Sáng 9-4, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày trước Quốc hội tờ trình về 4 dự án: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Ông Tùng cho hay việc xây dựng dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Song song đó, khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Hộ tịch năm 2014 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Việc sửa luật cũng nhằm đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch. Tăng cường đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình.
Ngoài ra, bảo đảm phối hợp chặt chẽ, thông suốt giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chia sẻ, kết nối liên thông dữ liệu để đăng ký, quản lý hộ tịch.
Về các nội dung cơ bản của dự luật, ông Tùng cho biết dự thảo luật sửa đổi nội dung về thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch.
Đồng thời, các việc hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính.
Về tiếp nhận, giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, ông Tùng cho hay dự luật chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch. Các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch – là những nội dung dễ biến động, dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết.
Người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.
Dự luật cũng giao Chính phủ quy định chi tiết theo hướng trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục về hộ tịch (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, giám hộ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch khi nhận kết quả – là những việc có điều kiện, cần thể hiện rõ sự tự nguyện, khả năng đáp ứng của các bên).
Về sổ hộ tịch, dự luật quy định chủ yếu sử dụng dữ liệu điện tử. Chỉ có việc đăng ký kết hôn mới sử dụng đồng thời sổ điện tử và sổ giấy (phù hợp với đặc thù, truyền thống hai bên nam, nữ phải có mặt để thể hiện sự tự nguyện, ký vào sổ đăng ký kết hôn, giấy chứng nhận kết hôn).
Giấy tờ hộ tịch bao gồm: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch (bản điện tử, bản giấy, bản chính, bản sao).
Về các nội dung bổ sung, dự luật bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam. Bổ sung quy định bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam.
Bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan (phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu), chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.
Ngoài ra, dự luật bổ sung quy định khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử, xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt giám sát việc giám hộ liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân.
Báo cáo thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban này tán thành với chính sách đăng ký khai sinh chủ động và đăng ký khai tử chủ động tại dự luật.
Tuy nhiên, dự luật hiện nay giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động nhưng không xác định các giai đoạn, mức độ hoàn thành từng giai đoạn cũng như thời điểm chậm nhất bắt buộc phải triển khai thực hiện thống nhất trên cả nước.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng việc giao Chính phủ quy định việc kết nối, chia sẻ, đồng bộ giữa các cơ sở dữ liệu và lộ trình để thực hiện đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động là cần thiết nhưng cần bổ sung quy định cụ thể thời điểm phải hoàn thành lộ trình này.
“Đồng thời, việc xây dựng lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động cũng cần xác định cụ thể lộ trình của việc kết nối cơ sở dữ liệu hộ tịch với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác để bảo đảm luật sớm đi vào cuộc sống”, ông Hiếu nói.
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết (Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia), cho biết từ ngày 3/4 Tây Bắc Bộ xuất hiện nắng nóng, cao nhất ngày từ 35 độ C trở lên, đến ngày 6/4 thì mở rộng ra hầu khắp miền Bắc.
Miền Trung cũng nắng nóng từ 3/4 và nhanh chóng gia tăng cường độ, đến ngày 4/4 bắt đầu gay gắt với nhiệt độ cao nhất từ 37 độ C trở lên. Trong khi đó, Tây Nguyên và Nam Bộ ghi nhận nắng nóng diện rộng từ ngày 5/4.
Dự báo, nắng nóng ở miền Bắc có khả năng duy trì đến ngày 12-13/4, sau đó giảm dần, nhiệt độ cao nhất 34-37 độ C, riêng Tây Bắc có thể lên 39-40 độ.
Tại miền Trung, nắng nóng kéo dài đến ngày 13-14/4, nhiệt độ phổ biến 36-39 độ C, có nơi trên 40 độ. Riêng Nam Bộ và Tây Nguyên nắng nóng có thể duy trì đến cuối tháng 4 và đầu tháng 5, nhiệt độ cao nhất 34-37 độ C, một vài ngày nắng giảm nhưng sau đó tiếp tục gia tăng trở lại.
Lý giải nguyên nhân, ông Hưởng cho biết nắng nóng tại miền Bắc và Trung chủ yếu do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng thấp nóng phía tây kết hợp với hiệu ứng gió phơn khiến không khí khô, nhiệt độ tăng nhanh trong ngày. Cao nhất ngày tại khu vực này phổ biến 36-39 độ, riêng miền Trung có nơi trên 40 độ C.
Trong khi đó, Tây Nguyên và Nam Bộ do chịu tác động của khối không khí ổn định bao trùm, làm hạn chế sự hình thành mây, khiến trời ít mây, nắng kéo dài từ sáng đến chiều, làm nhiệt độ tăng cao.
Do nguyên nhân khác nhau nên mức độ nắng nóng giữa các miền cũng khác biệt. Nắng nóng ở Tây Bắc Bộ và Trung Bộ mang tính khô, gay gắt, còn ở Nam Bộ thì kéo dài, nhưng nhiệt độ cao nhất chỉ dao động 35-37 độ C.
So sánh với trung bình nhiều năm, ông Hưởng cho biết Tây Bắc Bộ và các tỉnh từ Nghệ An đến Đà Nẵng nắng nóng xuất hiện từ ngày 30-31/3, sớm hơn khoảng một tuần so với quy luật thông thường rơi vào tuần thứ hai của tháng 4.
Đông Bắc Bộ, nơi trung bình nhiều năm nắng nóng diện rộng thường đến vào nửa cuối tháng 5, năm nay ngay từ đầu tháng 4, sớm hơn khoảng 15-20 ngày.
Tại Đông Nam Bộ, đợt nắng nóng đầu tiên trong năm xuất hiện từ ngày 16-19/2, sớm hơn khoảng 10 ngày so với trung bình nhiều năm (thường từ 28/2 đến 8/3).
Theo nhận định của cơ quan khí tượng, trong tháng 4/2026, mức độ nắng nóng sẽ gay gắt hơn so với cùng kỳ nhiều năm, tập trung tại Tây Bắc Bộ, các tỉnh thành từ Thanh Hóa đến Huế và Nam Bộ. Nhiệt độ trung bình trong tháng 4 tại Bắc Bộ và Thanh Hóa - Huế dự báo cao hơn 1,5-2,5 độ so với trung bình nhiều năm; các khu vực khác cao hơn 0,5-1,5 độ C.
Từ khoảng tháng 5, nắng nóng có xu hướng xuất hiện nhiều hơn và gia tăng về cường độ tại Bắc Bộ và Trung Bộ, kéo dài đến khoảng tháng 8/2026, trước khi giảm dần từ tháng 9.
"Tổng thể, nắng nóng trong năm 2026 có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025", ông Hưởng nhận định.
Trước khi làm nhân viên văn phòng, chị Vương Thu Hương có thời gian dài ở nhà chăm con và không tham gia BHXH. Khi quay lại thị trường lao động ở tuổi trung niên, chị bắt đầu lại từ đầu với công việc chuyên viên văn phòng, thu nhập ổn định nhưng không cao.
Mỗi ngày của chị Hương bắt đầu từ sáng sớm với lịch họp dày đặc, xử lý hồ sơ, tổng hợp báo cáo và theo sát tiến độ công việc đến cuối giờ chiều. Công việc đều đặn nhưng áp lực không nhỏ, trong khi mức lương hiện tại của chị chỉ hơn 8,5 triệu đồng/tháng.
Với mức thu nhập này, mỗi tháng chị đóng BHXH chưa đến 900.000 đồng, khiến chị không khỏi băn khoăn về quyền lợi lâu dài. "Tôi dự tính năm tới đủ 15 năm đóng BHXH là có thể nghỉ hưu theo quy định mới, nhưng thu nhập hiện tại chỉ ở mức trung bình, khi về hưu áp lực chi tiêu, đặc biệt là chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe, sẽ trở thành gánh nặng", chị Hương chia sẻ.
Theo quy định hiện hành, lao động nữ đóng đủ 15 năm BHXH sẽ được hưởng 45% mức bình quân tiền lương đóng. Nếu lấy mức lương hiện tại của chị Hương khoảng 8,5 triệu đồng/tháng để ước tính, thì lương hưu mỗi tháng chỉ vào khoảng gần 3,8 triệu đồng. Trên thực tế, do mức bình quân tiền lương được tính cho toàn bộ quá trình đóng BHXH, trong đó nhiều năm trước có thu nhập thấp hơn, nên con số này có thể còn thấp hơn.
"Tính ra mỗi tháng nhận chưa đến 4 triệu đồng thì rất khó xoay xở, nếu không có sự điều chỉnh về mức đóng hoặc thời gian đóng, nhiều người lao động như tôi sẽ rơi vào tình cảnh lương hưu không đủ đảm bảo mức sống tối thiểu", chị Hương bày tỏ.
Tương tự, chị Vũ Ngọc Anh (Hà Nội) cho biết, khi nghe tin Nhà nước cho giảm năm đóng BHXH từ 20 năm xuống 15 năm để được nhận lương hưu chị mừng lắm vì mình sắp đủ điều kiện để về hưu, nhưng chị lại lo vì mức lương hưu thấp, có thể sẽ phải bán hàng online hoặc đi làm thêm để có thêm thu nhập.
"Ai cũng muốn đóng BHXH ở mức cao để được hưởng lương cao nhưng rất khó vì cơ quan chỉ đóng theo lương cơ bản, không phải tổng thu nhập", chị Ngọc Anh nói.
Theo BHXH Việt Nam, trong nhiều năm qua, điều kiện phải đóng đủ 20 năm BHXH mới được hưởng lương hưu đã trở thành rào cản với nhiều người lao động, đặc biệt là nhóm tham gia muộn hoặc có quá trình đóng gián đoạn. Không ít trường hợp dù đã đóng nhiều năm nhưng vẫn phải nhận BHXH một lần, đồng nghĩa rời khỏi hệ thống an sinh khi về già.
Luật BHXH năm 2024 đã điều chỉnh thời gian đóng tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm, nhằm mở rộng diện bao phủ và tạo cơ hội cho nhiều người đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Đại diện BHXH Việt Nam cho rằng, việc giảm thời gian đóng tối thiểu đã trực tiếp tháo gỡ "nút thắt", giúp gia tăng đáng kể số người có thể tiếp cận lương hưu, phù hợp với thực tế thị trường lao động có nhiều biến động.
Trước lo ngại mức hưởng sẽ thấp khi thời gian đóng ngắn, cơ quan này cho rằng cách nhìn này chưa đầy đủ. Bởi ngoài khoản lương hưu hằng tháng, người hưởng còn được cấp thẻ BHYT miễn phí với mức hưởng cao, giúp giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh khi tuổi cao.
Bên cạnh đó, người hưởng lương hưu còn được đảm bảo các chế độ tử tuất như trợ cấp mai táng, trợ cấp cho thân nhân. Lương hưu cũng được Nhà nước điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế nhằm đảm bảo giá trị thực.
Theo các chuyên gia, với nhóm lao động trung niên, lao động tự do hoặc tham gia BHXH không liên tục, quy định mới mang lại cơ hội "ở lại hệ thống", thay vì bị loại bỏ như trước đây.
Dù vậy, nguyên tắc "đóng - hưởng" vẫn là cốt lõi của chính sách. Người tham gia đóng càng cao, thời gian càng dài thì mức lương hưu càng lớn. Việc giảm thời gian xuống 15 năm không nhằm khuyến khích tham gia ngắn hạn, mà mở rộng cơ hội tiếp cận, trong khi người lao động vẫn nên duy trì đóng lâu dài để tối ưu quyền lợi khi về già.
Theo BHXH Việt Nam, trong năm 2025, số người hưởng BHXH một lần giảm 24,43% so với năm 2024. Trong 2 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục giảm 28,29% so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nhiều năm trước đó, tình trạng rút BHXH một lần có xu hướng gia tăng. Các chuyên gia nhận định, người lao động đang dần cân nhắc kỹ hơn, lựa chọn ở lại hệ thống để đảm bảo an sinh lâu dài.
Liên quan đến vụ 300 tấn lợn bệnh bị tuồn ra thị trường, trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an Hà Nội, cho hay ông đã yêu cầu các đơn vị điều tra, làm rõ và chứng minh trách nhiệm của các đơn vị quản lý, nhập hàng vào các bếp ăn tập thể, trường học, công ty.
Cạnh đó, Giám đốc Công an Hà Nội cũng yêu cầu các đơn vị chức năng làm rõ vụ án có sự thông đồng hay không, bởi các sai phạm đã kéo dài trong thời gian dài, số lượng hơn 300 tấn thịt lợn bệnh là không phải là ít và biểu hiện của lợn bệnh khác hẳn so với lợn sạch.
"Lợn bệnh có những biểu hiện khác, bằng trực quan, bằng giám định chứ không thể lấy mỗi hồ sơ pháp lý của chỗ đã làm giả để gắn vào lợn sạch", trung tướng Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh.
Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng đánh giá việc nhập lợn bệnh vào các bếp ăn tập thể là rất nguy hại, đặc biệt là các trường tiểu học, mẫu giáo.
"Các bé nhỏ tuổi mà phải mang các mầm mống bệnh vào cơ thể là điều không thể chấp nhận được", ông Tùng nói.
Giám đốc Công an Hà Nội đề nghị Quốc hội tăng hình phạt đối với hành vi buôn bán thực phẩm bẩn này lên mức cao nhất, bởi các sai phạm này là liên quan đến hủy hoại giống nòi.
Đồng thời, trung tướng Tùng cũng kiến nghị các cơ quan chức năng kiểm tra dấu hiệu vi phạm của trung tâm kiểm dịch, Đảng ủy, UBND xã khi để sai phạm kéo dài.
Trước đó, Công an Hà Nội đã khởi tố 8 bị can, trong đó Nguyễn Thị Hiền (31 tuổi, trú xã Ngọc Hồi, Hà Nội) và Nguyễn Văn Thành (55 tuổi, trú xã Hồng Vân, Hà Nội; Giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát) bị khởi tố tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm với cáo buộc thu mua lợn bệnh về giết mổ và tiêu thụ.
4 bị can ở nhóm quản lý nhà nước bị khởi tố ở 2 nhóm tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản và giả mạo trong công tác, với cáo buộc đã tiếp tay để lợn bệnh vào lò mổ, qua đó hưởng lợi bất chính.
Cảnh sát xác định từ đầu năm 2026 đến khi bị bắt, các đối tượng đã thu gom khoảng 3.600 con lợn (tương đương khoảng 300 tấn thịt) nghi bị nhiễm bệnh tại các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang rồi chuyển cho Hiền để giết mổ.
Số thịt này TNHH thực phẩm Cường Phát nhập về sơ chế, dán nhãn "lợn sạch" rồi tiếp tục phân phối cho các doanh nghiệp khác để đưa vào các bếp ăn tập thể, trường học và sản xuất, chế biến đồ ăn cho người dân.
Đến nay cảnh sát đã làm rõ Công ty suất ăn công nghiệp Hà Nội đã mua thịt của Công ty Cường Phát và bán lại cho bếp ăn 26 trường công lập. Công ty thương mại thực phẩm Khánh Ngọc thì bán vào bếp ăn các trường mầm non tư thục trên địa bàn Hà Nội.