Giá phân bón tăng đang trở thành mối quan tâm lớn trong ngành nông nghiệp. Giá của loại phân bón nitơ phổ biến nhất là urê đã tăng 54% từ tháng 2-3, lên tới 726 USD/tấn, theo Nikkei Asia dẫn số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới.
Con số này thể hiện mức tăng hơn 80% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức giá cao nhất kể từ tháng 4.2022. Đó là lúc giá cả tăng vọt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Trong số nitơ, axit photphoric và kali cần thiết cho sản xuất lương thực, urê và amoniac được sản xuất bằng cách chiết xuất hydro từ khí đốt tự nhiên và tổng hợp khí này với nitơ từ khí quyển.
Nhà kinh tế học John Baffes của Ngân hàng Thế giới cho hay giá khí đốt tự nhiên đã tăng khoảng 60% từ tháng 2-3, đẩy giá urê và các loại phân bón khác leo thang. Ông Baffes nhận định tình trạng các tuyến vận chuyển ở Trung Đông bị gián đoạn không chỉ ảnh hưởng đến phân bón và năng lượng, mà còn cả các nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất lương thực.
Theo Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), các quốc gia vùng Vịnh chiếm từ 30-35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu và từ 20% đến 30% lượng xuất khẩu amoniac.
Một nhà máy sản xuất urê ở Qatar đã ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công trả đũa của Iran, và việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz cũng gần như bị đình trệ hoàn toàn, theo Nikkei Asia.
Nguồn cung cấp phân bón gốc axit photphoric cũng đang khan hiếm. Quặng photphat được sản xuất ở Trung Quốc, Morocco, Jordan và các nơi khác, nhưng axit sulfuric được sử dụng để chế biến quặng này thành phân bón lại phụ thuộc vào lưu huỳnh từ các quốc gia vùng Vịnh.
Khoảng 50% thương mại toàn cầu về lưu huỳnh, một sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu và khí đốt, được xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Giá quốc tế của phosphat và phân DAP đã tăng 5% từ tháng 2-3.
Không giống dầu thô, không có kho dự trữ phân bón chiến lược được hình thành dưới sự phối hợp quốc tế, khiến việc xoay xở những đợt gián đoạn chuỗi cung ứng trở nên khó khăn hơn, theo FAO.
Mối quan ngại chính về giá phân bón tăng vọt là tác động đến giá lương thực. Giá lúa mì và dầu thực vật quốc tế đã bắt đầu tăng.
Giá giao dịch lúa mì của Mỹ trong tháng 3 là 276 USD/tấn, tăng 7% so với tháng 2, theo Ngân hàng Thế giới. Vùng Trung Tây Mỹ, một khu vực sản xuất chính, đang bị hạn hán, và nhiệt độ cao bất thường trong tháng 3 đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của lúa mì vụ đông, được thu hoạch vào tháng 6 và tháng 7.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng, nhu cầu về đậu nành, dầu cọ và các loại dầu thực vật khác làm nhiên liệu sinh học đang gia tăng, đẩy giá lên cao. Một số quốc gia ở Đông Nam Á đang chuyển sang tăng tỷ lệ nhiên liệu sinh học so với xăng để giảm thiểu tác động đến người tiêu dùng tại các trạm xăng. Giá dầu đậu nành trong tháng 3 đã tăng 16% so với tháng 2.
Mùa gieo trồng vụ xuân đã bắt đầu ở Bắc bán cầu. Nếu tình trạng eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến việc trồng lúa ở châu Á, vốn sắp bước vào mùa vụ cao điểm, và việc gieo trồng nói chung ở Nam bán cầu.
Phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí nông nghiệp ở các nước đang phát triển, khiến những nước này đặc biệt dễ bị tổn thương trước tình trạng giá cả tăng. Trong khi phân bón chỉ chiếm khoảng 10% giá trị các lô hàng ngô ở Bắc Mỹ, con số này lên tới 56% ở Tây Phi, theo Nikkei Asia.
Trước tình trạng giá phân bón tăng vọt, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi Iran và các nước khác khôi phục việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz vì lo ngại cho sản xuất lương thực ở châu Phi và Nam Á.
Đài CBS News hôm 10.4 dẫn nhiều nguồn tin từ quan chức Mỹ cho biết email đã được gửi hôm 24.3 từ Văn phòng Quản lý Nhà Trắng.
Nội dung email có đoạn: "Các thông tin trên báo chí gần đây đã làm dấy lên lo ngại về việc một số quan chức chính phủ sử dụng thông tin chưa công khai để đặt cược trên các thị trường dự đoán trực tuyến như Kalshi hoặc Polymarket".
Văn phòng Quản lý Nhà Trắng nhấn mạnh rằng việc sử dụng thông tin chưa công khai để đặt cược là "hành vi phạm tội hình sự", và những quy định về đạo đức của chính phủ nghiêm cấm sử dụng thông tin nội bộ vì lợi ích cá nhân của một nhân viên hoặc cho bên thứ ba.
"Toàn thể nhân viên Nhà Trắng được nhắc nhở rằng việc lạm dụng thông tin chưa công khai nhằm trục lợi tài chính là vi phạm hết sức nghiêm trọng và sẽ không được dung thứ", email nêu rõ.
Báo The Wall Street Journal là bên đầu tiên đưa tin về sự tồn tại của email trên.
Trong tuyên bố gửi cho Đài CBS News, phát ngôn viên Nhà Trắng David Ingle cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói rõ rằng, trong khi ông mong muốn một thị trường chứng khoán mạnh mẽ và sinh lời cho tất cả mọi người, các thành viên Quốc hội và những quan chức chính phủ không được phép sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính.
Các thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket vốn là nơi người dùng có thể đặt cược về nhiều vấn đề, từ thể thao, văn hóa, đến các sự kiện kinh tế, chính trị quy mô lớn.
Tuy nhiên, những vụ cá cược ẩn danh về khả năng Mỹ tấn công Iran gần đây dấy lên lo ngại về nguy cơ rò rỉ thông tin nhạy cảm.
Vụ việc mới đây liên quan người dùng Polymarket có tên “Magamyman” được cho là đã kiếm được hơn nửa triệu USD chỉ trong 1 ngày, bằng cách đặt cược vào cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran.
"Magamyman" đã cược vào kịch bản Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị lật đổ chỉ 71 phút trước khi Israel phát động tấn công Iran. Thực tế Iran hôm 1.3 xác nhận ông Khamenei thiệt mạng.
Trong một tuyên bố được phát trực tiếp kéo dài 6 phút từ Nhà Trắng sáng 10.4 theo giờ Việt Nam, bà Melania Trump lần đầu gửi thông điệp công khai liên quan vụ án ông Epstein. Bà chỉ trích những thông tin nói bà có quen biết và nắm được hành vi phạm tội của ông Epstein là sai sự thật.
“Những lời dối trá liên kết tôi với tên tội phạm khét tiếng Jeffrey Epstein cần phải chấm dứt ngay hôm nay. Những lời vu khống sai sự thật về tôi từ những cá nhân và tổ chức có ý đồ xấu xa và động cơ chính trị, nhằm mục đích làm tổn hại danh tiếng của tôi để trục lợi tài chính và thăng tiến chính trị, cần phải dừng lại”, bà nói.
Đệ nhất phu nhân khẳng định lần đầu gặp ông Epstein là vào năm 2000, khi cùng đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump dự một sự kiện. Bà cho biết trước đó chưa từng gặp ông Epstein và cũng không biết về các hành vi phạm tội của tỉ phú ấu dâm.
Bà Melania Trump còn kêu gọi quốc hội tổ chức phiên điều trần công khai và mời những nạn nhân của ông Epstein làm chứng.
Hạ nghị sĩ Robert Garcia, lãnh đạo phe Dân chủ trong Ủy ban Giám sát Hạ viện Mỹ, nói rằng tuyên bố của đệ nhất phu nhân “khá bất ngờ”. Ông cho biết đề nghị điều trần công khai là điều ủy ban đã vận động trong nhiều tháng qua nhưng liên tục bị bác bỏ.
Tổng thống Trump nói với Đài MS NOW rằng ông không biết gì về tuyên bố của vợ mình. Người phát ngôn của bà Melania nói Nhà Trắng biết bà sẽ ra tuyên bố công khai, thế nhưng không biết chủ đề hay nội dung bà sẽ nói.
Hồ sơ của Bộ Tư pháp Mỹ về vụ án Jeffrey Epstein đề cập bà Melania Trump có 1 lần trao đổi email với Ghislaine Maxwell, bạn gái cũ và đồng phạm với ông Epstein. Tuy nhiên, bà nói rằng lần đó chỉ là những hồi đáp lịch sự và bình thường.
Theo Đài CBS News, hơn 10 nạn nhân của ông Epstein đã ra tuyên bố chung, nói rằng thời gian qua họ đã “thể hiện sự dũng cảm bằng việc đứng ra tố cáo, lấy lời khai”. Việc đòi hỏi nhiều hơn là sự thoái thác trách nhiệm chứ không phải công lý, tuyên bố nêu rõ.
Ông Jeffrey Epstein bị cáo buộc đứng sau đường dây mua bán tình dục trẻ vị thành niên. Ông cũng được cho là có quan hệ và ảnh hưởng đến những tỉ phú, chính khách nổi tiếng. Ông Epstein tự sát tại nhà tù ở New York hồi năm 2019 khi đang chờ xét xử các cáo buộc xâm hại tình dục.
Trong video do nhóm vũ trang Hezbollah công bố hôm 8/4, thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) tiếp cận xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M hiện đại nhất của Israel, được trang bị lồng thép trên nóc tháp pháo và hệ thống phòng thủ chủ động Trophy.
Drone của Hebollah lao vào vị trí đài radar của hệ thống Trophy ở mặt bên tháp pháo, không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống phòng vệ được kích hoạt.
Video thứ hai cho thấy drone FPV nhắm vào phía cửa đuôi đang mở của một chiếc Merkava Mark 4M, vốn là vị trí hiểm yếu nhất trên mẫu xe tăng này. Những video tiếp theo ghi lại cảnh đòn tập kích nhằm vào xe chiến đấu bộ binh Eitan, cùng hai xe tăng Merkava Mark 4M đang di chuyển trên đường.
Khác với xung đột Ukraine, lực lượng Hezbollah không triển khai drone trinh sát để ghi lại kết quả đòn đánh, các video đều kết thúc khi drone FPV lao vào mục tiêu.
Howard Altman, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, chỉ ra rằng chất lượng video không suy giảm khi drone bay thấp và lao vào mục tiêu cho thấy chúng đều kết nối với người điều khiển bằng cáp quang.
Ryan Brobst, chuyên gia quân sự tại viện nghiên cứu mang tên Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, đánh giá nhóm vũ trang Hezbollah đã học cách vận hành drone cáp quang nhờ quan sát xung đột Nga - Ukraine.
"Một yếu tố cần xem xét là sự gia tăng về số lượng drone cáp quang. Chưa rõ Hezbollah đã chuyển hẳn sang sử dụng drone cáp quang hay chưa, cũng như liệu các mẫu drone dùng sóng vô tuyến có mất hiệu quả hoàn toàn hay không", Brobst nói.
Các chuyên gia nói rằng không thể đánh giá mức độ thiệt hại cụ thể sau những đòn đánh như vậy, do Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) áp dụng chính sách kiểm soát thông tin chặt chẽ và không tiết lộ cụ thể tổn thất trong xung đột.
Trong báo cáo tình hình chiến sự hôm 26/3, IDF chỉ xác nhận nhiều binh sĩ thuộc Lữ đoàn Thiết giáp số 7 đã bị thương, trong đó một người thiệt mạng. "Chưa rõ những trường hợp này có phải do drone FPV của Hezbollah gây ra hay không, nhưng Lữ đoàn 7 là đơn vị chuyên vận hành xe tăng Merkava Mark 4", Brobst cho hay.
Một quan chức cấp cao giấu tên của IDF cho biết các video cho thấy Hezbollah sở hữu drone tự sát có độ chính xác cao, đủ khả năng nhắm vào các điểm yếu trên xe tăng. "Video cho thấy một số đòn đánh có thể là thật, song chúng không thể hiện thiệt hại đối với xe tăng Merkava. Dù vậy, drone vẫn là mối đe dọa hiện hữu và ngày càng gia tăng", người này cho hay.
Xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M được Israel triển khai từ năm 2011, có đặc điểm nổi bật là hệ thống phòng thủ chủ động Trophy được ví như tấm "màn thép" bảo vệ phương tiện trước tên lửa dẫn đường và đạn chống tăng.
Hệ thống này bao gồm các cảm biến, radar cảnh giới, máy tính và tổ hợp đánh chặn. Radar Trophy có thể quét khu vực 360 độ quanh xe để phát hiện vũ khí chống tăng bắn tới. Khi phát hiện mục tiêu, máy tính sẽ phân tích và ra lệnh phóng các quả đạn kim loại để vô hiệu hóa mối đe dọa trước khi nó tiếp cận giáp chính của xe tăng.
Điều này khiến Merkava Mark 4M được mệnh danh là mẫu xe tăng được bảo vệ tốt nhất thế giới hiện nay. Tuy nhiên, các biện pháp bảo vệ trên dòng Merkava Mark 4M đã không thể đối phó được drone tự sát, vũ khí ngày càng phổ biến trong các xung đột.
