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính.
Các thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket vốn là nơi người dùng có thể đặt cược về nhiều vấn đề, từ thể thao, văn hóa, đến các sự kiện kinh tế, chính trị quy mô lớn.
Tuy nhiên, những vụ cá cược ẩn danh về khả năng Mỹ tấn công Iran gần đây dấy lên lo ngại về nguy cơ rò rỉ thông tin nhạy cảm.
Vụ việc mới đây liên quan người dùng Polymarket có tên “Magamyman” được cho là đã kiếm được hơn nửa triệu USD chỉ trong 1 ngày, bằng cách đặt cược vào cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran.
"Magamyman" đã cược vào kịch bản Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị lật đổ chỉ 71 phút trước khi Israel phát động tấn công Iran. Thực tế Iran hôm 1.3 xác nhận ông Khamenei thiệt mạng.
Cảnh sát Cộng hòa Ireland cho biết một người đàn ông đã bị bắt giữ sau khi đột nhập trái phép vào khu vực sân bay Shannon ở hạt Clare vào ngày 11.4 và trèo lên máy bay quân sự Mỹ, theo tờ The Guardian. Nghi phạm khoảng 40 tuổi đã bị bắt vì tội gây thiệt hại tài sản và vẫn đang bị giam giữ.
Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy một người đang trèo lên một máy bay vận tải C-130 Hercules của Không quân Mỹ đang đậu tại sân bay.
Một người phát ngôn của cơ quan cảnh sát cho biết người đàn ông đã xâm nhập trái phép vào khu vực sân bay Shannon vào sáng 11.4 và đã bị bắt giữ vì tội gây thiệt hại tài sản. Chưa rõ động cơ của nghi phạm và cuộc điều tra đang được tiến hành.
Ngoài lực lượng cảnh sát Ireland, các sĩ quan cảnh sát sân bay, lực lượng cứu hỏa và cứu hộ sân bay Shannon cùng các thành viên lực lượng quốc phòng đang làm nhiệm vụ tại sân bay cũng đã tham gia xử lý vụ việc.
Hoạt động của sân bay đã tạm thời bị gián đoạn sau sự cố. Hai chuyến bay khởi hành bị hoãn trong khi một máy bay đến từ Lourdes (Pháp) phải bay vòng trên trời để chờ.
Một phát ngôn viên của đơn vị quản lý sân bay Shannon cho biết hoạt động đã được nối lại ngay sau sự cố. "Sân bay đã tạm ngừng hoạt động vào khoảng 9 giờ 50 phút sáng và nối lại hoạt động lúc 10 giờ 15 phút sáng", theo thông báo.
Theo Đài CNN, Nhà Trắng đã tìm cách trấn an dư luận trước những đồn đoán rằng chính quyền Mỹ có thể sử dụng vũ khí hạt nhân ở Iran, cũng như bác bỏ một bài đăng trên mạng xã hội cho rằng Phó tổng thống JD Vance đã ám chỉ khả năng này.
Cụ thể, trong cuộc họp báo tại Budapest (Hungary) ngày 7-4, ông Vance đã tiết lộ rằng Mỹ vẫn còn "những công cụ chưa sử dụng" ở cuộc chiến với Iran, làm dấy lên suy đoán rằng Washington có thể tính đến phương án leo thang, bao gồm cả vũ khí hạt nhân.
"Chúng tôi có những công cụ trong tay mà cho đến nay vẫn chưa quyết định sử dụng. Tổng thống Mỹ có thể quyết định sử dụng chúng. Và ông ấy sẽ làm vậy nếu phía Iran không thay đổi", ông Vance trả lời báo giới.
Phát biểu này, cùng với cảnh báo của ông Trump với Iran trên Truth Social rằng "cả một nền văn minh sẽ biến mất ngay trong đêm nay", đã làm dấy lên suy đoán trên mạng rằng ông Vance đang đề cập đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, Nhà Trắng đã nhanh chóng lên tiếng bác bỏ cách diễn giải này. Phản hồi trên mạng xã hội X, Nhà Trắng khẳng định "không có bất kỳ điều gì" trong phát biểu của ông Vance ám chỉ lựa chọn hạt nhân, đồng thời chỉ trích các suy đoán là vô căn cứ.
Dù vậy, làn sóng bàn tán lan rộng trên mạng xã hội - từ cả hai phía chính trị - cho thấy tâm lý lo ngại đang gia tăng khi thời hạn mà ông Trump đặt ra cho Iran trước khi tiến hành các đợt không kích dữ dội nhất từ trước đến nay (7h sáng 8-4 theo giờ Việt Nam) đang đến rất gần.
Cũng trong cuộc họp báo ở Budapest, ông Vance nhấn mạnh Mỹ có ưu thế vượt trội về sức mạnh và sẵn sàng gây "tổn thất lớn hơn nhiều" nếu Iran tiếp tục đối đầu, song khẳng định Washington vẫn ưu tiên giải pháp đàm phán.
"Quyết định hiện nằm trong tay Iran", ông nói, cho biết Mỹ kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Tehran trước thời hạn tối hậu thư.
Theo các điều kiện được đưa ra, Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với năng lượng toàn cầu - và từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân.
"Tôi hy vọng họ sẽ đưa ra quyết định đúng đắn. Điều chúng tôi thực sự mong muốn là một thế giới nơi dầu khí được lưu thông tự do, người dân có thể chi trả để sưởi ấm hoặc làm mát nhà cửa, nơi họ có thể đủ khả năng đi lại để làm việc", ông nói. "Điều đó sẽ không thể xảy ra nếu Iran tiếp tục tham gia vào các hành động mà chúng tôi coi là 'khủng bố kinh tế'".
Dù phủ nhận khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân, chính quyền ông Trump vẫn phát tín hiệu cứng rắn, khi Tổng thống Mỹ cảnh báo có thể tấn công vào hạ tầng dân sự quan trọng của Iran - bao gồm nhà máy điện và các cây cầu - nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận.
Ở chiều ngược lại, các dấu hiệu chuẩn bị đối phó cũng đã xuất hiện tại Iran. Truyền thông nước này đưa tin người dân đang được kêu gọi lập "hàng rào người" quanh các cơ sở hạ tầng trọng yếu nhằm ngăn chặn hoặc làm chậm các cuộc tấn công tiềm tàng.
