Ngày 17-4, Bộ Y tế tổ chức hội thảo góp ý Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030.
Chia sẻ tại hội thảo, thượng tá Phạm Hữu Phúc, Phó chánh Văn phòng Bộ Công an, cho hay hiện nay nước ta sử dụng 3 đầu số khẩn cấp 113, 114, 115 trong an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, cấp cứu.
Ngoài ra còn các đầu số 111 – bảo vệ trẻ em; 112 – gọi tìm kiếm, cứu nạn và sự cố thiên tai, thảm họa. Dự kiến tới đây số 117 là số dịch vụ gọi xử lý bạo lực gia đình.
Trong khi đó nhiều quốc gia hiện đã sử dụng mô hình một đầu số hoặc hợp nhất đầu số khẩn cấp. Như Mỹ dùng đầu số 911; Úc dùng 000; Liên minh châu Âu (EU) dùng 112 hay Hàn Quốc 119.
Nguyên tắc cốt lõi là “một cửa – nhiều lực lượng phối hợp”, trong đó mọi cuộc gọi khẩn cấp dù liên quan đến cháy, tai nạn hay cứu hộ đều được tiếp nhận ở cùng một đầu mối, sau đó phân loại và điều phối ngay lập tức đến các đơn vị chuyên trách (cảnh sát, y tế, điện lực, cứu hộ).
“Từ đó cho thấy việc sử dụng duy nhất một đầu số tiếp nhận xử lý thông tin khẩn cấp về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, cấp cứu y tế ngoại viện là phù hợp với xu thế quản lý hiện nay là tinh gọn.
Mô hình này sẽ hạn chế tốn kém nguồn lực khi phải đầu tư cho nhiều đầu mối quản lý, vận hành hệ thống khẩn cấp khác nhau; phù hợp thực tế, xu thế, kinh nghiệm quốc tế của một số quốc gia…”, thượng tá Phúc cho hay.
Theo đó, đề án “Tích hợp các đầu số 113, 114, 115 và tổ chức hệ thống thông tin liên lạc trong trường hợp khẩn cấp thành Trung tâm Tiếp nhận, Xử lý thông tin khẩn cấp quốc gia” do Bộ Công an chủ trì, đang được xây dựng theo hướng tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy công an 34 tỉnh, thành phố…
Quá trình thực hiện tích hợp các đầu số này sẽ được triển khai theo 2 giai đoạn. Giai đoạn 1, sẽ tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy công an 34 tỉnh, thành phố.
Giai đoạn 2, tổ chức sơ kết, đánh giá để tính toán xây dựng mô hình Trung tâm 113 quốc gia sau khi triển khai từ 6 tháng đến 1 năm. Giai đoạn này dự kiến có thể nghiên cứu tích hợp cả đầu số 111, 117 theo ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Dự kiến từ quý 3-2027 sẽ thức ra mắt hệ thống 113 đi vào hoạt động.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết Bộ Y tế đang phối hợp Bộ Công an xây dựng hệ thống tổng đài tiếp nhận và điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc.
“Đặc biệt, với các cuộc gọi ngoại viện yêu cầu hỗ trợ, trong tương lai chúng tôi sẽ ứng dụng AI để tư vấn và phân loại tình trạng bệnh nhân ngay khi gọi điện.
Đối với điều phối giao thông, có thể kết nối với hệ thống camera AI của cảnh sát giao thông để ưu tiên đèn xanh cho xe cứu thương khi đang làm nhiệm vụ (đặc biệt quan trọng với bệnh nhân đột quỵ)”, lãnh đạo Cục Quản lý khám chữa bệnh chia sẻ.
Bên cạnh đó thông qua dữ liệu y tế, ứng dụng AI sẽ hỗ trợ cán bộ trên xe cấp cứu truy cập nhanh hồ sơ sức khỏe điện tử của bệnh nhân để biết tiền sử bệnh, hỗ trợ xử lý chính xác ngay trên đường đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế.
Cà phê nóng, đá hay ủ lạnh đều chứa caffeine nhưng không giống nhau. Hàm lượng phụ thuộc vào loại hạt, độ xay, thời gian và phương pháp pha, theo trang sức khỏe Health.
Bà Christina Manian, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết lượng caffeine thay đổi rõ giữa các phương pháp. Cà phê đá thường loãng hơn nên lượng caffeine có thể giảm nhẹ. Cà phê ủ lạnh có thời gian chiết xuất dài nên đôi khi chứa nhiều caffeine hơn.
Cà phê nóng nhiều chất oxy hóa hơn, nhưng chênh lệch không lớn so với các loại cà phê khác.
Cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa như flavonoid và axit chlorogenic. Phương pháp pha nóng giúp chiết xuất các hợp chất này hiệu quả hơn.
Mức độ ảnh hưởng của các loại cà phê với dạ dày không khác biệt lớn.
Cà phê nóng, cà phê đá và cà phê ủ lạnh đều có lợi cho sức khỏe khi dùng hợp lý. Cà phê nóng phù hợp khi cần bổ sung chất chống oxy hóa. Cà phê ủ lạnh dễ uống và ít gây cảm giác chua gắt.
Nhiệt độ đồ uống ảnh hưởng đến trải nghiệm. Cà phê nóng tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ tiêu hóa. Cà phê lạnh giúp giải nhiệt và tạo cảm giác sảng khoái.
Quan trọng nhất vẫn là không thêm quá nhiều đường, kem béo và dùng ở mức hợp lý.
Lúc này, rạng sáng 5/4, chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản từ TP HCM đi Tokyo đang ở độ cao 10.000 m, còn khoảng 30 phút nữa là hạ cánh xuống sân bay Haneda. Hệ thống loa trên máy bay vang lên bằng ba ngôn ngữ (Anh, Nhật, Việt), tìm kiếm bác sĩ hỗ trợ hành khách gặp sự cố y tế.
Bác sĩ Tiến, công tác tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, có mặt trên chuyến bay, vừa dùng xong bữa ăn và đang định nghỉ ngơi. Nghe thông báo, anh lập tức đứng dậy tiến về cabin. Một phụ nữ ngất xỉu sau khi đi vệ sinh, đang được tổ bay đặt nằm nghiêng trên sàn. Sắc mặt bệnh nhân nhợt nhạt, gọi hỏi hoàn toàn không đáp ứng.
Tìm hiểu từ người chồng và con trai đi cùng, bác sĩ Tiến ghi nhận bệnh nhân không có tiền sử đái tháo đường (nguyên nhân dễ dẫn đến hạ đường huyết), không tăng huyết áp, chưa từng bị ngất trước đó. Anh yêu cầu tiếp viên mang máy đo huyết áp tới, kiểm tra chỉ số của bệnh nhân 70/40 mmHg - mức tụt huyết áp rất sâu.
"Đây là mức huyết áp nguy hiểm", bác sĩ Tiến cho biết, một ngày sau sự việc. Mức huyết áp này có thể gây rối loạn nhịp tim, giảm tưới máu đến các cơ quan trọng yếu như não, tim, thận, dẫn đến những biến chứng khó hồi phục như nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim.
Trong điều kiện hạn chế trên không, không thể xác định ngay nguyên nhân bệnh nhân tụt huyết áp. Bác sĩ quyết định ưu tiên dùng dung dịch đẳng trương theo các khuyến cáo cấp cứu, cho đến khi tìm được nguyên nhân hoặc có đủ phương tiện có thể chẩn đoán chính xác trên bệnh nhân.
Kiểm tra vali cấp cứu y tế (doctor kit) của tổ bay mang theo, phát hiện có dung dịch truyền đẳng trương (Normal Saline) và kim luồn, anh quyết định thiết lập đường truyền tĩnh mạch ngay tại chỗ cho bệnh nhân.
Chuyên ngành chính là chấn thương chỉnh hình, bác sĩ Tiến cho biết những thao tác như đặt đường truyền tĩnh mạch thường xuyên thực hiện thời học bác sĩ nội trú song đã khá lâu anh không đụng đến. Trong khi đó không gian chật hẹp của khoang cabin, máy bay đang giảm độ cao, hơi rung lắc cùng ánh mắt dõi theo của nhiều hành khách xung quanh càng tạo thêm áp lực anh.
"Lúc đó tôi thực sự có chút lo vì mình không làm việc này hằng ngày, nhưng trong tình huống khẩn cấp, không có nhiều thời gian để chần chừ", bác sĩ Tiến nói với VnExpress, ngày 6/5.
May mắn, thao tác "nhớ nghề" diễn ra trơn tru, kim được đâm vào đúng vị trí và dòng dịch truyền bắt đầu chảy đều. Để cả tổ bay, gồm một tiếp viên người Việt và các tiếp viên người Nhật, có thể phối hợp nhịp nhàng, bác sĩ Tiến chủ động trao đổi hoàn toàn bằng tiếng Anh trong suốt quá trình cấp cứu.
Sau khi thiết lập đường truyền, bác sĩ Tiến được bố trí ngồi cạnh để theo dõi sát sao bệnh nhân. Khoảng 10 phút sau, khi chai dịch vơi đi một nửa, huyết áp dần cải thiện, nữ hành khách mở mắt tỉnh táo trở lại và có thể nói chuyện với người nhà. Trong suốt thời gian còn lại của chuyến bay, tổ tiếp viên liên tục đo huyết áp bệnh nhân mỗi 5 phút và ghi nhận các chỉ số tăng dần.
Nhờ bệnh nhân đáp ứng tốt với dịch truyền, máy bay không phải hạ cánh khẩn cấp. Khi máy bay đáp xuống sân bay Haneda, toàn bộ hành khách được yêu cầu nán lại cabin để đội cấp cứu mặt đất gồm 8-10 người lên tiếp cận bệnh nhân. Bác sĩ Tiến trực tiếp bàn giao tình trạng bệnh nhân cùng các bước đã xử trí cho đội y tế địa phương.
Bác sĩ Tiến sau đó tiếp tục chuyến bay nội địa đến Toyama để tham gia khóa học chuyên sâu về cột sống kéo dài ba tháng. Trước đó, anh học ở Nhật 6 tháng tại tỉnh Yamagata. Anh cũng tham gia nhiều khóa học tại Thụy Sĩ, Đài Loan...
Nhìn lại sự việc, bác sĩ Tiến coi đây là một trải nghiệm khó quên. Quá trình diễn ra chớp nhoáng rồi nhanh chóng trở lại bình thường, nhưng cảm giác xử trí một ca cấp cứu giữa không trung, ở độ cao 10.000 m, là điều anh chưa từng trải qua.
Theo ThS.BS Bùi Thị Duyên, Phó trưởng Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, thời điểm ăn uống quan trọng không kém chất lượng bữa ăn. Cơ thể vận hành theo nhịp sinh học, trong đó khả năng chuyển hóa năng lượng thay đổi theo từng thời điểm trong ngày.
Vào buổi tối, độ nhạy insulin giảm, cơ thể xử lý glucose kém hiệu quả. Nếu ăn muộn, đặc biệt là nhiều tinh bột hoặc chất béo, phần năng lượng dư thừa dễ chuyển thành mỡ tích trữ.
Nghiên cứu trên Cell Metabolism cho thấy người ăn muộn sẽ giảm cân kém hiệu quả hơn dù cùng chế độ ăn. Nghiên cứu khác trên Obesity cũng ghi nhận việc tiêu thụ nhiều năng lượng vào buổi tối làm tăng đề kháng insulin và nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Không chỉ ảnh hưởng cân nặng, ăn tối muộn còn tác động xấu đến hệ tiêu hóa và giấc ngủ. Ăn sát giờ ngủ khiến dạ dày vẫn phải hoạt động khi cơ thể nghỉ ngơi, làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - thực quản, đầy bụng và khó ngủ. Theo American Journal of Gastroenterology, ăn trong vòng 3 giờ trước khi ngủ làm tăng đáng kể nguy cơ trào ngược.
Về lâu dài, thói quen ăn muộn còn liên quan đến nhiều bệnh mạn tính. Báo cáo của Endocrine Society cho thấy ăn muộn có thể làm tăng đường huyết, giảm khả năng đốt mỡ, từ đó góp phần gây hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.
Bác sĩ khuyến cáo nên ăn trước giờ ngủ ít nhất 2-3 giờ. Tránh bữa tối quá nhiều năng lượng, đặc biệt là đồ chiên, nhiều đường. Hạn chế ăn sau 22h.
