Phát biểu thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lần sửa đổi này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là “bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho thủ đô, với vị trí đặc biệt trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước”.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, từ quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, cho đến phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực… Do đó, luật sửa đổi phải giải quyết căn bản những tồn tại này.
Chẳng hạn về quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tình trạng “một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường sá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán”.
Để khắc phục, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, tiêu chuẩn về bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa…, cùng với đó là hệ thống giao thông kết nối từ các thành phố vệ tinh về khu vực trung tâm.
“Quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn ngoèo như thế, 10 năm sau thế nào”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải đảm bảo tính bền vững, “không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh đến tư duy xây dựng luật, cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì mang tính biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí chính quyền thành phố quy định, để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Do đó, luật cần xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, giao thông…
Song song với việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn thì cũng cần giải trình rõ ràng hơn, kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. “Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, và yêu cầu Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
Cùng cho ý kiến tại tổ, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định việc xây dựng luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội bứt phá về kinh tế, giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội…, từ đó vươn tầm khu vực và quốc tế.
Theo Chủ tịch QH, năm 2025, QH đã ban hành tới 89 đạo luật, trong đó có những quy định tại các luật mới vượt trội hơn so với luật Thủ đô hiện hành, khiến luật Thủ đô trở nên lạc hậu. Bối cảnh trên cho thấy việc sửa đổi luật là rất cần thiết, cũng là tiền đề để tới đây xây dựng luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Chủ tịch QH nhấn mạnh sửa đổi luật Thủ đô lần này cần phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP.Hà Nội, theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”. Trong đó, một số nội dung trọng tâm như: mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính…
Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội mới đây, khi Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu thủ đô phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch QH khẳng định bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải có quy hoạch và quy hoạch đó phải được công bố công khai cho toàn dân biết. Chủ tịch QH dẫn ví dụ các thành phố lớn trên thế giới, khách đến có thể thấy ngay sa bàn quy hoạch, thể hiện rõ các khu công nghiệp, thương mại, văn hóa; còn quy hoạch của chúng ta thời gian qua chưa thực sự bài bản.
Một vấn đề khác được Chủ tịch QH lưu ý là tăng trách nhiệm giải trình công khai trên tinh thần phân quyền triệt để, “bộ, ngành không thể ôm” mà phải giao quyền cho Hà Nội. Đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo và bộ công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ.
Góp ý thêm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng hiện đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Hà Nội, song qua thực tiễn triển khai thì thấy thủ đô vẫn còn nhiều điểm nghẽn. “Chúng ta có thể hình dung hiện nay bầu trời tại Hà Nội, khi chúng ta đến đây họp, ô nhiễm rất lớn. Nếu tra cứu Google danh sách 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thì Hà Nội luôn nằm trong top đầu”, ông Ngân nói.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần có cơ chế thật quyết liệt, bằng việc phân cấp, phân quyền trọn vẹn, để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, PCCC và các ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng luật cần tạo khuôn khổ để thủ đô có thể linh hoạt, chủ động hơn, bởi “nếu mỗi chính sách lại phải báo cáo QH thì sẽ mất thời gian và để lỡ cơ hội”.
Tuy nhiên, bên cạnh việc trao quyền, bà lưu ý phải nâng cao chất lượng giải trình và kiểm soát quyền lực để việc phân quyền đúng đắn và có hiệu quả. Cần cơ chế rõ ràng để các cơ quan được giao quyền yên tâm thực hiện, đồng thời cơ quan giám sát có cơ chế như “phanh hãm” để việc thử nghiệm chính sách và thể chế không bị lạm dụng hay chệch hướng.
Chiều 6.4, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết bầu chủ tịch Hội đồng Dân tộc và chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội khóa XVI.
Theo đó, ông Lâm Văn Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội khóa XV, được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội khóa XVI.
Ông Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật - Tư pháp của Quốc hội khóa XVI.
Ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Quốc hội khóa XV được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội khóa XVI.
Ông Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh - Đối ngoại Quốc hội khóa XV được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh - Đối ngoại Quốc hội khóa XVI.
Ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội khóa XV được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội khóa XVI.
Bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ - Môi trường của Quốc hội khóa XV được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ - Môi trường của Quốc hội khóa XVI.
Ông Nguyễn Hữu Đông, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội khóa XV được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội khóa XVI.
Bà Lê Thị Nga, Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Quốc hội khóa XV được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội khóa XVI.
Cũng trong chiều nay, với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết bầu ông Lê Quang Mạnh giữ chức Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone chúc mừng Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa được Quốc hội tín nhiệm bầu làm Thủ tướng.
Thủ tướng Lào khẳng định sẵn sàng hợp tác với Thủ tướng Lê Minh Hưng để thúc đẩy và phát huy mối quan hệ giữa hai nước, nhất là triển khai thực chất, hiệu quả kết quả cuộc gặp hai Bộ Chính trị cũng như kết quả Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Lào - Việt Nam.
Về phía Trung Quốc, Thủ tướng Lý Cường chúc mừng Thủ tướng Lê Minh Hưng và tiếp tục khẳng định Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng hữu nghị, đối tác hợp tác quan trọng với nhiều lợi ích chiến lược chung. Dưới sự dẫn dắt của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai bên ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.
Thủ tướng Lý Cường bày tỏ sẵn sàng cùng Thủ tướng Lê Minh Hưng thực hiện các nhận thức chung quan trọng của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước, đẩy nhanh xây dựng cục diện hợp tác cùng thắng, cùng có lợi, qua đó đóng góp tích cực cho quan hệ láng giềng hữu nghị và hợp tác toàn diện Trung Quốc - Việt Nam.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet chúc mừng Thủ tướng Lê Minh Hưng và tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, không ngừng nâng cao vai trò và vị thế ở khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Hun Manet đánh giá cao mối quan hệ bền chặt, hữu nghị lâu đời giữa hai nước, được xây dựng trên tinh thần láng giềng tốt đẹp, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài; mong sớm được gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng để trao đổi về các biện pháp thúc đẩy hợp tác song phương cũng như tăng cường phối hợp trong khuôn khổ ASEAN và các cơ chế đa phương khác, vì lợi ích chung của nhân dân hai nước.
Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, được bầu làm Thủ tướng Chính phủ "không chỉ là vinh dự lớn lao mà còn là trách nhiệm nặng nề trước Tổ quốc, trước nhân dân và trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước".
Thủ tướng cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, các thế hệ lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ tiền nhiệm đã tạo nền tảng vững chắc cho Chính phủ trong giai đoạn tiếp theo.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Đại hội XIV của Đảng đã xác lập rõ tầm nhìn, mục tiêu, động lực và chương trình hành động cho giai đoạn phát triển mới nhiệm kỳ 2026 - 2031. Chương trình hành động này mở ra vận hội mới mang tính lịch sử, đòi hỏi đất nước ta không chỉ tiếp tục phát triển mà phải bứt phá vươn lên, không chỉ hội nhập mà phải nâng tầm vị thế, không chỉ tăng trưởng mà phải phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống, hạnh phúc của nhân dân. Chính phủ sẽ tập trung cao nhất vào 5 trọng tâm lớn.
Thứ nhất, xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo và phục vụ nhân dân. Chính phủ sẽ ưu tiên cao nhất cho công tác xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế; quyết liệt rà soát, sửa đổi đồng bộ các quy định pháp luật; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn, nút thắt và khơi thông, giải phóng mọi nguồn lực xã hội. Xây dựng bộ máy tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Trên tinh thần Chính phủ kiến tạo và hành động, mỗi thành viên Chính phủ phải nói đi đôi với làm, điều hành bằng tư duy quản trị hiện đại, chủ động linh hoạt trong mọi tình huống để hoàn thành xuất sắc trọng trách trước Đảng và nhân dân.
Thứ hai, quyết tâm nỗ lực cao nhất điều hành nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững. Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026 - 2031 là mệnh lệnh phát triển để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đất nước.
Chính phủ xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là khâu đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới.
Đồng thời, đẩy mạnh phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, chuyển đổi xanh và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Thúc đẩy kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất, bảo đảm mọi địa phương, doanh nghiệp và người dân đều có cơ hội cống hiến, đóng góp và hưởng thụ từ sự phát triển.
Thứ ba, Chính phủ xác định đầu tư cho con người là đầu tư cho tương lai. Theo đó, Chính phủ thống nhất dành nguồn lực thích đáng để đổi mới căn bản giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và trọng dụng nhân tài. Nâng cao năng lực hệ thống y tế công cộng, chăm sóc sức khỏe nhân dân ngay từ cơ sở, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.
Thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, trong đó quan tâm đến người có công và các đối tượng yếu thế, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Xây dựng và phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc, khẳng định bản sắc và vị thế mới của văn hóa Việt Nam xứng tầm một quốc gia phát triển có truyền thống văn hiến lâu đời.
Tăng cường quốc phòng, an ninh, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Thực hiện nhất quán đường lối độc lập, tự chủ, đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ, khẳng định bản sắc và vị thế mới của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thứ tư, vận hành hiệu quả tổ chức bộ máy theo mô hình mới. Từ ngày 1.7.2025, chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành. Nhiệm vụ của Chính phủ là đưa bộ máy mới hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thực chất, trở thành động năng mới; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý.
Nâng cao năng lực cán bộ, đặc biệt là cán bộ xã, phường, thị trấn. Trong đó, xác định năm 2026 là năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở, chuyển mạnh từ phương thức hành chính quản trị sang hành chính phục vụ, kiến tạo phát triển, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, Chính phủ xác định rõ việc gì địa phương làm nhanh hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn, sát thực tiễn hơn thì giao địa phương quyết định. Phát huy tinh thần chủ động, linh hoạt, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của các cấp chính quyền cơ sở nơi gần dân và sát dân nhất; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo để đánh giá thành công của bộ máy chính quyền các cấp.
Thứ năm, xây dựng một Chính phủ liêm chính, kỷ luật, bản lĩnh và trách nhiệm. “Tôi ý thức sâu sắc rằng lòng tin của nhân dân là nguồn lực lớn nhất của quốc gia. Muốn phát triển nhanh thì bộ máy phải trong sạch, cán bộ phải liêm chính, công vụ phải kỷ cương. Chính phủ cam kết hành động với quyết tâm cao nhất, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của nhân dân lên trên hết, trước hết”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Xử lý nghiêm tình trạng né tránh, vô cảm trước khó khăn của người dân, doanh nghiệp và thực hiện hiệu quả cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
"Trước nhiệm vụ nặng nề nhưng đầy vẻ vang, Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2031 ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình trước nhân dân, sẽ luôn thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Chính phủ ta là Chính phủ của nhân dân, chỉ có một mục đích là ra sức phụng sự lợi ích của nhân dân".
Tôi xin hứa sẽ cùng tập thể Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đoàn kết một lòng, quyết tâm đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển bứt phá, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.