Tại buổi hòa giải giữa tháng 4 của luật sư Trần Thị Ngọc Nữ (TP HCM) một nữ thân chủ cho biết nộp đơn ly hôn vì chồng có thói quen quên đậy nắp bồn cầu sau khi đi vệ sinh. Dù được nhắc nhở nhiều lần, anh vẫn không thay đổi khiến những mâu thuẫn lặp lại hàng ngày.
Trong một trường hợp khác, một người vợ trách móc chồng chỉ vì thấy đồng nghiệp đều được tặng hoa dịp lễ, còn mình thì không. Thất vọng tích tụ khiến cô nhìn đâu cũng thấy lỗi của anh, dẫn đến cáu gắt, cãi vã và chọn ly hôn
“Hơn 20 năm làm tư vấn và hòa giải hôn nhân gia đình, tôi gặp những ca thế này ngày càng nhiều”, luật sư nói.
Kết quả Điều tra Quốc gia về Gia đình Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì (phối hợp với Tổng cục Thống kê, UNICEF và Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới) ghi nhận “mâu thuẫn lối sống” là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến khủng hoảng hôn nhân, chiếm 27,7%, cao hơn tỷ lệ do ngoại tình (26%) hay tài chính (13%).
Anh Trần Minh Phúc, 36 tuổi, ở Hà Nội từng ra tòa ly hôn vì mâu thuẫn bắt nguồn từ việc vợ hay quên gạt gác chân xe máy. Một lần ngã xe do va vào gác chân chưa gạt, cộng thêm áp lực công việc, anh Phúc lớn tiếng và tát vợ. Sự việc trở thành giọt nước tràn ly khiến người vợ đệ đơn.
Chị Mỹ Hạnh (34 tuổi, Hà Nội) bức bối nhiều năm vì thói quen để gỉ mũi ở bồn rửa mặt của chồng. Chị cho biết cảm giác khó chịu mỗi sáng thường kéo dài cả ngày, dẫn đến cáu gắt. “Chuyện tưởng vụn vặt nhưng tôi không chấp nhận được”, chị nói.
Thạc sĩ Tâm lý Bùi Thị Hải Yến, nhà sáng lập Hệ thống Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam cho biết trong năm 2025, khoảng 50% các cặp vợ chồng tìm đến đơn vị của bà vì xung đột trong sinh hoạt. Chuyên gia cho rằng áp lực cuộc sống khiến con người dễ “đổ rác cảm xúc” lên người gần gũi nhất.
Tâm lý học ghi nhận hiện tượng “tích tụ cảm xúc” (trigger stacking). Theo đó, các mâu thuẫn nhỏ không gây xung đột ngay mà giống như việc xếp chồng từng viên gạch. Khi sự dồn nén đạt đến giới hạn, chỉ một hành động nhỏ như quên đậy nắp bồn cầu cũng làm sập hệ thống kiểm soát cảm xúc.
Bên cạnh đó, các chuyên gia tâm lý cũng chỉ ra yếu tố kiệt sức (burnout) thời hiện đại đang làm tình trạng này trầm trọng hơn. Áp lực kinh tế và nhịp sống đô thị khiến nhiều người cạn kiệt năng lượng ngoài xã hội. Khi trở về nhà, ngưỡng chịu đựng hẹp lại làm họ mất đi khả năng bao dung với những thiếu sót của bạn đời.
Ông Hoàng Anh Tú, quản trị viên một diễn đàn hôn nhân gia đình, kể về trường hợp một phụ nữ ly hôn vì bát phở có hành. Người chồng không ăn hành nhưng vợ quên dặn chủ quán. Nhìn bát phở, người chồng nói: “Sống với nhau 5 năm mà không nhớ nổi thói quen của chồng thì cô để tâm vào cái gì?”. Cả hai sau đó tranh cãi, lôi các lỗi lầm cũ ra trách cứ và quyết định chia tay.
“Khi vợ chồng cãi nhau vì chiếc tất vứt sai chỗ, đó không còn là câu chuyện của chiếc tất, mà là cảm giác không được lắng nghe, không được tôn trọng”, ông Tú nói. Những chi tiết nhỏ lúc này trở thành bằng chứng cho việc đối phương thiếu quan tâm.
Bà Hải Yến cho biết các hành vi vụn vặt này bắt nguồn từ thói quen, nhưng việc thay đổi thường khó do não bộ có xu hướng duy trì sự quen thuộc. Khi bị yêu cầu thay đổi, con người dễ phản ứng, dẫn đến xung đột. “Vợ chồng là tấm gương phản chiếu của nhau. Khi thấy đối phương đầy lỗi lầm, hãy soi lại bản thân trước khi yêu cầu thay đổi”, bà nói.
Để hóa giải mâu thuẫn, bà Yến gợi ý các cặp đôi áp dụng quy tắc “4B”: Bạn (thấu hiểu đối phương), Bàn (thảo luận dựa trên sự tôn trọng), Ban (sửa mình trước) và Bán (truyền tải mong muốn khéo léo). Sai lầm phổ biến của nhiều cặp đôi là làm ngược quy trình, đưa ra yêu cầu trước khi thấu hiểu.
Ông Hoàng Anh Tú chỉ ra một nghịch lý phổ biến là chúng ta thường nhẹ nhàng, lịch sự với người ngoài, nhưng lại khắt khe, xét nét với chính bạn đời. Ông gợi ý thay vì soi xét những lỗi nhỏ, mỗi người nên học cách đối xử vợ (chồng) bằng sự ân cần và bao dung như với một “vị khách VIP”. “Khi bớt chú ý đến những tiểu tiết vụn vặt, không khí gia đình trở nên nhẹ nhàng và dễ chịu hơn”, ông Tú nói.
Sau quá trình tư vấn, vợ chồng anh Phúc nhận ra vấn đề thực sự của cả hai. Người vợ cam kết thay đổi thói quen, còn anh Phúc cho biết sẽ chú ý gạt gác chân giúp vợ nếu cô quên.
Alec Gast và Luyện Nguyễn (cùng 35 tuổi) quen nhau 19 năm trước, khi học chung lớp 10 tại trường phổ thông ở Chicago, bang Illinois, Mỹ. Kỷ niệm thời học sinh của họ là lần cô gái gốc Việt chặn đường Alec ở cầu thang để xác minh anh có phải em trai của thầy dạy Văn khó tính không. Alec gật đầu còn Luyện cười rồi chạy đi. "Nụ cười lém lỉnh của cô ấy khiến tôi ngơ ngẩn vài giây", Alec hồi tưởng.
Sau khi tốt nghiệp, họ mất liên lạc. Luyện sang Thụy Sĩ học ngành y, còn Alec làm kỹ sư xây dựng ở quê nhà.
Năm 2021, Alec nhận ra "cô gái cầu thang" 14 năm trước giữa sân bay Chicago mùa dịch Covid. Anh cất tiếng gọi. Cả hai dừng lại hỏi thăm, trao đổi số điện thoại. Sau lần gặp này, Chàng kỹ sư Mỹ và cô bác sĩ nội trú Việt hẹn hò.
Nhưng khi có ý định tiến tới hôn nhân, họ gặp sự phản đối từ gia đình cô gái. Ông Binh, bố của Luyện, đánh giá cao Alec nhưng e ngại anh là người ngoại quốc, có sự khác biệt lớn về phong tục, lối sống và gốc rễ văn hóa.
Gia đình ông Binh định cư ở Mỹ 25 năm, vẫn gìn giữ truyền thống Việt Nam. Bốn anh chị của Luyện đều kết hôn với người gốc Việt, sống quây quần và giữ nếp sinh hoạt như còn ở quê nhà Quảng Ngãi. Cứ cuối tuần, đại gia đình lại tụ họp nấu phở, đổ bánh xèo. Việc cô con gái út muốn lấy một người ngoại quốc đã phá vỡ nếp nhà.
Năm 2023, gia đình nhiều lần họp và khuyên Luyện chia tay. Đầu năm 2024, ông Binh yêu cầu con gái phải lựa chọn giữa gia đình và Alec. "Vịt và gà có thể sống hòa thuận trong một cái sân, nhưng khi có biến cố, vịt tìm về vịt, gà theo đàn gà. Khác biệt gốc rễ lớn lắm, sớm muộn cũng tan đàn xẻ nghé thôi con", người cha nói.
Áp lực từ người thân khiến Luyện từng muốn dừng lại.
"Nhưng mỗi lần tôi muốn bỏ cuộc, Alec nói đợi em cả đời cũng được", Luyện kể. Sự kiên nhẫn ấy giúp cô có thêm động lực. Cô quyết định nói chuyện với bố và khẳng định nếu không được gia đình chấp nhận Alec, cô sẽ sống độc thân.
Trong thời gian đó, Alec chủ động chứng minh tình cảm bằng hành động. Dù làm việc từ 4h sáng đến 19h, anh vẫn tranh thủ đến đón Luyện mỗi khi cô tan ca đêm. Anh tự học nấu món Việt, mang cơm đến bệnh viện cho bạn gái. Mỗi cuối tuần, Alec đến nhà Luyện dùng bữa, tự học văn hóa Việt truyền thống từ cách cầm đũa cho đến bưng mâm sao cho đúng lễ giáo.
Ông Binh nói bắt đầu quan sát chàng trai Mỹ nhiều hơn thay vì chỉ phản đối. "Tôi thấy sự chân thành ở cậu ấy. Alec nỗ lực hòa nhập vào văn hóa Việt mà không gượng ép", ông kể.
Dịp Tết năm 2025, gia đình Alec đến thăm nhà Luyện. Tại đây, Alec chủ động dọn dẹp nhà cửa, nấu nướng và chuẩn bị mâm cúng tổ tiên. Anh cũng làm quen và ăn thử các món ăn đặc trưng như sầu riêng, trứng vịt lộn, mắm tôm. Sau dịp này, gia đình ông Binh chính thức đồng ý cho hai người kết hôn.
Tháng 5/2025, Alec xin phép bố mẹ vợ tương lai làm lễ cầu hôn. Anh chuẩn bị một không gian ngập hoa tại vườn bách thảo Chicago rồi rủ Luyện đi chơi cuối tuần. Khi cô bước vào vòng hoa, chàng quỳ xuống giơ ra chiếc nhẫn. Gia đình hai bên từ chỗ nấp ùa ra chúc phúc.
Hơn hai năm, tình yêu biến họ thành những phiên bản tốt hơn. Trong mắt Luyện, chồng sắp cưới là cuốn "bách khoa toàn thư" giải đáp mọi câu hỏi lịch sử, địa lý, khoa học của cô. Ngược lại với Alec, Luyện là mảnh ghép "làm dịu thế giới vốn chỉ xoay quanh bản vẽ và bê tông cốt thép".
Tháng 3, họ về Việt Nam thăm quê và tổ chức tiệc ra mắt. Lễ cưới chính thức sẽ diễn ra vào ngày 23/5 tới tại Mỹ.
Nói về quãng thời gian đã qua, Alec cho biết sự mạnh mẽ của Luyện đã giúp họ gắn bó. "Tôi biết ơn Luyện vì cô ấy luôn giữ vững niềm tin vào mối quan hệ này", Alec nói.
Hồi tháng 2, nhà báo Andrew Penman ở London nhận thông báo viện dưỡng lão của chú ruột - ông Richard - sẽ tăng 7% phí chăm sóc kể từ ngày 1/4. Lý do cơ sở này đưa ra là để bù đắp lạm phát cùng sự leo thang của giá thực phẩm, điện nước và tăng lương cơ bản.
Ông Richard, một cựu giáo viên, bị đột quỵ ở tuổi 50 và cần hỗ trợ y tế mỗi ngày. Với mức điều chỉnh này, gia đình ông phải gánh thêm 104 bảng mỗi tuần, tương đương 5.400 bảng (khoảng 7.200 USD) một năm.
Tuy nhiên, mức tăng của ông Richard chưa phải cao nhất. Văn phòng luật Hugh James - đơn vị đại diện pháp lý cho những người tự chi trả viện phí - ghi nhận nhiều gia đình bị tăng phí tới 23%. Bà Lisa Morgan, trưởng nhóm thu hồi viện phí của Hugh James, cho biết hóa đơn hàng tháng của một khách hàng nữ đã đội từ 7.500 lên 9.500 bảng, đồng nghĩa họ phải trả thêm 24.000 bảng mỗi năm.
Khảo sát năm 2023 của tổ chức nghiên cứu UK Care Guide cũng chỉ ra mức phí viện dưỡng lão tại Anh tăng trung bình 11%, cá biệt có nơi tăng hơn 30%. Theo ông Saq Hussain, người sáng lập tổ chức, nguyên nhân cốt lõi đến từ sự thiếu hụt cơ chế bảo vệ pháp lý.
UK Care Guide sắp công bố kết quả cuộc khảo sát thứ hai về lĩnh vực này. "Tình hình đã trở nên tồi tệ hơn," ông Hussain nói. "Chúng tôi chứng kiến mức tăng lũy kế khoảng 15 đến 35% kể từ năm 2022, với chi phí trung bình hàng năm vượt quá 60.000 bảng ở nhiều vùng".
Tại Anh, người ở viện dưỡng lão chia làm hai nhóm: nhận tài trợ nhà nước (nếu có tiết kiệm dưới 23.250 bảng) và nhóm tự chi trả. Ngưỡng tài sản để xét duyệt tài trợ đã không thay đổi 15 năm.
Do thiếu kiểm soát giá trần, những gia đình tự chi trả đang bất đắc dĩ trở thành nguồn trợ giá chéo, gánh vác phần chi phí thiếu hụt cho những bệnh nhân được nhà nước tài trợ.
Trong khi đó, việc xin tài trợ toàn phần từ Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) lại vô cùng khắt khe với tỷ lệ thành công chỉ đạt 17%. Gánh nặng tài chính buộc nhiều gia đình phải bán tài sản, tiêu vào tiền tiết kiệm hưu trí hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người thân.
Theo ông Hussain, phương án đối phó tốt nhất hiện nay là yêu cầu cơ sở cung cấp bảng phân tích chi phí rõ ràng. Nếu nhận thấy sự vô lý, gia đình có thể khiếu nại lên Thanh tra Chăm sóc Xã hội và Chính quyền Địa phương (LGO). Thực tế vào năm 2025, cơ quan này đã buộc cơ sở Moors Park House (vùng Devon) phải hoàn tiền cho 19 người sau khi áp dụng phụ phí sai quy định.
Phương án cuối cùng là chuyển người thân sang cơ sở có mức phí thấp hơn. Tuy nhiên, các viện dưỡng lão nắm rõ chi phí thực tế và rào cản tâm lý của việc chuyển nơi ở, đặc biệt đối với người mắc chứng sa sút trí tuệ hoặc có nhu cầu y tế phức tạp.
"Trừ khi đáp ứng đủ điều kiện nhận tài trợ khắt khe của chính phủ, người cao tuổi hiện nay buộc phải đối mặt với một thị trường dịch vụ đầy rẫy bất cập," bà Caroline Abrahams, Giám đốc tổ chức Age UK, nhận định.
Khoảng 17h ngày 16/4, trên đường đi chợ về, anh Lăng Dũng (SN 1989) lái xe ngang qua phố Mạc Đăng Dung thuộc phường Đông Mai, tỉnh Quảng Ninh, bỗng nghe thấy tiếng kêu cứu thất thanh.
Một người phụ nữ lớn tiếng tri hô, báo có một bé trai bị ngã xuống mương nước. Thời điểm đó, có một số người đứng xung quanh nhưng đều không biết bơi nên không thể xuống cứu.
Không kịp nghĩ ngợi, anh Dũng vứt vội xe máy ở lề đường, lao xuống mương. Anh cho biết, độ sâu của mương từ 4m đến 5m. Sau khi bơi một đoạn, người đàn ông 37 tuổi nhanh chóng tiếp cận khu vực bé trai gặp nạn.
Lúc này, nạn nhân đang chìm dần, bị uống khá nhiều nước. Anh vừa bơi vừa đẩy bé trai lên bờ. Với sự hỗ trợ của người dân ở phía trên, nạn nhân lên bờ an toàn sau khoảng 2 phút.
Sau khi được sơ cứu, bé trai dần tỉnh lại. Anh Dũng tiếp tục cõng bé chạy ra đường lớn để tìm xe hỗ trợ. Không lâu sau, một chiếc ô tô đi tới, đưa anh và bé trai vào bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh (thuộc phường Tuần Châu). Trên đường đi, anh Dũng gọi vợ ra dắt xe máy về nhà.
Được biết, nạn nhân là một bé trai học lớp 4. Trước thời điểm gặp nạn, cậu bé cùng bạn trên đường đi học về. Cả nhóm trêu đùa nhau và không may bé trai trượt chân rơi xuống mương.
Gia đình bé trai cách nhà anh Dũng khoảng 1km. Sau khi nhận được tin báo, gia đình bé trai vội vàng vào bệnh viện. Lúc này, anh Dũng mới ra về để kịp giờ bán hàng buổi tối.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, anh Dũng cho biết, nếu chậm trễ khoảng 30 giây, bé trai sẽ nguy hiểm tới tính mạng.
"Lúc tôi tiếp cận, cậu bé đã bị sặc nhiều nước. Rất may mọi việc được xử lý kịp thời, không bị quá muộn", anh nói.
Vốn sinh sống tại đây nên anh Dũng rất thông thạo địa hình. Anh biết bơi từ bé và nhà chỉ cách mương khoảng 10m. Gần 20 năm trước, anh cũng từng cứu một bé gái bị rơi xuống mương này. Rất may mắn bé gái được cứu kịp thời.
Tối 17/4, gia đình anh Phạm Minh Hải - bố của bé trai gặp nạn - đã tới nhà anh Dũng để gửi lời cảm ơn. "May mắn có anh Dũng hỗ trợ, con tôi hiện được xuất viện. Nếu không có anh, chúng tôi không dám nghĩ chuyện gì có thể xảy ra", anh Hải nói.
Câu chuyện cứu người của Dũng hiện được nhiều người chia sẻ, lan tỏa trên các nền tảng mạng xã hội.
