NASA vừa công bố Cẩm nang hướng dẫn căn cứ Mặt Trăng (MBUG) gồm 9 trang, nêu chi tiết những công việc mà cơ quan này cần thực hiện để xây dựng căn cứ hoạt động lâu dài ở cực nam Mặt Trăng. Theo MBUG cùng một số tài liệu cũ, NASA sẽ thực hiện hàng chục vụ phóng tàu và đổ bộ, triển khai thành ba giai đoạn. Cơ quan này chưa tiết lộ bao nhiêu trong số đó có phi hành đoàn, nhưng cho biết sẽ bắt đầu với chuỗi nhiệm vụ không người lái.
Giai đoạn 1 gồm 25 vụ phóng và 21 lần hạ cánh nhằm thiết lập khả năng tiếp cận thường xuyên và ổn định đến bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch Xây dựng Căn cứ Mặt Trăng do NASA công bố ngày 24/3, giai đoạn này dự kiến hoàn thành năm 2029.
Giai đoạn 2, dự kiến diễn ra năm 2029-2032, gồm 27 vụ phóng và 24 lần hạ cánh, hướng đến xây dựng hạ tầng ban đầu cho căn cứ Mặt Trăng và các nhiệm vụ chở người hai lần mỗi năm.
Giai đoạn 3, từ năm 2032 đến một thời điểm chưa xác định, sẽ có thêm 29 vụ phóng và 28 lần hạ cánh để thiết lập công nghệ vận chuyển hàng hóa qua lại, đồng thời duy trì sự hiện diện liên tục của con người trên Mặt Trăng.
NASA nổi tiếng với thành tựu đưa con người đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Apollo 54 năm trước. Tuy nhiên, việc xây căn cứ ở cực nam thiên thể này đi kèm với nhiều thách thức hơn, bắt đầu từ những điều cơ bản như nguồn điện ổn định.
Theo MBUG, cực nam Mặt Trăng có môi trường ánh sáng khác biệt đáng kể so với những cao nguyên và đồng bằng gần xích đạo mà phi hành gia Apollo từng ghé thăm. Tại đây, Mặt Trời sẽ luôn ở vị trí thấp so với đường chân trời và tạo bóng đổ dài. Điều này gây khó khăn cho quá trình sản xuất điện, đồng thời khiến các hệ thống phải trải qua những khoảng thời gian dài rất lạnh và tối.
NASA cần nắm thông tin chính xác về điều kiện ánh sáng và hiệu suất của pin quang điện để chọn các thiết bị năng lượng phù hợp. Chúng cũng cần đủ bền để chịu được việc tiếp xúc với bụi Mặt Trăng tích điện sắc nhọn. Bên cạnh đó, NASA cần hiểu rõ môi trường Mặt Trăng để vận hành máy phát nhiệt đồng vị phóng xạ – loại pin hạt nhân tạo ra nhiệt và điện. Kế hoạch dài hạn của cơ quan này về năng lượng bao gồm việc xây lò phản ứng hạt nhân trên Mặt Trăng.
Việc đổ bộ Mặt Trăng với tần suất dày như kế hoạch mới sẽ gặp nhiều trở ngại. MBUG lưu ý rằng NASA cần phát triển hệ thống hạ cánh chính xác có thể hoạt động ở địa hình với tầm nhìn kém và hệ thống tránh chướng ngại vật.
Ngoài ra, còn nhiều ẩn số ít được đề cập trong tài liệu như phản ứng của cơ thể người khi sống dài ngày trong môi trường Mặt Trăng. Điều này bao gồm tác động của bụi Mặt Trăng, trọng lực nhỏ, tia vũ trụ gây ung thư cùng với những thách thức liên quan đến duy trì sự sống, tập thể dục, dinh dưỡng.
NASA cho biết, họ đang nỗ lực lấp đầy nhiều khoảng trống về công nghệ và dữ liệu, đồng thời chú ý đến những yếu tố cần phát triển trong chương trình Mặt Trăng để phục vụ mục tiêu xa hơn là đưa người lên Sao Hỏa. Những yếu tố này gồm dữ liệu về sức khỏe phi hành gia trong không gian sâu và phát triển hệ thống năng lượng hạt nhân trên bề mặt Mặt Trăng.
Ngoài công nghệ, một vấn đề lớn khác là chi phí. Vài năm qua, NASA đã gặp khó khăn trong việc đưa con người trở lại Mặt Trăng. Bất chấp thành công của Artemis II, chương trình Artemis đang đội ngân sách (tiêu tốn hơn 100 tỷ USD đến nay) và chậm tiến độ so với mục tiêu ban đầu là đưa người đổ bộ Mặt Trăng năm 2024.
Chỉ hai ngày sau vụ phóng tàu chở phi hành đoàn Artemis II, Nhà Trắng đã đề xuất cắt giảm 23% ngân sách của NASA, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD. Dù NASA tuyên bố sẽ xây căn cứ Mặt Trăng với chi phí 20 tỷ USD, chỉ riêng chi phí ước tính cho một tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS), tên lửa mạnh nhất của NASA, đã là 2,5 tỷ USD.
Dù vậy, Jared Isaacman, Giám đốc NASA, vẫn đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động Mặt Trăng nhằm hiện thực hóa mục tiêu của NASA với Mặt Trăng và Sao Hỏa. Tại Hội nghị chuyên đề Vũ trụ 2026 diễn ra ở Colorado Springs ngày 14/4, Isaacman nói NASA làm tốt nhất khi “theo đuổi và đạt được những điều gần như bất khả thi”. Ông nói: “Chúng tôi muốn đưa nhiều thứ đáp xuống Mặt Trăng, nếu một số thất bại thì cũng không sao. Chúng tôi sẽ học hỏi từ đó”.
Hoàn thành chuyến bay có người lái đầu tiên vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp sau 54 năm, tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tái nhập khí quyển và đáp xuống Thái Bình Dương an toàn hôm 10/4.
Phi hành đoàn, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA), sau đó đến sân bay Ellington tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA trong sự chào đón nhiệt liệt. Họ cũng gặp lại gia đình sau hành trình lịch sử kéo dài 10 ngày.
Tại cuộc họp báo do NASA tổ chức, Koch kêu gọi mọi người trân trọng thế giới chung. "Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là Trái Đất, mà còn là toàn bộ không gian tối đen xung quanh. Trái Đất giống như chiếc thuyền cứu sinh đang lơ lửng yên bình trong vũ trụ", Koch nói, gọi hành tinh xanh là một "phi hành đoàn".
Trong khi đó, Glover chia sẻ: "Điều lớn hơn cả sự khó khăn khi diễn tả những gì chúng tôi trải qua là lòng biết ơn khi được thấy những gì đã thấy, làm những gì đã làm và ở bên các đồng đội".
Còn Hansen bày tỏ, chuyến bay là trải nghiệm phi thường với ông cùng đồng đội. Ông vui mừng khi biết những người theo dõi sứ mệnh dưới Trái Đất cũng có cảm nhận tương tự. "Những gì các bạn thấy là một nhóm người yêu thích cống hiến, tạo ra những cống hiến ý nghĩa và tìm thấy niềm vui trong đó. Chúng tôi nghe được rằng đó cũng là điều đặc biệt với các bạn. Tôi muốn nói khi nhìn lên đây, các bạn không chỉ đang nhìn chúng tôi. Chúng tôi là tấm gương phản chiếu các bạn", ông nói
Xuyên suốt chuyến đi, các phi hành gia có thể trò chuyện với người thân qua cuộc gọi ngắn từ xa. Wiseman nhận xét, việc lắng nghe những cuộc trò chuyện của đồng đội khi cùng chen chúc trên tàu vũ trụ Orion rộng 5 m là trải nghiệm gắn kết đáng nhớ.
"Victor, Christina và Jeremy, chúng tôi sẽ mãi mãi gắn kết với nhau, và không ai ở đây biết được những gì bốn chúng tôi vừa trải qua. Đó sẽ là điều đặc biệt nhất xảy ra trong cuộc đời tôi", ông nói.
Wiseman thừa nhận, việc cách xa nhà hơn 300.000 km không dễ dàng. "Trước khi phóng, cảm giác như đó là giấc mơ tuyệt vời nhất trên đời, nhưng khi ở ngoài đó, bạn lại muốn trở về với gia đình và bạn bè. Được làm người là một điều đặc biệt, sống trên hành tinh Trái Đất cũng vậy", Wiseman xúc động chia sẻ. Bốn phi hành gia sau đó cùng ôm nhau trên sân khấu.
Đề cập đến công cuộc khám phá không gian trong tương lai, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II cho rằng đã đến lúc phải sẵn sàng và lên đường. "Điều đó cần lòng dũng cảm và sự quyết tâm. Các bạn rồi sẽ lên đường, còn chúng tôi sẽ ở đó, hỗ trợ các bạn trên mỗi bước đi bằng mọi cách có thể".
Jared Isaacman, Giám đốc NASA, đánh giá Artemis II sẽ luôn được ghi nhớ vì đánh dấu thời khắc phi hành đoàn và mọi người trên khắp thế giới nhìn thấy Mặt Trăng một lần nữa, khi "giấc mơ thời thơ ấu trở thành những sứ mệnh". Artemis II cũng mở đường cho các nhiệm vụ tương lai như Artemis III, dự kiến triển khai năm 2027.
Theo Isaacman, việc lắp ráp phương tiện và công bố phi hành đoàn cho Artemis III sẽ sớm diễn ra. "Phi hành đoàn tiếp theo sẽ bắt đầu chuẩn bị thực hiện vai trò của mình khi chúng ta quay lại bề mặt Mặt Trăng, xây dựng căn cứ và không bao giờ từ bỏ Mặt Trăng nữa", ông tuyên bố.
Vanessa Wyche, Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Johnson, cho rằng niềm hạnh phúc mà phi hành đoàn lan tỏa sẽ tiếp thêm sức mạnh và truyền cảm hứng cho một thế hệ mới tin giấc mơ của họ hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
"Chuyến bay này sẽ giúp vô số học sinh trở thành nhà khoa học, kỹ sư, nhà phát minh, nhà toán học và phi hành gia tương lai, những người dám khai phá chân trời mới trong không gian và mở rộng giới hạn của những điều có thể vì lợi ích chung cho tất cả", Wyche nói.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng 1,31% so với hôm qua. Tính đến 6 giờ 30 ngày 11.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 72.895 USD. Trước đó nhiều lần tiền mã hóa lớn nhất thế giới vượt mốc 73.000 USD.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa tăng 1,18% trong vòng 24 giờ qua, ước đạt 2.470 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới tăng 2,35%, vượt mốc 2.243 USD. Các token khác như BNB, XRP, Solana lần lượt tăng 0,38%, 0,6% và 1,53%.
Bitcoin và thị trường tiền mã hóa tăng khi Mỹ công bố các số liệu liên quan đến lạm phát thấp hơn dự kiến. Theo báo cáo của Cục Thống kê Lao động Mỹ, giá xăng đã tăng hơn 21% so với tháng trước nhưng Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tổng thể lại thấp hơn 0,1% so với dự báo của thị trường.
Trong khi đó, nguồn tin của Financial Times cho biết chính phủ Iran đang xem xét việc thu phí qua eo biển Hormuz bằng Bitcoin. Thông tin này lập tức thu hút sự chú ý lớn của cộng đồng tiền mã hóa, báo hiệu một ứng dụng mới của BTC khi căng thẳng địa chính trị định hình lại các tuyến đường thương mại toàn cầu.
Việc Iran thông báo về việc thu phí bằng Bitcoin đồng nghĩa các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz sẽ phải mang theo Bitcoin để làm "lộ phí". Cộng đồng đang thảo luận về tính khả thi và hệ lụy của việc này.
Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển quan trọng, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua. Việc chấp nhận thu phí bằng Bitcoin là cách để Iran tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Thị trường đang có nhiều phản ứng trái chiều về động thái mới của Iran. Justin Bechler, người ủng hộ BTC, cho biết rằng stablecoin có thể bị đóng băng bởi nhà phát hành. Đó là lý do chính phủ Iran không thu phí bằng stablecoin. Stablecoin là tiền mã hóa ổn định, neo giá theo USD và tiền pháp định.
"USDT và USDC tích hợp chức năng danh sách đen ở cấp độ hợp đồng thông minh. Khi một địa chỉ bị đánh dấu, nhà phát hành stablecoin có thể đóng băng token, khiến chúng mất tính thanh khoản", Bechler nói.
Trong khi đó, Bitcoin không rõ tổ chức phát hành, không có người chịu trách nhiệm về việc tuân thủ pháp lý, không chịu sự kiểm soát trực tiếp từ các chính phủ. Các giao dịch Bitcoin cũng không bị "đóng băng" bởi thực thể nào. Lựa chọn của Iran xuất phát từ cấu trúc quan trọng này.
Theo những người ủng hộ, nếu chính phủ Iran chấp nhận BTC để thanh toán cho các tàu chở dầu, điều đó sẽ nâng cao uy tín của Bitcoin như một lớp thanh toán trung lập cho các giao dịch quốc tế.
Iran có thể sẽ sử dụng mã QR để thu tiền thanh toán bằng BTC.
Theo Alex Thorn, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của công ty đầu tư tiền điện tử Galaxy, ước tính mỗi tàu chở dầu sẽ phải trả từ 200.000 USD đến 2 triệu USD để đi qua eo biển Hormuz.
"Ngay sau khi email được gửi đến và Iran hoàn tất quá trình đánh giá, các tàu sẽ có vài giây để thanh toán bằng Bitcoin, đảm bảo chúng không thể bị truy tìm hoặc tịch thu do lệnh trừng phạt", Financial Times dẫn lời người phát ngôn của Liên đoàn các nhà xuất khẩu dầu khí và hóa dầu Iran.
Điều này cho thấy các tàu sẽ thanh toán thông qua Mạng Lightning. Đây là giải pháp thanh toán lớp 2 trên Bitcoin, cho phép các bên gửi giao dịch trong vài giây, thay vì phải chờ xác nhận khối trong 10 phút. Tuy nhiên, Thorn lưu ý, giao dịch lớn nhất được biết đến trên mạng Lightning cho đến nay có giá trị 1 triệu USD.
Khi mới mua iPhone, người dùng thường khởi động máy bằng nút nguồn. Ngoài việc khởi động lại để khắc phục lỗi phần mềm hoặc làm mới thiết bị, nút nguồn còn có nhiều chức năng hữu ích khác mà không phải ai cũng biết.
Một trong những tính năng thú vị là từ chối cuộc gọi. Khi nhận cuộc gọi từ số điện thoại rác, người dùng có thể từ chối một cách kín đáo mà không cần phải nhìn vào màn hình. Chỉ cần nhấn nhanh nút nguồn hai lần để từ chối cuộc gọi. Nếu chỉ muốn tắt tiếng cuộc gọi, chỉ cần nhấn nút nguồn một lần.
Người dùng cũng có thể tạm thời tắt Face ID trên iPhone bằng nút nguồn. Để thực hiện, người dùng chỉ cần nhấn giữ nút nguồn cùng với nút tăng hoặc giảm âm lượng cho đến khi thanh trượt tắt nguồn xuất hiện. Sau khi thả cả hai nút và nhấn nút nguồn một lần nữa, iPhone tắt màn hình, sau đó yêu cầu người dùng nhập mật mã để mở khóa. Face ID sẽ tự động hoạt động trở lại sau khi người dùng khóa và mở khóa điện thoại lần sau.
Âm thanh trong nền là một tính năng trên iPhone để phát tiếng mưa, sóng biển hay tiếng côn trùng kêu vào ban đêm… nhằm giúp người dùng tập trung vào công việc. Thay vì đưa lựa chọn này vào Trung tâm điều khiển và bật/tắt từ đó, người dùng có thể kích hoạt âm thanh nền bằng cách nhấn 3 lần vào nút nguồn iPhone. Để kích hoạt khả năng này, người dùng cần thực hiện theo các bước:
Ngoài ra, nút nguồn còn có thể kích hoạt tính năng chuyển văn bản thành giọng nói, hữu ích cho những người gặp khó khăn trong việc phát âm. Để sử dụng tính năng này, người dùng cần vào Cài đặt > Trợ năng > Lời nói và kích hoạt Lời nói trực tiếp.
Với những hướng dẫn đơn giản này, hy vọng rằng người dùng có thể tận dụng tối đa nút nguồn trên iPhone, biến nó thành một công cụ hữu ích trong cuộc sống hằng ngày.
