“Lập trường của Iran đang bị truyền thông Mỹ phản ánh sai lệch. Chúng tôi rất biết ơn Pakistan vì nỗ lực của họ và chưa bao giờ từ chối tới Islamabad”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội X hôm nay.
Ông thêm rằng ưu tiên hàng đầu của Tehran là đạt được “những điều khoản giúp chấm dứt cuộc chiến phi pháp nhằm vào Iran một cách dứt điểm và lâu dài”.
Ngoại trưởng Iran không nêu cụ thể hãng truyền thông, nhưng dường như đề cập bài viết của Wall Street Journal hôm 3/4, trong đó báo Mỹ dẫn lời những nhà trung gian giấu tên cho biết nỗ lực của các nước trong khu vực, dẫn đầu là Pakistan, nhằm giúp Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn “đã đi vào bế tắc”.
“Tehran đã chính thức thông báo với những bên trung gian rằng nước này không muốn gặp các quan chức Mỹ ở Islamabad trong những ngày tới và yêu cầu của Washington là không thể chấp nhận”, báo Mỹ cho hay.
Các bên trung gian cũng cho biết Thổ Nhĩ Kỳ cùng Ai Cập đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp và xem xét những địa điểm mới cho cuộc đàm phán, trong đó có Doha hoặc Istanbul, cũng như cân nhắc những đề xuất mới nhằm phá vỡ thế bế tắc.
Theo Axios, Mỹ và Iran đang thảo luận về khả năng xây dựng một thỏa thuận, trong đó lệnh ngừng bắn sẽ được thiết lập để đổi lấy Tehran dỡ bỏ phong tỏa với eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 1/4 điện đàm với Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman về khả năng đạt được lệnh đình chiến ở Trung Đông.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội cùng ngày, Tổng thống Trump tuyên bố người đồng cấp Iran Masoud Pezeshkian muốn đạt thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời khẳng định điều đó chỉ diễn ra khi eo biển Hormuz “mở cửa, tự do và thông suốt”. “Cho đến khi đó, chúng tôi sẽ ném bom Iran cho tới lúc nước này bị hủy diệt hoặc trở về thời kỳ đồ đá”, ông Trump cảnh báo.
Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran gọi tuyên bố của Tổng thống Mỹ là “sai sự thật và vô căn cứ”.
Sau khi bị Mỹ – Israel tấn công hôm 28/2, Iran đã phát động chiến dịch trả đũa bằng cách nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng ở Trung Đông bằng tên lửa, máy bay không người lái.
Tehran cũng phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi có khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua. Iran cho biết “tàu không thù địch” có thể di chuyển qua eo biển này nếu phối hợp với Tehran và tuân thủ các quy định an ninh đã được công bố.
Trang The Kyiv Independent đưa tin Nga tổ chức đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào thủ đô Kyiv của Ukraine vào sáng 4.4, gây hỏa hoạn sau khi mảnh vỡ rơi xuống trúng một tòa nhà. Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko cho biết mảnh vỡ UAV rơi trúng nóc một tòa nhà văn phòng 4 tầng ở quận Darnytskyi, nhưng chưa ghi nhận thiệt hại về người.
Ngoài ra, phía Nga còn tấn công bằng UAV tại tỉnh Sumy, gây cháy một tòa chung cư cao tầng và khiến 11 người bị thương. Theo Reuters, kể từ đầu chiến sự, Nga chủ yếu phóng tên lửa và UAV trong đêm. Tuy nhiên, trong vài tuần gần đây, Nga nhiều lần phóng hàng trăm tên lửa và UAV vào ban ngày. "Về cơ bản, người Nga đang tăng cường các cuộc tấn công, biến điều đáng lẽ phải là sự yên tĩnh trên bầu trời thành một sự leo thang căng thẳng vào dịp lễ Phục sinh", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky viết trên X. Lễ Phục sinh năm nay vào ngày 5.4 đối với người Công giáo và ngày 12.4 đối với người Chính Thống giáo tại Ukraine.
Giới chức Ukraine cho biết Nga tập kích với hơn 500 UAV và hàng chục tên lửa, khiến 14 người thiệt mạng hôm 3.4, khi Nga tăng cường tấn công ban ngày. Các cuộc tấn công của Nga vào các khu vực tiền tuyến ở Kharkiv, Donetsk, Kherson và Zaporizhzhia đã khiến 8 người thiệt mạng, các quan chức địa phương cho biết. Ngoài ra, Nga tập kích khiến nhiều nơi bị mất điện, theo Công ty Ukrenergo. Nga và Ukraine trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhằm vào dân thường.
Tại Nga, các nguồn tin cho biết 2 trung tâm xuất khẩu dầu Ust-Luga và Primorsk ở biển Baltic không thể xử lý hàng hóa sau hàng loạt đợt tấn công bằng UAV của Ukraine, khiến các nhà máy lọc dầu phải tìm tuyến xuất khẩu khác. Các cuộc tấn công đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng cảng và tiếp diễn trong 2 tuần cuối tháng 3, với ít nhất 5 cuộc tấn công vào Ust-Luga trong vòng 10 ngày. Reuters dẫn các nguồn tin cho biết những hạn chế trong việc xuất khẩu, cùng với sự gián đoạn tại các nhà máy lọc dầu lớn, có thể dẫn đến sự sụt giảm sản lượng dầu ở Nga.
Các nhà giao dịch cho biết các nhà máy lọc dầu đã không thể cung cấp nhiên liệu diesel cho Primorsk để xuất khẩu kể từ ngày 22.3, khiến các nhà máy lọc dầu ở phần châu Âu của Nga và Siberia mất tuyến đường xuất khẩu khả thi nhất. Theo đó, nhà máy lọc dầu đang phải xem xét các tuyến vận chuyển đường sắt tốn kém hơn đến các cảng xuất khẩu khác. Theo các quan chức hàng hải Phần Lan, các chuyến hàng từ Primorsk và Ust-Luga đã giảm mạnh xuống chỉ còn "một vài tàu" thay vì mức trung bình hằng tuần từ 40 - 50 tàu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 5-4, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov, tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng tăng cường phối hợp với Nga tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhằm góp phần hạ nhiệt tình hình Trung Đông.
Trong cuộc trao đổi, ông Vương Nghị nhấn mạnh giải pháp căn bản cho vấn đề tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là đạt được lệnh ngừng bắn càng sớm càng tốt, đồng thời kêu gọi giải quyết các điểm nóng quốc tế thông qua đối thoại và đàm phán thay vì đối đầu quân sự.
Cuộc điện đàm diễn ra trước thềm phiên bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an dự kiến diễn ra vào tuần tới, liên quan đến dự thảo nghị quyết do Bahrain đề xuất nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an, Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh và Matxcơva cần "duy trì cách tiếp cận khách quan, cân bằng, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng quốc tế".
Về phía Nga, Bộ Ngoại giao nước này cho biết hai bên đã thảo luận các biện pháp nhằm sớm đạt được lệnh ngừng bắn và khởi động tiến trình đối thoại giữa Mỹ và Iran, đồng thời bày tỏ sự đồng thuận cao với Bắc Kinh trên nhiều vấn đề, trong đó có tình hình liên quan đến Tehran.
Tuy nhiên, Viện Kinh tế và Khoa học chính trị London (LSE) dẫn nhận định của nhà nghiên cứu Maria Papageorgiou cho biết phản ứng thực tế của cả hai nước về cơ bản vẫn chủ yếu là các tuyên bố ngoại giao.
Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược thận trọng của Trung Quốc - ưu tiên bảo toàn uy tín, đồng thời thể hiện tinh thần có trách nhiệm và không hiếu chiến.
Nga cũng không có bất kỳ hành động quân sự cụ thể nào liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả khi muốn can thiệp, khả năng hành động của Matxcơva cũng bị hạn chế bởi cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine.
Do đó, giới phân tích nhận định hai nước đang thực hiện chiến lược "chờ đợi có tính toán" - không đưa ra giải pháp quân sự cụ thể, nhưng cũng không để Iran cô lập hoàn toàn về ngoại giao.
Nói cách khác, cả Matxcơva lẫn Bắc Kinh đều không sẵn sàng leo thang để bảo vệ Iran, mà đang dựa vào kịch bản chờ đợi Mỹ "tự bị quá tải".
Nhà nghiên cứu chính sách cấp cao Michelle Grisé thuộc tổ chức RAND nhận định dù quan hệ đối tác các bên đã được tăng cường đáng kể, cuộc xung đột hiện tại là minh chứng rõ ràng cho thấy mối quan hệ nào cũng có những giới hạn nhất định.
Với hành trình chinh phục không gian sâu hướng tới Mặt trăng, 4 phi hành gia trên tàu Orion khi thực hiện sứ mệnh lịch sử Artemis II phải tìm cách duy trì những sinh hoạt quen thuộc như uống sinh tố, chụp ảnh bằng điện thoại, xử lý email lỗi, thậm chí sửa toilet gặp trục trặc.
Trong không gian sống chật hẹp tương đương hai chiếc xe minivan, mọi sinh hoạt diễn ra trong trạng thái không trọng lực. Với Christina Koch - người phụ nữ đầu tiên bay vào không gian sâu, hành trình 10 ngày giống như một chuyến "cắm trại ngoài vũ trụ", nơi tinh thần đồng đội và khả năng thích nghi được đặt lên hàng đầu.
Danh sách vật dụng trên tàu có 58 bánh tortilla, 43 ly cà phê, thịt bò nướng, 5 loại tương ớt - và một cái toilet duy nhất. Khác với các sứ mệnh Apollo trước đây - khi phi hành gia phải dùng túi chứa chất thải và bỏ lại trên bề mặt Mặt trăng - đây là lần đầu một chuyến bay không gian sâu được trang bị hệ thống vệ sinh hoàn chỉnh.
Tuy nhiên toilet này bất ngờ gặp sự cố và được Christina Koch xử lý. Cô hài hước tự nhận mình là "thợ sửa ống nước ngoài không gian".
Theo cô, đây có lẽ là thiết bị quan trọng nhất trên tàu - và khi nó hoạt động ổn định, cả phi hành đoàn đều "thở phào nhẹ nhõm".
Toilet đặt trong khoang nhỏ, phát ra tiếng ồn lớn, buộc phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi sử dụng, nhưng cũng là nơi hiếm hoi có được sự riêng tư.
Không chỉ gặp trục trặc với toilet, phi hành đoàn còn xử lý những vấn đề quen thuộc "dưới mặt đất" như hệ thống email Microsoft Outlook bị lỗi. Chỉ huy Reid Wiseman cho biết sự cố đã được đội kiểm soát bay tại Houston nhanh chóng khắc phục.
Để duy trì thể trạng trong môi trường vi trọng lực - nơi cơ thể dễ mất khối lượng cơ và xương nếu không vận động - phi hành đoàn tuân thủ lịch sinh hoạt nghiêm ngặt, gồm 30 phút tập luyện mỗi ngày với thiết bị dạng bánh đà, cho phép thực hiện các bài tập như chèo thuyền, squat hay nâng tạ.
Giấc ngủ cũng là trải nghiệm đặc biệt. Các túi ngủ được cố định vào thành tàu để tránh trôi nổi. Christina Koch thậm chí ngủ trong tư thế lộn ngược, "treo mình như một con dơi" giữa khoang tàu - theo mô tả của chỉ huy Wiseman.
Trong chuyến đi này, NASA cho phép các phi hành gia mang theo điện thoại thông minh để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ, kết nối với gia đình và chia sẻ với mọi người ở Trái đất.
Phi hành gia Jeremy Hansen cho biết cảm giác lơ lửng khiến ông "như trở lại làm một đứa trẻ". Còn Victor Glover - người da màu đầu tiên bay quanh Mặt trăng - thừa nhận rằng dù phải giữ sự chuyên nghiệp, vẫn có lúc chỉ muốn reo hò khi tàu Orion rời bệ phóng.