Ann Coulter, nhà phê bình người Mỹ, từng lên X phàn nàn việc bị đổi chỗ trên một chuyến bay của hãng hàng không Delta. Trường hợp của bà được coi là ví dụ điển hình về cách ứng xử không phù hợp do bà không nắm được quyền hạn của mình và hãng hàng không.
Điều này nhắc nhở hành khách cần hiểu rõ hơn quy định khi tham gia di chuyển đường hàng không.
Khi mua vé máy bay, hành khách sẽ có một chỗ ngồi trên chuyến bay xác định trước và bắt buộc phải đồng ý với hợp đồng chuyên chở (contract of carriage) của hãng hàng không. Đây là thỏa thuận có ràng buộc pháp lý giữa hành khách và hãng, được thực hiện bằng cách tích vào ô cạnh dòng chữ “Tôi đồng ý với các điều khoản và điều kiện của hợp đồng” hoặc các cụm từ tương tự.
Trong hợp đồng chuyên chở, Delta ghi rõ: “Hãng có quyền thay đổi các bên vận chuyển hoặc máy bay, thay đổi lịch trình, hoãn hoặc hủy chuyến, thay đổi vị trí ghế ngồi, hoặc bỏ qua các điểm dừng ghi trên vé, tùy thuộc hoạt động và dựa trên quyết định riêng của Delta”.
Thực tế, hành khách mua vé máy bay, hãng hàng không chỉ có nghĩa vụ đưa từ điểm A đến điểm B. Tất cả những phần đi kèm (chỗ ngồi đã đặt trước, không gian ngăn để hành lý xách tay, tiêu chuẩn hành lý, dịch vụ ăn uống) đều nằm trong thẩm quyền quyết định của hãng. Bạn không mua một chiếc ghế cụ thể, mà mua dịch vụ vận chuyển.
Số ghế in trên thẻ lên máy bay (boarding pass) là vị trí ngồi cuối cùng của hành khách trước khi khởi hành. Nhưng nếu nhân viên tại cửa khởi hành đưa một thẻ lên máy bay mới, đó chính là ghế hành khách bắt buộc phải ngồi, bất kể đã trả bao nhiêu tiền cho vé hay dịch vụ đã mua. Nhân viên cửa khởi hành có quyền hạn tối cao trong việc xếp chỗ ngồi mỗi chuyến bay và quyết định ai ngồi đâu. Nếu họ yêu cầu di chuyển, bạn phải tuân thủ.
Khi bạn được tiếp viên hoặc nhân viên tại cửa khởi hành yêu cầu đổi chỗ, mục đích thường để giúp một gia đình trên chuyến bay ngồi gần nhau, hoặc tạo điều kiện cho người chăm sóc bệnh nhân, ưu tiên cảnh sát hàng không và nhân viên hãng. Họ cũng có thể yêu cầu bạn di chuyển vì an toàn hoặc cân bằng trọng tâm của máy bay, đặc biệt các dòng máy bay nhỏ.
Khi đó, bạn cần trả lời một cách nhã nhặn và tử tế. Trên thực tế, nhiều người từng được yêu cầu đổi chỗ đều thực hiện không phàn nàn. Tiếp viên có thể sẽ cảm ơn bạn bằng một chai rượu vang miễn phí hoặc đồ ăn nhẹ.
Trong trường hợp phải đổi chỗ, hành khách có thể được hoàn tiền. Nếu bị hạ cấp từ một ghế có chỗ để chân rộng xuống ghế hạng phổ thông tiêu chuẩn, hãng hàng không sẽ hoàn phí chênh lệch. Với Coulter, bà đã được hãng Delta hoàn 30 USD phí của ghế Delta Comfort+ (ghế đã được giao cho hành khách khác).
Nếu hành khách bị đổi ghế và thấy xứng đáng được hoàn tiền, hãy chủ động liên hệ với bộ phận chăm sóc khách hàng của hãng hàng không để đưa ra yêu cầu. Đừng cố gắng tranh cãi tại sân bay hay trên máy bay vì nhân viên thường không có thẩm quyền xử lý các khoản hoàn tiền ngay lập tức.
Một số hãng hàng không khác, chẳng hạn American Airlines, có quy định hoàn tiền trong trường hợp hành khách phải đặt lại vé cho một chuyến bay bị lỡ nối chuyến; Bị chuyển từ ghế ưu tiên sang ghế không ưu tiên; Bị chuyển từ ghế ưu tiên sát lối đi/cửa sổ sang ghế ưu tiên ở giữa.
Lưu ý, những “ghế ưu tiên” thường ở phía đầu khoang phổ thông hoặc hàng ghế thoát hiểm khẩn cấp, hành khách thường phải trả thêm phí.
Thông tin từ Cục Hàng không Việt Nam, hãng hàng không Qatar Airways (QR) vừa tiếp tục thông báo điều chỉnh kế hoạch khai thác, khôi phục mạng bay đến và đi Doha (DOH) với hơn 120 điểm đến vào giữa tháng 5 thông qua các hành lang bay chuyên biệt.
Đối với khai thác đi/đến thị trường Việt Nam, hãng thông báo hủy toàn bộ các chuyến bay QR974/QR975 trên đường bay giữa Doha và TP.HCM trong giai đoạn từ 1.4 - 15.4 do ảnh hưởng bởi các hạn chế khai thác hiện hành.
Chỉ cách đây 2 ngày, Qatar Airways (QR) còn dự kiến khai thác trở lại 90 điểm đến trong toàn bộ mạng đường bay đi/đến Doha (DOH), bao gồm Hà Nội và TP.HCM, từ nay đến 15.4.
Trong khi đó, hai hãng hàng không Emirates (EK) và Etihad Airways (EY) vẫn sẽ tiếp tục duy trì tần suất khai thác trên đường bay giữa Dubai và các điểm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng (khai thác bởi EK); giữa Abu Dhabi và Hà Nội (khai thác bởi EY).
Theo đánh giá của Cục Hàng không, không phận khu vực Trung Đông chỉ được mở từng phần và vẫn duy trì nhiều hạn chế nên hoạt động khai thác của các hãng hàng không tại đây nói chung cũng các hãng khai thác đến Việt Nam nói riêng vẫn phụ thuộc vào diễn biến, thay đổi của việc hạn chế không phận và các biện pháp kiểm soát không lưu.
Do đó, các hãng hàng không sẽ có xu hướng điều hành linh hoạt, điều chỉnh ngắn hạn kế hoạch khai thác theo từng thời điểm, giai đoạn cụ thể. Dự kiến hình thức khai thác này sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới nếu tình hình chiến sự khu vực Trung Đông không được cải thiện theo chiều hướng tích cực.
Cũng theo Cục Hàng không, hiện nay các hãng hàng không bắt đầu điều chỉnh kế hoạch khai thác như cắt giảm tần suất, tạm dừng khai thác một số đường bay không có hiệu quả, hủy các ngày khai thác thấp điểm, khung giờ xấu... Trường hợp, các hãng hàng không tiếp tục cắt giảm, hủy thêm các đường bay thì nhu cầu vị trí đỗ qua đêm tại các cảng hàng không sẽ tăng cao.
Để chủ động ứng phó và đảm bảo an toàn khai thác tại cảng, Cục đã có văn bản đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV); Công ty CP Đầu tư phát triển Vân Đồn và Cảng hàng không Mặt trời về việc bảo đảm an toàn khai thác vận chuyển hàng không trong bối cảnh tình hình chiến sự tại Trung Đông. Các đơn vị được giao phối hợp với hãng hàng không chủ động xây dựng và triển khai phương án hỗ trợ hành khách bị ảnh hưởng bởi các thay đổi lịch bay, hủy chuyến hoặc điều chỉnh đường bay.
Đồng thời bảo đảm duy trì trật tự, an ninh, an toàn tại khu vực cảng hàng không và có kế hoạch, phương án khai thác sân đỗ, điều phối, bố trí vị trí đỗ qua đêm cho các tàu bay do cắt giảm, hủy đường bay.
Ở một diễn biến khác, có 1 thông tin tích cực đó là từ 31.3 - 1.4, giá nhiên liệu hàng không ghi nhận xu hướng điều chỉnh giảm sau đà tăng trong các phiên trước đó.
Cụ thể, giá Jet A-1 (FOB Singapore) giảm từ 242,71 USD/thùng (30/3) xuống còn 218,43 USD/thùng (31/3), tương đương mức giảm khoảng 10%, sau đó gần như đi ngang ở mức 218,60 USD/thùng trong ngày 1.4.
Giá nhiên liệu tại Hàn Quốc và khu vực vùng Vịnh cũng được ghi nhận mức giảm tương đương. Đối với thị trường dầu thô, giá Brent duy trì quanh mức 110 USD/thùng và WTI dao động khoảng 100 USD/thùng.
Về chênh lệch giá (premium) giữa nhiên liệu hàng không và nguyên liệu nền đã được thu hẹp đáng kể từ mức 42,40 USD/thùng xuống còn khoảng 36 USD/thùng, trong khi cấu trúc backwardation tại Singapore cũng hạ nhiệt từ 45 USD/thùng về khoảng 39 USD/thùng.