Vài tuần trước khi nhậm chức ở Tesla năm 2015, Jon McNeill, cựu Chủ tịch mảng Bán hàng và Dịch vụ toàn cầu đã gọi cho CEO Elon Musk để thú nhận một sai lầm.
Trước đó, tại văn phòng SpaceX, Musk tiết lộ Tesla đang chật vật đạt chỉ tiêu doanh số hàng quý. Tìm hiểu sự việc, McNeill phát hiện hàng nghìn khách hàng đã lái thử xe nhưng đội ngũ bán hàng của Tesla lại không liên hệ lại để hỏi thăm hay chốt sale. Đây là một “điểm nghẽn ngớ ngẩn” vì người lái thử là tệp khách hàng có nhu cầu mua xe cao nhất. Dù chưa có thẩm quyền, Jon McNeill vẫn yêu cầu ngừng các buổi lái thử, dồn nhân viên liên hệ lại với khách. Kết quả, doanh số bán hàng tăng vọt.
“Tôi nợ anh một lời xin lỗi”, McNeill nói với Musk qua điện thoại. “Tôi đã can thiệp vào công việc kinh doanh của anh, điều tôi không có quyền làm”. Sau một khoảng lặng, vị tỷ phú nói: “Anh sẽ hòa nhập rất tốt ở đây”.
Về sau, cựu chủ tịch Tesla nhận ra tình huống này là ví dụ rõ nét nhất cho phong cách làm việc của Elon Musk.
Loại bỏ các bước không cần thiết: Thay vì tốn nguồn lực đi tìm người mới để cho lái thử (một quy trình dài và tốn kém), hãy chốt sale ngay với những người đã lái.
Tốc độ và hiệu quả quan trọng hơn thứ bậc hành chính: Tại đế chế của Musk, “sự quan liêu gần như không tồn tại”. Musk đánh giá cao những cá nhân nhìn thấy vấn đề, dám đưa ra quyết định nhanh chóng để mang lại kết quả thực tế, hơn là những người chỉ biết làm đúng quy trình, tuân thủ cấp bậc nhưng để lỡ mất cơ hội vàng. Việc McNeill vượt quyền không phải là cái gai trong mắt Musk, mà chứng tỏ McNeill có tốc độ ra quyết định đúng “chuẩn Tesla”.
Elon Musk là người khó đoán và thường xuyên sa thải nhân viên. Các công ty do ông điều hành có tỷ lệ biến động nhân sự cấp cao do áp lực công việc. Tuy nhiên, đổi lại là cơ hội hiện thực hóa những mục tiêu tham vọng và khối tài sản lớn nếu trụ lại đủ lâu.
Để làm việc trong hệ sinh thái này, nhân viên cần hiểu nguyên tắc của người đứng đầu. Trong ba năm làm việc trực tiếp với Elon Musk, McNeill nhận ra động lực cao nhất của sếp mình là giải phóng thời gian cá nhân. “Thành công với Elon là khi ông ấy chỉ cần làm việc một ngày mỗi tuần tại Tesla để có thể quay lại với đam mê lớn nhất là tên lửa”, McNeill kể.
Tại Tesla và SpaceX, lối suy nghĩ truyền thống bị coi là rào cản. Elon Musk nói lợi thế cạnh tranh của công ty đến từ việc đưa ra quyết định nhanh hơn những nơi khác.
Trong cuốn sách Thuật toán, McNeill đúc kết triết lý quản trị của sếp cũ dựa trên hai nguyên tắc: đặt câu hỏi cho mọi yêu cầu và loại bỏ các bước không cần thiết trong quy trình.
Dù vậy, sự tự do này đi kèm rủi ro. Musk chấp nhận các rủi ro có thể khắc phục, nhưng nếu sai lầm gây thiệt hại nghiêm trọng, ông sẽ hành động quyết liệt.
Làm việc với Musk cũng yêu cầu sự tách biệt rạch ròi giữa cảm xúc và công việc. McNeill kể ông từng thấy khó chấp nhận khi Tesla khai tử một số dòng xe tâm huyết để dồn lực cho các dự án mới. Tuy nhiên với Musk, hoài niệm không có chỗ trong công việc.
“Ông ấy có góc nhìn rất sắc sảo về việc gạt bỏ quá khứ để hướng tới tương lai”, McNeill nói.
Gia vị: Nước mắm, muối, mắm tôm, đường, chanh, tỏi, ớt, hành khô.
Cách làm
Ba chỉ luộc: Thịt luộc tưởng chừng đơn giản nhưng để thịt trắng, giòn bì và không bị khô xơ lại cần kỹ thuật kiểm soát nhiệt tỉ mỉ.
Nên chọn thịt ba chỉ nạc mỡ đan xen, chần sơ qua nước sôi loại bỏ tạp chất. Luộc thịt từ nước sủi tăm, thêm củ hành khô và chút muối. Khi nước sôi trở lại, hớt bỏ bọt rồi hạ lửa nhỏ luộc thịt khoảng 12-15 phút. Khi thịt vừa chín tới, vớt ngay ra và ngâm ngập vào âu nước đá lạnh có vắt chút nước cốt chanh. Sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột làm bề mặt bì săn lại, giòn sần sật. Nước cốt chanh giúp thịt giữ màu trắng sáng không bị thâm xỉn. Thái miếng mỏng vừa ăn.
Canh cua đồng mướp, mồng tơi: Một bát canh cua đạt chuẩn phải có phần thịt đóng thành tảng, nước canh thanh trong, xanh mướt và không bị nồng tanh.
Cua đồng làm sạch, bóc mai khều gạch. Phần thân cua đem giã tay hoặc xay nhuyễn cùng chút muối hạt. Hòa nước, lọc kỹ bã cua. Đặt nồi nước lọc cua lên bếp đun ở lửa vừa, dùng đũa khuấy nhẹ theo một chiều để thịt không lắng xuống đáy gây cháy.
Khi nước bốc hơi và thịt cua bắt đầu kết tủa nổi lên, hạ lửa nhỏ nhất để tảng cua chín hẳn, sau đó gạt nhẹ sang một góc. Thả mướp thái vát và rau mùng tơi vào. Khi canh sôi lại, nêm nếm gia vị vừa ăn, dội phần gạch cua đã chưng hành phi lên trên là hoàn thiện.
Cá khô rán: Cá khô mặn, dai giòn ăn tốn cơm, giúp cân bằng lại vị thanh mát của bát canh cua.
Cá khô thường được ướp muối khá gắt. Để cá bớt mặn nên ngâm cá vào nước ấm pha chút muối hoặc giấm theo quy tắc trung hòa vị. Đây là quá trình thẩm thấu ngược giúp hòa tan bớt lượng muối dư thừa. Vớt cá ra thấm thật khô bằng giấy ăn. Đun nóng dầu, hạ lửa vừa và chiên vàng đều hai mặt để cá giòn tan.
Cà pháo muối xổi: Cà pháo rửa sạch, cắt bỏ cuống, thái lát mỏng hoặc bổ đôi rồi thả ngay vào chậu nước đun sôi để nguội pha muối loãng và chút giấm (hoặc chanh). Môi trường axit nhẹ sẽ ức chế enzyme hoạt động, giữ cho miếng cà trắng giòn, đồng thời khử đi vị chát. Ngâm khoảng 15-20 phút rồi vớt ra vắt nhẹ tay cho ráo nước. Pha hỗn hợp nước mắm chua ngọt trộn cà gồm: tỏi, ớt băm nhỏ, đường, nước mắm, nước cốt chanh (tỷ lệ 1:1:1:1). Trộn đều hỗn hợp này với cà, để bên ngoài khoảng một, hai tiếng cho ngấm là ăn được.
Pha mắm tôm chấm thịt: Lấy mắm tôm ra bát nhỏ, thêm đường, vắt chanh và thêm ớt tươi thái lát. Dùng đũa đánh đều tay để mắm tôm bông lên lớp bọt xốp mịn.
Khoảng cách ấy được Gary Dawson - Giám đốc học tập và phát triển tại Employers Association of the NorthEast - quan sát thường xuyên trong quá trình đào tạo cho hàng trăm tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực. Dawson làm việc với nhiều cấp độ lãnh đạo, phát hiện một thực tế lặp đi lặp lại là đa số chưa từng được đào tạo về EQ một cách bài bản.
Theo ông, vấn đề cốt lõi nằm ở trình tự đào tạo. Doanh nghiệp thường yêu cầu cải thiện các kỹ năng như quản lý xung đột hay giao tiếp nhưng lại bắt đầu trực tiếp từ các kỹ năng này thay vì xây dựng nền tảng EQ trước. Khi thiếu nền tảng, việc đào tạo trở nên kém hiệu quả.
Thực tế cho thấy các kỹ năng quản lý sẽ vận hành tốt hơn khi được đặt trên nền tảng EQ. Với xung đột, lãnh đạo sẽ xử lý hiệu quả hơn khi hiểu rõ điểm kích hoạt của bản thân, điều gì khiến họ nhanh chóng nổi giận. Nhờ tự nhận thức và tự quản lý, họ có thể giữ bình tĩnh, tránh phản ứng bộc phát, tiếp cận mọi thứ bằng sự tò mò thay vì phán xét và hướng đến hợp tác thay vì đối đầu.
Nhiều quản lý né tránh những chủ đề đối thoại hóc búa không phải vì thiếu kỹ năng mà vì không muốn đối diện với cảm xúc tiêu cực đi kèm. EQ giúp họ nhận diện và vượt qua những cảm xúc này, đồng thời sử dụng sự đồng cảm để truyền đạt thông tin khó một cách rõ ràng, tinh tế.
Nhận thức xã hội và quản lý mối quan hệ cũng giúp tạo ra môi trường an toàn, nơi xung đột được giải quyết một cách lành mạnh. Trong giao tiếp, hiệu quả tăng lên khi lãnh đạo hiểu rằng mỗi nhân viên tiếp nhận thông tin khác nhau. Vì vậy việc hiểu phong cách giao tiếp, mức độ trưởng thành cảm xúc và nhận thức của từng cá nhân là điều cần thiết.
EQ là nền tảng cho nhiều năng lực, là giá trị thực tiễn khiến đây trở thành kỹ năng cốt lõi trong phát triển lãnh đạo. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, Dawson nhìn nhận công nghệ này có thể giúp giảm tải công việc hành chính và tăng hiệu suất. Tuy nhiên ông cảnh báo về nguy cơ "chuyển giao cảm xúc - xã hội" cho AI.
Con người có thể nhờ AI viết những phản hồi mang tính cảm xúc nhưng điều đó đồng nghĩa với việc họ không còn thực sự hiểu nhu cầu của người khác hay xây dựng mối quan hệ. Những nhà lãnh đạo hiệu quả là người biết khi nào nên và không nên sử dụng AI.
Một xu hướng khác được ghi nhận là nhu cầu tăng cao đối với đào tạo nghi thức kinh doanh, đặc biệt dành cho gen Z. Các kỹ năng như đọc vị tình huống, xây dựng mối quan hệ, phát biểu trong cuộc họp hay phân biệt giao tiếp nội bộ và với khách hàng đều được chú trọng. Như các kỹ năng khác, EQ tiếp tục đóng vai trò nền tảng giúp nhân sự trẻ phát triển những năng lực này.
Dawson nhấn mạnh rằng các chương trình EQ hiệu quả cần gắn với trải nghiệm thực tế. Ông tin rằng kinh nghiệm thực tiễn và những câu chuyện cụ thể là yếu tố quan trọng giúp người học kết nối với nội dung. Nếu chỉ dừng ở lý thuyết, đào tạo sẽ trở nên khô cứng và kém hiệu quả.
Hồi tháng 2, nhà báo Andrew Penman ở London nhận thông báo viện dưỡng lão của chú ruột - ông Richard - sẽ tăng 7% phí chăm sóc kể từ ngày 1/4. Lý do cơ sở này đưa ra là để bù đắp lạm phát cùng sự leo thang của giá thực phẩm, điện nước và tăng lương cơ bản.
Ông Richard, một cựu giáo viên, bị đột quỵ ở tuổi 50 và cần hỗ trợ y tế mỗi ngày. Với mức điều chỉnh này, gia đình ông phải gánh thêm 104 bảng mỗi tuần, tương đương 5.400 bảng (khoảng 7.200 USD) một năm.
Tuy nhiên, mức tăng của ông Richard chưa phải cao nhất. Văn phòng luật Hugh James - đơn vị đại diện pháp lý cho những người tự chi trả viện phí - ghi nhận nhiều gia đình bị tăng phí tới 23%. Bà Lisa Morgan, trưởng nhóm thu hồi viện phí của Hugh James, cho biết hóa đơn hàng tháng của một khách hàng nữ đã đội từ 7.500 lên 9.500 bảng, đồng nghĩa họ phải trả thêm 24.000 bảng mỗi năm.
Khảo sát năm 2023 của tổ chức nghiên cứu UK Care Guide cũng chỉ ra mức phí viện dưỡng lão tại Anh tăng trung bình 11%, cá biệt có nơi tăng hơn 30%. Theo ông Saq Hussain, người sáng lập tổ chức, nguyên nhân cốt lõi đến từ sự thiếu hụt cơ chế bảo vệ pháp lý.
UK Care Guide sắp công bố kết quả cuộc khảo sát thứ hai về lĩnh vực này. "Tình hình đã trở nên tồi tệ hơn," ông Hussain nói. "Chúng tôi chứng kiến mức tăng lũy kế khoảng 15 đến 35% kể từ năm 2022, với chi phí trung bình hàng năm vượt quá 60.000 bảng ở nhiều vùng".
Tại Anh, người ở viện dưỡng lão chia làm hai nhóm: nhận tài trợ nhà nước (nếu có tiết kiệm dưới 23.250 bảng) và nhóm tự chi trả. Ngưỡng tài sản để xét duyệt tài trợ đã không thay đổi 15 năm.
Do thiếu kiểm soát giá trần, những gia đình tự chi trả đang bất đắc dĩ trở thành nguồn trợ giá chéo, gánh vác phần chi phí thiếu hụt cho những bệnh nhân được nhà nước tài trợ.
Trong khi đó, việc xin tài trợ toàn phần từ Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) lại vô cùng khắt khe với tỷ lệ thành công chỉ đạt 17%. Gánh nặng tài chính buộc nhiều gia đình phải bán tài sản, tiêu vào tiền tiết kiệm hưu trí hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người thân.
Theo ông Hussain, phương án đối phó tốt nhất hiện nay là yêu cầu cơ sở cung cấp bảng phân tích chi phí rõ ràng. Nếu nhận thấy sự vô lý, gia đình có thể khiếu nại lên Thanh tra Chăm sóc Xã hội và Chính quyền Địa phương (LGO). Thực tế vào năm 2025, cơ quan này đã buộc cơ sở Moors Park House (vùng Devon) phải hoàn tiền cho 19 người sau khi áp dụng phụ phí sai quy định.
Phương án cuối cùng là chuyển người thân sang cơ sở có mức phí thấp hơn. Tuy nhiên, các viện dưỡng lão nắm rõ chi phí thực tế và rào cản tâm lý của việc chuyển nơi ở, đặc biệt đối với người mắc chứng sa sút trí tuệ hoặc có nhu cầu y tế phức tạp.
"Trừ khi đáp ứng đủ điều kiện nhận tài trợ khắt khe của chính phủ, người cao tuổi hiện nay buộc phải đối mặt với một thị trường dịch vụ đầy rẫy bất cập," bà Caroline Abrahams, Giám đốc tổ chức Age UK, nhận định.