Mục tiêu 100% người dân TPHCM có “hộ chiếu sức khỏe” năm 2030
Tại hoạt động “Smart Healthcare 2026” hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân, diễn ra ở TPHCM ngày 8/4, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, thành phố đang đứng trước những thử thách không nhỏ từ tốc độ đô thị hóa nhanh, quy mô dân số lớn, tình trạng già hóa dân số và sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm.
Trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, ngành y tế đang quyết liệt chuyển đổi mô hình từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ chăm sóc khi có bệnh sang quản lý sức khỏe liên tục, toàn diện suốt vòng đời.
Trong hành trình chuyển đổi ấy, y tế thông minh (Smart Healthcare) được xác định là chìa khóa then chốt. Theo ông Châu, y tế thông minh không chỉ dừng lại ở trang thiết bị hiện đại mà là xây dựng hệ sinh thái số toàn diện. Trong đó, dữ liệu sức khỏe được liên thông để việc chăm sóc mang tính cá thể hóa và đạt hiệu quả tối ưu.
“TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử. Đây sẽ là hộ chiếu sức khỏe theo mỗi người suốt cuộc đời. Nó không chỉ giúp bác sĩ có phác đồ điều trị chính xác nhờ dữ liệu lịch sử y tế đầy đủ, mà còn giúp người dân tự theo dõi tình trạng bản thân thuận tiện nhất”, Phó Giám đốc Sở Y tế chia sẻ.
Bên cạnh xây dựng hồ sơ sức khỏe, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị đeo thông minh cũng mở ra kỷ nguyên mới cho ngành y tế. Các thiết bị này giúp theo dõi chỉ số sinh tồn theo thời gian thực, cảnh báo sớm dấu hiệu bất thường và xóa nhòa khoảng cách địa lý thông qua khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine).
Dù đề cao vai trò của công nghệ tiên tiến, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu khẳng định, lối sống lành mạnh của mỗi cá nhân vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Để hiện thực hóa mục tiêu toàn dân khỏe mạnh, lãnh đạo Sở Y tế kêu gọi mỗi người cần bắt đầu từ những hành động thiết thực nhất.
Cụ thể, người dân cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, bằng cách hạn chế rượu bia, thuốc lá và cắt giảm lượng muối, đường, chất béo không lành mạnh trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Song song đó, cần duy trì thói quen vận động thể chất và xây dựng môi trường sống xanh, để vừa cải thiện thể trạng, vừa nâng cao chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, công tác dinh dưỡng hợp lý – trọng tâm là chương trình “dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời” – được coi như chìa khóa nâng tầm vóc cho thế hệ tương lai.
Lãnh đạo Sở Y tế TPHCM cũng khuyến khích người dân tận dụng các dịch vụ y tế tại cộng đồng để tầm soát định kỳ, giúp phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật ngay từ giai đoạn khởi phát.
Thách thức trong hành trình miễn dịch trọn đời
Chia sẻ tại hội nghị khoa học “Hành trình miễn dịch trọn đời – Góc nhìn đa chiều về cơ hội và thách thức”, diễn ra mới đây, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, dịch tễ học toàn cầu và trong nước đã có nhiều biến động, từ thay đổi mô hình bệnh tật theo độ tuổi và nhóm nguy cơ đến các thách thức đối với hệ thống y tế.
Do đó, cách tiếp cận dự phòng cần được đặt trong tổng thể chiến lược và dựa trên dữ liệu dịch tễ, bằng chứng khoa học cũng như kinh nghiệm quốc tế. Trong đó, định hướng “miễn dịch trọn đời” ngày càng được quan tâm để nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thực tế hiện nay, gánh nặng bệnh truyền nhiễm đang tập trung ở các nhóm dễ bị tổn thương, nhưng chưa được chủ động dự phòng đầy đủ. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, kéo theo sự thay đổi về nhu cầu chăm sóc sức khỏe, đặc biệt ở người cao tuổi và các nhóm có bệnh nền.
PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM phân tích, người lớn tuổi (đặc biệt từ 65 tuổi trở lên) dễ mắc các nhiễm trùng đường hô hấp với mức độ nghiêm trọng và nguy cơ tử vong cao.
Các nhiễm trùng đường hô hấp không chỉ gây bệnh cấp tính mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Đặc biệt, đồng nhiễm virus và vi khuẩn có thể dẫn đến diễn tiến nặng và làm gia tăng nguy cơ tử vong. Do đó, chuyên gia cho rằng việc chủ động phòng ngừa cần được cân nhắc ở nhóm bệnh nhân này.
GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam cho biết thêm, với trẻ nhũ nhi, RSV (virus hợp bào hô hấp) là một trong những tác nhân hô hấp thường gặp ở. RSV có thể gây ra các di chứng như hen suyễn và thở khò khè, với tỷ lệ nhập viện cao nhiều lần so với cúm.
Nhiễm RSV không chỉ tạo gánh nặng bệnh tật mà còn ảnh hưởng lớn đến tài chính của gia đình người bệnh cũng như hệ thống chăm sóc y tế.
Các chuyên gia cho rằng, từ các nhóm nguy cơ khác nhau (người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ nhũ nhi…), khái niệm “miễn dịch trọn đời” cần được đặt ra như một khung tiếp cận theo vòng đời trong y tế dự phòng.
Từ đó, giúp cộng đồng chuyên môn nhìn nhận dữ liệu dịch tễ, thực hành lâm sàng và kinh nghiệm quốc tế một cách hệ thống hơn, phù hợp với nhu cầu sức khỏe thay đổi theo tuổi và nhóm nguy cơ.
“Cần nhận diện nguy cơ sớm và tăng cường trao đổi thông tin khoa học với nhân viên y tế, bao gồm cả giai đoạn thai kỳ, như một phần của cách tiếp cận theo vòng đời”, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến nhận định.
Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình lọc máu và đào thải chất cặn bã, đặc biệt với gan và thận. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), việc duy trì đủ nước giúp thận loại bỏ chất thải qua nước tiểu, đồng thời hỗ trợ cân bằng điện giải trong cơ thể.
Tuy nhiên, không phải cứ uống nhiều nước là tốt. Tiến sĩ Tamara Hew-Butler, chuyên gia sinh lý học thể thao tại Đại học Oakland (Mỹ), cho biết uống nước đúng thời điểm giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn, đồng thời tránh gây áp lực không cần thiết cho thận.
Sau khi thức dậy: Sau một đêm dài không bổ sung nước, cơ thể thường rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ. Uống 1 - 2 ly nước vào buổi sáng giúp kích hoạt trao đổi chất và hỗ trợ gan bắt đầu quá trình xử lý chất thải, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Trước bữa ăn: Uống nước trước bữa ăn khoảng 20 - 30 phút có thể hỗ trợ tiêu hóa và giúp kiểm soát lượng thức ăn nạp vào. Điều này gián tiếp giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Giữa buổi chiều: Đây là thời điểm cơ thể dễ mệt mỏi và mất nước nhẹ. Việc bổ sung nước giúp duy trì tuần hoàn máu, hỗ trợ thận lọc chất thải hiệu quả hơn.
Trước khi đi ngủ (với lượng vừa phải): Một lượng nước nhỏ trước khi ngủ có thể giúp duy trì hoạt động ổn định của cơ thể qua đêm, nhưng không nên uống quá nhiều để tránh gián đoạn giấc ngủ.
Theo tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia y tế tại Trung tâm Y khoa Đại học Vanderbilt (Mỹ), khi cơ thể được cung cấp nước đều đặn, máu lưu thông tốt hơn, giúp gan xử lý chất độc hiệu quả và thận lọc máu trơn tru hơn.
Ngược lại, khi thiếu nước, máu có xu hướng cô đặc, khiến thận phải làm việc nhiều hơn và tăng nguy cơ hình thành sỏi. Đồng thời, gan cũng phải “gánh” thêm nhiệm vụ hỗ trợ thải độc, theo NHS.
Các chuyên gia khuyến nghị nên chia nhỏ lượng nước trong ngày, thay vì uống quá nhiều cùng lúc. Trung bình mỗi người cần khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng và mức độ vận động.
Ngoài ra, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến cáo nên hạn chế đồ uống có đường hoặc có cồn vì có thể làm tăng gánh nặng cho gan và thận.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhu cầu nước của mỗi người là khác nhau, phụ thuộc vào tuổi tác, tình trạng sức khỏe, thời tiết và mức độ vận động.
Vì vậy, cách tốt nhất là duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày và điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chia sẻ ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng trong nhiều trường hợp trở thành một “lò nướng di động”. Bởi ánh nắng chiếu qua kính, bị giữ lại trong khoang xe và làm nhiệt độ tăng nhanh theo hiệu ứng nhà kính. Chỉ sau 10 - 15 phút, nhiệt độ bên trong có thể vượt xa ngoài trời. Khi môi trường xung quanh nóng lên, cơ thể trẻ nhỏ gần như không còn khả năng tự điều hòa.
Trẻ em hấp thụ nhiệt nhanh hơn người lớn nhiều lần. Hệ thống làm mát cơ thể chưa hoàn thiện khiến các em dễ rơi vào trạng thái quá nhiệt. Khi thân nhiệt vượt 40 độ C, não, tim và thận bắt đầu bị tổn thương. Nếu tiếp tục tăng lên trên 41 độ C, nguy cơ tử vong rất cao.
"Song song với đó là tình trạng thiếu oxy. Trong xe đóng kín cửa, không khí không được lưu thông. Trẻ thở nhanh, tiêu thụ oxy nhiều hơn, khiến nồng độ oxy giảm nhanh và CO2 tăng lên. Não không đủ oxy sẽ dẫn đến lơ mơ, hôn mê rồi ngừng tuần hoàn. Hai cơ chế này xảy ra đồng thời, khiến cơ thể trẻ suy sụp rất nhanh, gần như không có cơ hội tự cứu", bác sĩ Hoàng phân tích.
Theo bác sĩ Hoàng, một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất là cho rằng “chỉ vài phút” thì không sao. Thực tế, khoảng 10 phút đầu đã đủ để trẻ bắt đầu bị sốc nhiệt. Trẻ có thể quấy khóc, vã mồ hôi, tim đập nhanh. Sau đó, cơ thể nhanh chóng chuyển sang trạng thái kiệt sức.
Khoảng 15 - 20 phút được xem là ngưỡng cực kỳ nguy hiểm. Lúc này, nhiệt độ trong xe có thể tăng đến mức gây tổn thương não và thận không hồi phục. Trẻ bắt đầu có biểu hiện lơ mơ, mất ý thức hoặc co giật.
Từ 30 - 60 phút, nguy cơ tử vong trở nên rõ rệt khi cơ thể mất nước nghiêm trọng, các cơ quan dần rơi vào suy đa tạng. Nếu thời gian kéo dài hơn, cơ hội sống sót gần như không còn.
Điều đáng lo ngại là quá trình này diễn ra âm thầm. Khi người lớn nhận ra, thường đã quá muộn.
"Điều quan trọng nhất là không tồn tại khái niệm 'để trẻ một mình trong xe một chút cũng được'. Ngay cả khi trời không quá nóng, nhiệt độ trong xe vẫn có thể tăng lên mức nguy hiểm. Việc mở hé cửa kính gần như không có tác dụng đáng kể. Trẻ nhỏ không có khả năng tự bảo vệ. Các em không thể mở cửa, không biết cách cầu cứu hiệu quả và sẽ nhanh chóng kiệt sức trong môi trường kín", bác sĩ Hoàng chia sẻ.
Trong tình huống kịp thời phát hiện trẻ bị bỏ quên trong ô tô, ưu tiên hàng đầu là đưa trẻ ra khỏi xe càng nhanh càng tốt, nếu không mở được cửa, phải phá kính bên hông. Việc chần chừ có thể khiến mất đi cơ hội sống.
Sau khi đưa ra ngoài, cần chuyển trẻ đến nơi mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể. Có thể dùng khăn ẩm lau người, tập trung ở cổ, nách, bẹn, kết hợp quạt để hạ nhiệt. Không dùng nước đá trực tiếp vì có thể gây co mạch đột ngột. Không ủ ấm hay đắp chăn cho trẻ.
Nếu trẻ còn tỉnh, cho uống từng ngụm nước nhỏ. Nếu trẻ lơ mơ hoặc hôn mê, không cho uống để tránh sặc. Trường hợp trẻ ngừng thở hoặc không còn phản ứng, cần tiến hành hồi sức tim phổi nếu có kỹ năng, đồng thời gọi cấp cứu ngay. Ngay cả khi trẻ tỉnh lại, vẫn phải đưa đến bệnh viện. Nhiều tổn thương nội tạng có thể xuất hiện muộn và diễn tiến âm thầm.
Cảnh sát đã bắt giữ viên bác sĩ này tại Miramar Beach vào sáng 13/4 và áp giải đến nhà giam quận Walton chờ hầu tòa. Nếu tòa án kết tội, nghi phạm đối mặt mức án 15 năm tù cùng khoản tiền phạt 10.000 USD (hơn 263 triệu đồng). Ngay sau sự cố, Hội đồng Giám định Y khoa Alabama đã đình chỉ và chính thức thu hồi giấy phép hành nghề của ông, theo NBC News.
Bà Beverly Bryan, vợ của nạn nhân, chia sẻ: "Khi tôi kể cho mọi người chuyện xảy ra, nó vẫn nghe thật kinh khủng đến mức khó tin. Chính bản thân tôi cũng vẫn chưa thể tin nổi điều đó đã thực sự xảy đến".
Theo công ty luật Zarzaur Law, đại diện gia đình nạn nhân, ông Bryan, một cựu binh hải quân, và vợ đang đi nghỉ tại Florida thì đột ngột đau vùng hông trái, phải nhập viện Ascension Sacred Heart Emerald Coast. Kết quả chẩn đoán hình ảnh lúc đó cho thấy "nghi vấn lách to và có máu trong màng bụng nhưng không có tình trạng xuất huyết cấp tính".
Hồ sơ vụ việc cho thấy trong hai ngày tiếp theo, bác sĩ Shaknovsky đã khuyên người bệnh phẫu thuật, dù người này tha thiết muốn trở về Alabama. Đến ngày thứ ba, Shaknovsky tiếp tục "gây áp lực" khiến bệnh nhân cuối cùng phải miễn cưỡng chấp thuận.
Shaknovsky bị cáo buộc vẫn tiếp tục ca mổ ngay cả khi bệnh nhân rơi vào trạng thái ngừng tim. "Bác sĩ Shaknovsky đã cắt bỏ một cơ quan mà ông ta tin là lá lách nhưng do quá hoảng loạn và hỗn loạn, ông đã không thể xác định đúng cơ quan đó là gì", văn bản nêu.
Sau ca phẫu thuật, bác sĩ này khẳng định bệnh nhân tử vong do vỡ phình động mạch lách. Tuy nhiên, kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy "không có bằng chứng nào về việc vỡ động mạch lách". Ngược lại, "lá lách của bệnh nhân vẫn còn nguyên vẹn ở vị trí bình thường, trong khi lá gan lại biến mất".
Các luật sư cũng cáo buộc Shaknovsky thậm chí còn dán nhãn mẫu gan đã cắt là "lá lách". Ông ta cũng nói với vợ bệnh nhân rằng lá lách của chồng bà bị bệnh nặng nên sưng to gấp 4 lần bình thường và đã "di chuyển" sang phía bên kia cơ thể.
Đây không phải lần đầu tiên bác sĩ Shaknovsky vướng vào các sai sót y khoa nghiêm trọng. Hội đồng y khoa cáo buộc ông liên quan đến hai vụ việc khác. Tháng 5/2023, bác sĩ này đã cắt bỏ một phần tuyến tụy của bệnh nhân thay vì tuyến thượng thận trái. Vụ việc sau đó đã được Shaknovsky dàn xếp bồi thường 400.000 USD vào năm 2024. Đến tháng 7/2023, ông ta lại cắt nhầm một phần ruột của người bệnh, gây thủng đường tiêu hóa khiến nạn nhân tử vong sau đó tại khoa hồi sức tích cực.
Đại diện Bệnh viện Ascension Sacred Heart Emerald Coast khẳng định an toàn của bệnh nhân là "ưu tiên hàng đầu", cho biết Shaknovsky "chưa từng là nhân viên của bệnh viện và đã ngừng hành nghề tại tất cả các cơ sở của chúng tôi kể từ tháng 8/2024".
