Trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Dầu Giây, đề án thành lập phường Dầu Giây đã được HĐND tỉnh Đồng Nai thông qua tại kỳ họp thứ 1, HĐND khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031 ngày 28.3 vừa qua.
Dầu Giây được xác định là không gian đô thị mở rộng, đóng vai trò hỗ trợ, kết nối và giảm tải cho các đô thị động lực của tỉnh Đồng Nai.
Xã Dầu Giây hiện có các tuyến giao thông huyết mạch đi qua như quốc lộ 1A, quốc lộ 20, các tuyến cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, Dầu Giây – Phan Thiết, Dầu Giây – Tân Phú. Hệ thống giao thông nội vùng như ĐT769, ĐT780B cùng các tuyến đường kết nối với sân bay Long Thành cũng đang tiếp tục được đầu tư, mở rộng.
Với lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có được, Dầu Giây đang hội tụ các điều kiện để trở thành điểm trung chuyển hàng hóa giữa TP.HCM, Đồng Nai, Lâm Đồng và kéo dài ra đến các tỉnh duyên hải miền Trung… Đây là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển mạnh về ngành logistics.
Ông Nguyễn Lê Trường Sơn, Phó chủ tịch UBND xã Dầu Giây cho hay: “Sau khi chính thức lên phường, địa phương sẽ tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và nội khu, ưu tiên hạ tầng logistics, kho bãi, bãi đỗ xe và trung tâm trung chuyển. Đồng thời, phát triển hạ tầng số, phục vụ quản lý và kinh doanh và khai thác hiệu quả vị trí cửa ngõ giao thông để thu hút doanh nghiệp. Hình thành các khu dịch vụ, thương mại gắn với các trục giao thông chính”.
Song song với logistics, lĩnh vực thương mại – dịch vụ cũng đang phát triển mạnh nhờ lợi thế giao thông liên kết. Hiện trên địa bàn xã có chợ đầu mối nông sản, thực phẩm, 6 chợ truyền thống, cùng hơn 2.000 hộ kinh doanh hoạt động.
Những yếu tố này không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tại chỗ mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái dịch vụ gắn với lưu thông hàng hóa, tạo nền tảng cho phát triển các dịch vụ logistics, phân phối và thương mại quy mô lớn.
Bên cạnh logistics và thương mại, công nghiệp cũng là trụ cột quan trọng trong cơ cấu kinh tế của Dầu Giây. Theo thống kê, giá trị sản xuất công nghiệp – xây dựng hiện nay chiếm đến 83% tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn.
Khu công nghiệp Dầu Giây với diện tích hơn 330 ha hiện nay đã đạt tỷ lệ lấp đầy trên 92%, thu hút 29 doanh nghiệp. Trong khi đó, giai đoạn 2 với diện tích 145 ha đang được Ban quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế tỉnh lập quy hoạch chi tiết xây dựng để mời gọi nhà đầu tư.
Không chỉ dừng lại ở công nghiệp thuần túy, định hướng phát triển của địa phương là gắn công nghiệp với dịch vụ logistics và chuỗi cung ứng. Điều này cho phép nâng cao giá trị gia tăng, đồng thời tạo ra hệ sinh thái kinh tế liên hoàn và việc làm cho người dân địa phương.
Ông Nguyễn Lê Trường Sơn cho biết, địa phương sẽ xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi để thu hút doanh nghiệp vào các lĩnh vực tiềm năng, có chọn lọc, ưu tiên các ngành dịch vụ, logistics, công nghiệp sạch.
“Quá trình đô thị hóa nhanh có thể gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, môi trường và các dịch vụ công nếu không được chuẩn bị đồng bộ; nguy cơ phát triển tự phát về đất đai, xây dựng có thể làm phá vỡ quy hoạch… đòi hỏi địa phương phải có giải pháp quản lý phù hợp, chủ động và lâu dài”, ông Sơn nhận định.
Từ những “bài toán” đặt ra, xã Dầu Giây cũng đã đưa ra các giải pháp cụ thể như rà soát, hoàn thiện quy hoạch đô thị; quản lý chặt chẽ đất đai; đầu tư hạ tầng đi trước một bước, đặc biệt là giao thông và môi trường; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính…
Bên cạnh đó, địa phương cũng sẽ tận dụng Trường đại học Công nghệ Miền Đông, Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên đứng chân trên địa bàn để nâng cao chất lượng lao động. Đặc biệt là nguồn nhân lực các ngành dịch vụ, logistics và công nghiệp, qua đó đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, tạo việc làm và nâng cao thu nhập và góp phần chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp.
Theo thống kê, năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt 92,4 triệu đồng/người/năm. Cao hơn mức bình quân của tỉnh Đồng Nai (86 triệu đồng/người/năm).
Dầu Giây đang từng bước định hình vai trò là trung tâm dịch vụ, logistics và công nghiệp của tỉnh Đồng Nai. Việc thành lập phường không chỉ là dấu mốc hành chính, mà còn là cơ hội để địa phương phát huy tối đa lợi thế, tạo ra động lực tăng trưởng mới và bền vững trong tương lai.
Bắc Hưng Hải - từ đại thủy nông đến dòng sông chết
Buổi sáng đầu tháng 4, đứng bên con kênh ở phường Hải Dương, TP Hải Phòng, ông Lê Văn Sử buồn bã nhìn dòng nước đen đặc, ruồi nhặng bu vào một số con cá chết lập lờ trên mặt nước. Người đàn ông 85 tuổi không thể ngờ mạch sống của người dân Hải Dương cũng như nhiều tỉnh thành lân cận lại ô nhiễm đến thế.
Mười năm chín hạn
Trước khi công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải được xây dựng, cánh đồng của tỉnh Hải Dương cũ chỗ thì khô hạn kéo dài, chỗ lại ngập úng quanh năm. Nhà ông Sử ở xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương cũ, vốn đông người, ruộng có nhưng nhiều vụ phải bỏ không vì thiếu nước hoặc vì nước ngập quá lâu không thể cấy lúa. Những mùa giáp hạt trở thành nỗi ám ảnh của ông.
"Cái đói kéo dài hết năm này sang năm khác, nhìn ai cũng gầy gò, ốm yếu, đen đúa", ông Sử nhớ lại những năm 1940-1950.
Vùng Bắc Hưng Hải là đồng bằng rộng hơn 214.000 ha, được bao bọc bởi bốn con sông lớn gồm sông Hồng, Đuống, Luộc và Thái Bình. Lưu vực hệ thống trải dài trên toàn bộ tỉnh Hưng Yên (cũ), phần lớn Hải Dương (cũ), cùng một phần Hà Nội và Bắc Ninh.
Địa hình tương đối thấp, cao trung bình chỉ khoảng 0,5-1 m so với mực nước biển, vốn rất thuận lợi cho canh tác nông nghiệp nếu có nguồn nước ổn định. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ trước đó, phần lớn ruộng đồng trong vùng vẫn phải phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nước mưa.
Những năm hạn hán, đất đồng nứt nẻ, lúa chết khô. Khi mưa lớn hoặc nước sông dâng cao, đồng ruộng lại ngập úng kéo dài khiến mùa màng thất bát. Người dân trong vùng vẫn truyền nhau câu nói "mười năm chín hạn" (10 năm thì hết 9 năm hạn hán) để nói về sự bấp bênh trong sản xuất nông nghiệp.
Nguồn nước sinh hoạt cũng không khá hơn. Ao làng có nước song chua đến mức người lội xuống lâu một chút là rụng cả lông chân. Bệnh ngoài da khá phổ biến. Ông Sử nhớ những lần đi thực tập về quê không dám rửa chân bằng nước ao làng, phải xách nước nuôi cá ở chỗ khác về rửa. Dân gian khi ấy còn truyền nhau câu nói khá nặng nề về vùng đất "sống ngâm da, chết ngâm xương".
Đại thủy nông lớn nhất miền Bắc
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, miền Bắc bước vào giai đoạn khôi phục kinh tế, nhu cầu đảm bảo nước cho sản xuất nông nghiệp trở thành cấp bách. Năm 1956, Chính phủ quyết định xây dựng hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải nhằm đưa nước từ sông Hồng vào tưới tiêu cho vùng đồng bằng rộng lớn.
Theo thiết kế, nước từ sông Hồng qua cống Xuân Quan (Hưng Yên), dẫn theo kênh trục chính rồi tỏa ra mạng lưới kênh nhánh trước khi thoát ra cống An Thổ (Hải Phòng), tạo thành tuyến thủy lợi dài hơn 230 km trên trục chính và hàng nghìn kilomet kênh mương nội đồng. Toàn bộ hệ thống có khoảng 1.900 công trình cống, trạm bơm các loại, đảm bảo khả năng tưới tiêu chủ động cho hơn 130.000 ha đất canh tác trong lưu vực Bắc Hưng Hải.
Trước khi chuẩn bị khởi công, ngày 20/9/1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về nói chuyện với công nhân và nhân dân trên công trường Bắc Hưng Hải. Bác động viên người dân: "Nay Đảng và Chính phủ quyết định cùng nhân dân xây dựng công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải để đưa nước vào ruộng cho đồng bào. Cán bộ và đồng bào quyết tâm vượt mọi khó khăn, làm cho nhanh, cho tốt. Bây giờ chịu khó phấn đấu mấy tháng, sau này sẽ hưởng hạnh phúc lâu dài hàng trăm năm".
Ngày 1/10/1958, công trình khởi công. Hàng chục nghìn bộ đội, dân công, học sinh, sinh viên và cán bộ từ nhiều địa phương tham gia đào kênh, đắp đập và xây dựng các cống, trạm bơm điều tiết nước. Ở làng gốm Bát Tràng, gần 150 hộ dân tự nguyện dỡ nhà lấy đất đào tuyến kênh trục chính.
Sau khi cống Xuân Quan hoàn thành và đưa nước vào đồng ngày 30/10/1959, việc xây dựng toàn hệ thống được triển khai nhanh chóng. Giai đoạn đầu, 26 trạm bơm cố định và 26 trạm bơm thuyền được xây để cấp nước cho các khu ruộng cao và hỗ trợ tiêu thoát nước. Các tuyến sông tự nhiên như Kim Sơn, Đình Đào, Cửu An, Tứ Kỳ được cải tạo, nạo vét và kết nối với mạng lưới kênh đào mới, tạo thành hệ thống thủy lợi liên hoàn.
Sau 7 tháng thi công, hệ thống hoàn thành, trở thành công trình thủy lợi lớn nhất miền Bắc thời bấy giờ, còn được gọi là "Đại thủy nông Bắc - Hưng - Hải". Ông Sử bảo cuộc sống của gia đình ông và hàng triệu người đã thay đổi vì đại thủy nông này.
Từ mùa vàng bội thu đến dòng nước đổi màu
Năm 1962, sau khi tốt nghiệp đại học, ông Sử được phân công về làm việc tại Công ty Bắc Hưng Hải. Những chuyến đi kiểm tra hệ thống khi đó khiến ông không khỏi ngạc nhiên trước sự thay đổi của dòng nước trong vùng.
"Nước trong đến mức nhìn thấy đáy. Ai cũng có thể tắm giặt ngay trên kênh", ông nhớ lại.
Nguồn nước dồi dào nhanh chóng làm thay đổi sản xuất nông nghiệp. Những cánh đồng trước kia phụ thuộc vào nước mưa bắt đầu có thể gieo cấy hai vụ lúa mỗi năm, năng suất vụ đầu đã đạt 60-62 tạ/ha, tổng sản lượng lúa trong vùng hơn 1,2 triệu tấn. Nhiều địa phương trong lưu vực Bắc Hưng Hải dần trở thành những vùng sản xuất lúa trọng điểm của đồng bằng Bắc Bộ.
Nguồn nước từ hệ thống kênh mương còn tạo điều kiện phát triển nuôi trồng thủy sản. Ở xã Đại Thắng (Hải Phòng), ông Vũ Văn Kế đã gắn bó với nghề nuôi thủy sản trên kênh Bắc Hưng Hải gần nửa thế kỷ. Có thời điểm gia đình ông nuôi tới 4-5 lồng cá trên kênh. Nguồn nước sạch giúp cá sinh trưởng tốt.
Không chỉ cá nuôi lồng, nhiều loại thủy sản tự nhiên cũng phát triển mạnh. Có những vụ, riêng rươi ông Kế thu hoạch được hơn 2 tấn. "Cá mè, cá chép nhiều vô kể. Riêng khu vực cống Xuân Quan có lần kéo lưới lên được hàng chục tấn cá", ông Kế nhớ lại. Nguồn lợi thủy sản dồi dào khiến nhiều gia đình sống ven kênh có thêm sinh kế ngoài trồng lúa.
Tuy nhiên, từ cuối những năm 1990 trở lại đây, dòng kênh từng trong xanh bắt đầu thay đổi. Những đoạn nước đục và có mùi hôi xuất hiện trước tiên ở khu vực gần khu dân cư và làng nghề, sau đó lan dần ra nhiều tuyến kênh trong hệ thống, ông Sử nhớ lại.
"Nguồn nước ô nhiễm trầm trọng từ năm 2000. Mỗi lần thả lưới xuống đánh cá, nếu thu được 5 kg cá thì tôi phải mất tới 3 ngày để gỡ hết túi nylon mắc trên lưới", ông Kế kể.
Quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp trong lưu vực khiến lượng nước thải đổ vào hệ thống ngày càng lớn. Hiện Bắc Hưng Hải phải tiếp nhận nước thải từ khu dân cư, làng nghề và nhiều khu công nghiệp nằm dọc tuyến kênh.
Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mỗi ngày tổng lượng nước thải xả vào hệ thống khoảng 538.830 m3, trong đó phần lớn chưa được xử lý triệt để. Khi lượng nước thải vượt quá khả năng tự làm sạch của dòng chảy, chất lượng nước bắt đầu suy giảm.
Báo cáo tháng 2/2026 của Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường cho biết tình trạng ô nhiễm tập trung chủ yếu tại các điểm Xuân Thụy, Bình Lâu và Ngọc Đà. Các chỉ tiêu dinh dưỡng và hữu cơ trong nước tại đây đều vượt xa quy chuẩn môi trường nước mặt.
Đơn cử nồng độ amoni cho phép chỉ khoảng 0,3 mg/l, nhưng tại trạm Xuân Thụy (Hưng Yên) lên 25,6 mg/l, cao gấp hơn 85 lần. Hàm lượng oxy hòa tan chỉ khoảng 2 mg/l, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 4 mg/l cần thiết để duy trì hệ sinh thái thủy sinh. Tại trạm Bình Lâu (Hải Phòng), nồng độ amoni trung bình khoảng 22 mg/l, cao gấp hơn 70 lần quy chuẩn.
Dọc nhiều tuyến kênh, nước chuyển màu đen, bọt trắng nổi dày và mùi hôi bốc lên nồng nặc. Những lồng cá từng mang lại thu nhập cho gia đình ông Kế buộc cũng phải tháo dỡ. Nước bẩn, cá, rươi nuôi không nổi vì năng suất giảm bảy, tám lần. Cả gia đình con cái ngày trước quây quần làm thủy sản, giờ phải phân tán đi làm công ty, ông Kế kể.
Chứng kiến các dòng kênh trong hệ thống Bắc Hưng Hải đang chết dần, ông Kế, ông Sử không khỏi xót xa. Không dám hy vọng có những mùa cá bội thu như trước, họ chỉ mong dòng kênh trở lại trong xanh.
"Mong ước đó không biết có viển vông quá không?", ông Sử tự hỏi.
Gia Chính - Mộc Miên
Tin Gốc: https://vnexpress.net/bac-hung-hai-tu-dai-thuy-nong-den-dong-song-chet-5050257.html
