Mithril Defense, công ty có trụ sở tại Austin, Texas, đang lắp đặt các phi đội drone có tên Mũi tên đen cho các trường học ở Florida và Georgia, nhằm giảm thương vong cho học sinh bằng cách tiếp cận kẻ tấn công nhanh hơn cảnh sát hay nhân viên an ninh trường học.
Chương trình Thiên thần Hộ mệnh Học đường là một giải pháp kết hợp giữa drone trọng lượng nhẹ, giá thành thấp với quy trình giám sát và vận hành từ xa. Trong trường hợp khẩn cấp, những drone này sẽ được điều khiển bởi đội ngũ phi công tại trụ sở công ty ở Austin, Texas. Thiết bị có thể phát ra tiếng rít chói tai, nháy đèn flash và phun hơi cay để ngăn chặn kẻ tấn công.
Trang bị drone cho trường học nằm trong chương trình do bang chi trả để tăng cường an ninh và giảm thiểu bạo lực súng đạn. “Đây là một cuộc cách mạng”, Đại úy Todd Smith thuộc Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Volusia, người giám sát an toàn và an ninh cho các trường học trong hạt này ở Florida, cho biết.
Các thiết bị được lắp đặt tại trường trung học Deltona vào 6/4 và sẵn sàng sử dụng vào mùa thu này. “Đây chính là tương lai”, ông Smith nói.
Khác với drone của cảnh sát chỉ được điều động sau cuộc gọi báo khẩn cấp, máy móc của Mithril được thiết lập sẵn trong các hộp gắn trên trần nhà, sạc điện cho đến khi có mối đe dọa xuất hiện.
Thành lập vào năm 2023, Mithril lần đầu tiên thử nghiệm ý tưởng này tại một ngôi trường bỏ hoang ở Austin năm 2024. Kể từ đó, công ty đã thực hiện hàng chục đợt diễn tập với lực lượng chức năng và diễn viên, với kịch bản rút ra từ các vụ xả súng trong quá khứ.
Sử dụng công cụ phần mềm tạo nên trò chơi điện tử Fortnite, Mithril tạo ra các bản mô phỏng 3D của trường học nơi drone sẽ hoạt động, cung cấp cho phi công hình ảnh chi tiết về các lớp học và hành lang.
Trong trường hợp có mối đe dọa, các drone và camera đi kèm sẽ cung cấp hình ảnh giám sát thời gian thực. Drone bay theo nhóm ba chiếc, sử dụng kết nối mã hóa và có thời lượng pin trung bình 10-15 phút.
Thông qua một ứng dụng, các quan chức thực thi pháp luật địa phương có thể truy cập vào hình ảnh từ drone và sơ đồ 3D của trường học. Đội ngũ của Mithril sẽ tuân thủ chỉ đạo của cảnh sát trong hầu hết các trường hợp, nhưng họ có quyền hành động độc lập nếu xảy ra tấn công, các giám đốc điều hành cho biết.
“Chúng tôi có thể quan sát mọi góc khuất, chúng tôi sẽ lao qua mọi cánh cửa trước vì chúng tôi không quan tâm mình có bị bắn hay không, chúng tôi chỉ là kim loại và nhựa”, Christian Van Sloun, trưởng nhóm điều khiển của Mithril, nói về phi đội drone.
Ông nói thêm rằng nếu drone bị bắn hạ, ông có thể dễ dàng quay sang đồng nghiệp và hướng dẫn họ vị trí của kẻ xả súng. “Nó giống như việc gian lận trong trò chơi điện tử sau khi bạn vừa mất mạng vậy”, Sloun nói.
Ý tưởng về chương trình Thiên thần Hộ mệnh Học đường đến từ Justin Marston, doanh nhân người Anh đồng sáng lập Mithril, sau khi ông xem video về những chiếc drone nhỏ của Ukraine cản trở lính Nga có vũ trang.
“Tầm nhìn của chúng tôi là có mặt tại mọi trường học trên toàn quốc và xóa sổ các vụ xả súng hàng loạt”, Marston nói.
Marston và người đồng sáng lập Bill King, cựu chỉ huy đặc nhiệm SEAL của hải quân Mỹ, đã tập hợp một đội ngũ từ người kỳ cựu trong quân đội và cảnh sát, đến một nhóm phi công đua drone hàng đầu đất nước, trong đó có những người chỉ mới 18 tuổi.
Công ty đang cung cấp công nghệ tại Florida và Georgia sau khi mỗi bang phê duyệt hơn 500.000 USD cho triển khai drone trong trường học. Một nhóm phụ huynh ở Texas cũng đã gây quỹ được hơn 200.000 USD với mục tiêu đưa Thiên thần Hộ mệnh Học đường đến một trường trung học gần Houston. Dịch vụ drone có giá 5,38 USD mỗi m2 một năm, tương đương 8 USD cho mỗi trẻ em một tháng.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng công nghệ drone có thể dẫn đến việc sử dụng vũ lực quá mức và không đáng có.
“Một khi việc sử dụng vũ lực trở nên quá dễ dàng và không đi kèm rủi ro – điều mà người ta có thể thực hiện từ xa khi đang ngồi trong phòng kỹ thuật – thì hệ quả tất yếu là nó sẽ bị lạm dụng”, Jay Stanley, nhà phân tích chính sách cấp cao tại Hiệp hội Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), nhận định.
Mithril khẳng định drone của họ sẽ chỉ được triển khai trong các tình huống có kẻ xả súng, dù Marston thừa nhận có khả năng học sinh vô tình bị thương khi drone đang vận hành. “Chúng tôi tin rằng mình có thể giúp ích trong phần lớn các vụ xả súng hàng loạt”, ông nói.
Mithril không phải là công ty đầu tiên cố gắng cung cấp drone cho an ninh trường học. Năm 2022, Axon Enterprise đã bắt đầu nghiên cứu hệ thống drone trang bị súng điện Taser để giải quyết các vụ xả súng hàng loạt, nhưng sau đó công ty đã hủy bỏ kế hoạch do hội đồng cố vấn đạo đức phản đối dự án.
Các quan chức thực thi pháp luật và giám đốc điều hành công ty Mithril cho biết họ đã tham khảo ý kiến của đông đảo phụ huynh trước khi phê duyệt công nghệ này.
“Khi biết chúng tôi là một trong những nơi đầu tiên thực hiện chương trình thí điểm này, ban đầu tôi có chút lo lắng”, Jessica Clayton, người có hai con đang theo học tại trường trung học Deltona, chia sẻ. “Nhưng đồng thời, tôi hiểu rằng phải có nơi nào đó là điểm bắt đầu và hy vọng chương trình có thể mang lại ảnh hưởng tích cực cho cộng đồng”.
Mithril muốn mở rộng ra ngoài phạm vi trường học để trở thành lực lượng an ninh chủ chốt cho cả các công ty tư nhân và cơ quan chính phủ. Công ty cho biết họ đang tiến hành các buổi trình diễn cho các công ty dầu khí, tài chính và bán lẻ.
Một số chuyên gia về quyền riêng tư và thực thi pháp luật lo ngại rằng công nghệ này có thể dễ bị tấn công mạng, dẫn đến việc lạm dụng vũ lực hoặc làm chệch hướng nguồn lực khỏi các biện pháp an toàn hiệu quả hơn.
“Chúng ta đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần thực sự trong trường học và chúng ta nên ưu tiên giải quyết vấn đề đó”, Barry Friedman, giáo sư luật kiêm chuyên gia về chính sách cảnh sát tại Đại học New York, bình luận.
"Họ sử dụng tên lửa phòng không vác vai với đầu dò tầm nhiệt và cần có may mắn để bắn được mục tiêu. Iran đã bắn trúng tiêm kích, quả đạn bị hút vào động cơ", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 6/4, đề cập vụ chiến đấu cơ hạng nặng F-15E bị bắn hạ ở Iran trước đó vài ngày.
Đây là lần đầu Washington lên tiếng về vũ khí được Tehran sử dụng trong sự việc, trong khi giới chức Iran chưa công bố mẫu tên lửa đã bắn hạ chiếc F-15E.
Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), có trụ sở tại Anh, hồi năm 2025 công bố báo cáo cho thấy quân đội Iran sở hữu nhiều loại tên lửa phòng không vác vai trong biên chế, dù không nêu rõ số lượng. Trong số này, những mẫu cũ nhất được trang bị là 9K32 Strela-2 và 9K34 Strela-3.
9K32 Strela-2 là tên lửa phòng không vác vai đầu tiên của Liên Xô, được đưa vào trang bị năm 1968 và sản xuất với số lượng lớn sau đó hai năm. Mẫu Strela-2 nguyên bản có tầm bắn 3,7 km và trần bay 1,5 km, sử dụng đầu dò hồng ngoại chì sulfua không được làm mát và hoạt động theo nguyên lý điều chế biên độ (AM), kèm đầu đạn nổ văng mảnh nặng gần 1,2 kg.
Những hạn chế về tính năng kỹ chiến thuật của Strela-2 thúc đẩy Liên Xô phát triển biến thể nâng cấp Strela-2M, với tầm bắn 4,2 km và trần bay 2,3 km, cùng đầu dò cải tiến để nâng cao khả năng đối phó mục tiêu bay nhanh.
9K34 Strela-3 là phiên bản nâng cấp sâu hơn, được đưa vào biên chế quân đội Liên Xô năm 1974. Tên lửa có tầm bắn 4,1 km, trần bắn 2,3 km, sử dụng đầu dò hồng ngoại kiểu mới, hoạt động dựa trên nguyên lý điều chế tần số (FM) và được làm mát bằng khí nitơ.
Phương pháp này giúp đầu dò Strela-3 ít chịu ảnh hưởng bởi mồi nhiệt và các hệ thống gây nhiễu hồng ngoại hơn nhiều so với đầu dò của Strela-2.
Theo IISS, Iran còn biên chế dòng 9K338 Igla-S, phiên bản hiện đại nhất của tên lửa phòng không vác vai Igla, được biên chế cho quân đội Nga từ năm 2004.
Biến thể này đạt tầm bắn 6 km và mang đầu đạn nổ định hướng văng mảnh nặng 2,5 kg, vượt trội hơn nhiều so với những phiên bản Igla trước đó. Đầu dò hồng ngoại hai phổ của Igla-S có độ nhạy cao, đạt hiệu quả với các mục tiêu phát ra ít nhiệt, đồng thời cải thiện đáng kể khả năng đối phó mồi bẫy và những hệ thống gây nhiễu hồng ngoại vào thời điểm nó ra mắt.
Giới chuyên gia phương Tây đánh giá Igla-S là mối đe dọa nghiêm trọng với các phi cơ bay thấp và tên lửa hành trình hiện đại.
Tờ Financial Times cho biết Iran hồi cuối năm 2025 bí mật ký thỏa thuận mua 500 ống phóng và 2.500 đạn 9M336 của tổ hợp tên lửa vác vai 9K333 Verba hiện đại nhất do Nga sản xuất, dự kiến tiếp nhận trong vòng 3 năm. Không rõ Iran đã tiếp nhận bao nhiêu ống phóng và đạn trước khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.
Tổ hợp Verba được quân đội Nga biên chế từ năm 2014, dần thay thế mẫu Igla. Tên lửa sử dụng đầu dò quang học đa phổ, với ba cảm biến riêng biệt để thu nhận tín hiệu tia tử ngoại, cận hồng ngoại và trung hồng ngoại, tăng thêm một cảm biến so với dòng Igla-S.
Điều này giúp tên lửa Verba phân biệt mục tiêu với mồi bẫy tốt hơn, đồng thời hạn chế hiệu quả của những biện pháp đối phó như đèn hồng ngoại và bộ phát laser.
Tên lửa có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 6,5 km và độ cao 4,5 km. Đầu đạn nổ mảnh nặng 1,5 kg đủ sức tiêu diệt nhiều loại trực thăng, máy bay hạng nhẹ và phi cơ không người lái. Nhà sản xuất cho biết Verba còn có thể tích hợp với hệ thống nhận diện địch - ta bên ngoài để hạn chế nguy cơ bắn nhầm đồng đội, vốn là một trong những nhược điểm của tên lửa dùng đầu dò hồng ngoại.
Ngoài vũ khí nhập khẩu, lực lượng vũ trang Iran còn được trang bị các mẫu tên lửa vác vai nội địa thuộc dòng Misagh, được cho là sao chép từ dòng QW-1/1M và QW-18 do Trung Quốc sản xuất.
Phiên bản mới nhất là Misagh-3 được ra mắt năm 2017, có tầm bay 5 km, trần bắn 4 km và mang đầu đạn nổ mạnh nặng 1,4 kg. Thông tin về đầu dò của Misagh-3 không được tiết lộ, nhưng tên lửa QW-18 Trung Quốc sử dụng đầu dò hồng ngoại hai phổ tương tự dòng Igla-S.
Quả đạn cũng được lắp ngòi nổ cận đích laser với tầm quan sát 360 độ, giúp kích nổ ngay khi đến gần mục tiêu. Cơ chế này có độ chính xác và khả năng kháng nhiễu vượt trội so với ngòi nổ cận đích dùng sóng vô tuyến, phù hợp khi đối phó những mục tiêu tốc độ cao và thời gian tiếp cận rất ngắn.
Nhờ dễ vận hành, tính cơ động cao và khó bị phát hiện, tên lửa vác vai vẫn là vũ khí phòng không nguy hiểm trong chiến tranh hiện đại. Chúng đặc biệt hiệu quả khi đối phó mục tiêu bay thấp, như chiến đấu cơ phải hạ độ cao để yểm trợ lực lượng mặt đất hoặc sử dụng vũ khí dẫn đường bằng laser.
Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho biết vào thời điểm tiêm kích F-15E bị hạ, không quân Mỹ đang hoạt động thấp hơn bình thường.
Tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran hôm 3/4, tổ lái hai người nhảy dù xuống khu vực miền nam Iran. Một cường kích A-10 cũng bị Iran bắn hạ sau đó vài giờ, khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Theo CNN, nếu tính cả chiếc F-15E bị bắn rơi, quân đội Mỹ đã chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD chỉ vì một tên lửa phòng không vác vai trị giá vài nghìn USD.
Phạm Giang (Theo CNN, National Interest, Financial Times)
Rạng sáng qua (8.4), chưa đầy 2 giờ trước hạn chót mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra với Iran, ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng nước này đồng ý thỏa thuận ngừng bắn trong 2 tuần với Iran để tiến hành đàm phán.
Cụ thể, Tổng thống Trump cho biết phía trung gian là Pakistan đề xuất Mỹ tạm dừng "tấn công hủy diệt" nhắm vào Iran với điều kiện Tehran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz. Và Tổng thống Trump đã đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian hai tuần. Theo ông, Mỹ "đã đạt được và vượt qua tất cả các mục tiêu quân sự, và đang tiến rất xa để đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình ở Trung Đông". "Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran, và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Hầu hết các điểm bất đồng trước đây đã được Mỹ và Iran nhất trí, nhưng cần 2 tuần để hoàn tất và thực hiện thỏa thuận", ông Trump viết thêm.
Sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần là "một chiến thắng cho Mỹ", đồng thời ca ngợi những nỗ lực của quân đội nước này trong cuộc chiến với Iran.
Cùng ngày 8.4, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố nước này đã giành được một thắng lợi lớn và buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Tehran. Theo đó, kế hoạch 10 điểm của Iran "nhấn mạnh các vấn đề cơ bản" như "việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz dưới sự điều phối của Lực lượng Vũ trang Iran". Tehran cho rằng điều này mang lại cho Iran "vị thế kinh tế và địa chính trị độc nhất vô nhị".
Thực tế, việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên ngay trước thời điểm trước hạn chót mà Tổng thống Trump đưa ra đã đem đến tín hiệu tích cực cho thế giới, nhất là vấn đề kinh tế. Cùng ngày 8.4, giá dầu WTI lẫn Brent đều giảm sâu khoảng 18%, lần lượt còn 93,73 USD/thùng và 92,5 USD/thùng (theo giá cập nhật tối qua). Không những vậy, thị trường chứng khoán Mỹ cũng tăng điểm. Theo CNN, chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.374 điểm (tương đương 2,95%), S&P 500 tăng 2,56% và Nasdaq Composite tăng 3,46%.
Dự kiến, ngay trong ngày 10.4 sắp tới, Mỹ và Iran sẽ cử phái đoàn đến Islamabad (Pakistan) để đàm phán. Dù xung đột đã xuống thang đáng kể nhờ thỏa thuận ngừng bắn, nhưng để Mỹ và Iran đồng thuận với nhau thì lại rất khó khăn. Điển hình, một trong 10 điểm mà Iran đưa ra như điều kiện hòa bình là Iran có thể tiếp tục chương trình làm giàu uranium. Tuy nhiên, đây cũng là lằn ranh của phía Mỹ. Liên quan vấn đề này, viết trên mạng xã hội Truth Social tối qua (8.4, theo giờ VN), Tổng thống Trump nhấn mạnh sẽ không có chuyện Mỹ đồng ý cho Iran tiếp tục làm giàu uranium. Không những vậy, chủ nhân Nhà Trắng còn tuyên bố Iran phải phối hợp để dỡ bỏ chương trình hạt nhân.
Trong khi đó, ngược lại thì Iran cũng từng chỉ trích yêu cầu 15 điểm của Mỹ - bao gồm việc Tehran phải dỡ bỏ chương trình hạt nhân - là "đòi hỏi quá mức, vô lý và phi logic". Thực tế, dù nhiều nhà lãnh đạo Iran đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nhưng giới phân tích chỉ ra rằng những người theo đường lối cứng rắn vẫn đang hoàn toàn kiểm soát chế độ cầm quyền tại Iran. Nên Tehran khó lùi bước trong quá trình đàm phán.
Bên cạnh đó, yêu cầu 10 điểm của Tehran cũng đặt ra việc ngừng tấn công lực lượng Hezbollah ở Li Băng. Nhưng điều này lại lệ thuộc rất nhiều vào Israel nên triển vọng rất thấp, nhất là trong bối cảnh Tel Aviv đang muốn hủy diệt hoàn toàn lực lượng Hezbollah giữa lúc Iran đang gặp khó khăn trong việc tiếp ứng cho Hezbollah.
"Đêm qua, cháu gái của thiếu tướng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Qassem Soleimani cùng con gái của bà này bị các đặc vụ liên bang bắt sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio thu hồi tư cách thường trú hợp pháp của họ", Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 4/4 thông báo.
Theo cơ quan này, cháu gái của tướng Solemania là Hamideh Soleimani Afshar, tên của con gái bà không được công bố. Cả hai đang bị giam tại cơ sở của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE).
Giới chức Mỹ nói rằng bà Soleimani Afshar ủng hộ chính quyền Iran, ca ngợi lãnh tụ tối cao mới và "gọi Mỹ là kẻ thù mới nhất". Chồng của bà Soleimani Afshar cũng bị cấm nhập cảnh vào Mỹ.
Tuy nhiên, con gái ông Soleimani là Zeinab Soleimani nói đây không phải là người thân của họ. "Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra thông báo sai sự thật, những người đó không có liên hệ gì với gia đình chúng tôi", bà Zeinab cho biết.
Narjes Soleimani, con gái khác của ông Soleimani đang là thành viên Hội đồng Thành phố Tehran, khẳng định "không có bất cứ thành viên trong gia đình chúng tôi hay người thân đang cư trú tại Mỹ".
Các thông tin này xuất hiện trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đang tăng nhiệt sau vụ Iran bắn hạ tiêm kích F-15 Mỹ. Cả Mỹ và Iran đều đang tìm kiếm một sĩ quan đã phóng ghế thoát hiểm. Nghị sĩ Mỹ đánh giá nếu Iran bắt sống được người này, cục diện đàm phán có thể thay đổi.
Qassem Soleimani, từng giữ chức chỉ huy đặc nhiệm Quds của IRGC, thiệt mạng tại Baghdad, Iraq vào tháng 1/2020 khi máy bay không người lái (UAV) Mỹ tấn công chiếc xe chở ông. Tổng thống Trump đã ra lệnh thực hiện đòn hạ sát này trong nhiệm kỳ đầu của mình.
Ông Soleimani từng được mô tả là "một trong những người quyền lực nhất tại Trung Đông, thiên tài của chiến tranh phi đối xứng". Để trả đũa cho cái chết của ông, Iran đã phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Iraq vào ngày 8/1/2020, khiến khoảng 110 binh sĩ Mỹ bị thương.