Sau hơn 2 tháng Công an TP Hà Nội ban hành kết luận điều tra vụ án liên quan TikToker Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và ông Nguyễn Hòa Bình (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn NextTech, thường được biết với tên gọi Shark Bình), viện kiểm sát cùng cấp đã trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung.
Viện kiểm sát yêu cầu điều tra bổ sung một số nội dung chưa được làm sáng tỏ trong vụ án Phó Đức Nam cùng các đồng phạm bị đề nghị truy tố về các tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và rửa tiền.
Theo kết luận điều tra của Công an Hà Nội, năm 2018 Phó Đức Nam bắt mối với một người Thổ Nhĩ Kỳ có tên Isik Uran rồi ra nước ngoài học cách thành lập hàng loạt trang web về giao dịch ngoại hối, chứng khoán quốc tế để “mở đường” cho phi vụ thiết lập đường dây lừa đảo.
Nam đã chỉ đạo nhân viên thuê 41 văn phòng tại TP.HCM, Bình Dương, Đà Nẵng và Hà Nội cho nhân viên bộ phận kinh doanh và chăm sóc khách hàng thực hiện các phương thức dẫn dụ nhà đầu tư xuống tiền tham gia vào các sàn chứng khoán ngoại hối.
Nhóm của Mr Pips thành lập 85 công ty “ma” và mở 69 tài khoản ngân hàng để gắn với sàn giao dịch nhận tiền của bị hại.
Còn trên mạng xã hội, Mr Pips tạo dựng hình ảnh là một người thành công trong đầu tư. Nam sắm nhiều xe sang và đăng tải trên các nền tảng xã hội nhằm mục đích tạo dựng hình ảnh về cuộc sống giàu có để lôi kéo nhà đầu tư tham gia đầu tư tài chính.
Theo kết luận, nhân viên chăm sóc khách hàng có nhiệm vụ tiếp nhận thông tin bị hại từ các văn phòng của bộ phận kinh doanh. Sau đó nhân viên sẽ liên lạc với bị hại tự xưng là chuyên gia đầu tư chứng khoán, hỗ trợ “con mồi” trong quá trình đầu tư.
Sau đó, chúng tiếp tục dụ dỗ bị hại chuyển tiền với số lượng lớn và tư vấn đưa lệnh mua bán cho đến khi thua lỗ hết tiền, “cháy” tài khoản.
Nhân viên bộ phận kinh doanh và chăm sóc khách hàng sẽ sử dụng ứng dụng Zalo gọi điện, nhắn tin cho khách hàng quảng cáo gian dối sàn chứng khoán quốc tế, có giấy phép “đảm bảo chơi là có lời”.
Ban đầu, nhà đầu tư khi rót tiền vào tài khoản sẽ được nhóm Mr Pips “nhử mồi” bằng cách cho thắng vài lệnh với số tiền nhỏ và có thể rút tiền về.
Nhưng sau đó, chúng sẽ “vây” nhà đầu tư rơi vào vòng xoáy lừa cấp cao hơn bằng cách cho nhân viên liên hệ với bị hại tự xưng là chuyên gia sẽ tư vấn trực tiếp 1-1. Chúng dụ dỗ bị hại chuyển thêm số tiền lớn hơn, tiếp tục đặt lệnh đầu tư dẫn đến thua lỗ “cháy” tài khoản và bị chiếm đoạt tiền.
Bằng các chiêu thức trên, nhóm của Mr Pips đã thực hiện chuỗi 738 vụ lừa đảo và chiếm đoạt hơn 1.300 tỉ của nhà đầu tư, kết luận điều tra nêu.
Ông Nguyễn Hòa Bình, 45 tuổi, được biết đến với biệt danh “Shark Bình” sau khi tham gia với vai trò nhà đầu tư trong chương trình “Shark Tank Việt Nam” (Thương vụ bạc tỉ).
Ông được ví như “cá mập công nghệ” bởi kinh doanh trong lĩnh vực này và rót vốn đầu tư nhiều start-up trong lĩnh vực thương mại điện tử, công nghệ tài chính và truyền thông.
Liên quan đường dây lừa đảo của Mr Pips, Shark Bình bị đề nghị truy tố về tội rửa tiền.
Shark Bình bị cáo buộc rửa tiền cho sàn forex của Mr Pips, nhận tiền của khách hàng đầu tư qua ví Ngân lượng, tổng 214 tỉ đồng.
Theo kết luận, thời điểm tháng 6-2020, Công ty Ngân lượng của Shark Bình bắt đầu nhận được các công văn từ phía công an xác minh về ví Ngân lượng có giao dịch nhận tiền của khách hàng đầu tư sàn forex của Mr Pips.
Được cấp dưới báo cáo, ông Bình biết các sàn forex của Nam vi phạm pháp luật nhưng vẫn chỉ đạo cho các tài khoản ví Ngân lượng gắn với sàn forex tiếp tục hoạt động để hưởng lợi nhuận.
Thậm chí, ông Bình còn chỉ đạo nhân viên không cung cấp thông tin ví thật của sàn mà thông đồng với nhân viên của Mr Pips để tạo lập dữ liệu nạp, rút của một ví “giả” và cung cấp cho công an.
Kết quả điều tra xác định có 150 bị hại chuyển tiền vào các tài khoản ví, tổng gần 214 tỉ đồng. Hành vi của Shark Bình bị đánh giá gây cản trở cho việc xác minh quá trình luân chuyển tiền của bị hại và hoạt động của các ví ngân lượng thật của sàn forex.
Tài liệu thu thập được đủ cơ sở kết luận ông Nguyễn Hòa Bình phạm tội rửa tiền.
Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng...).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc...
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Văn bản điện tử này có hiệu lực giá trị như văn bản công chứng giấy và có giá trị như bản gốc.
Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ra kết luận điều tra, đề nghị truy tố Hoàng Mạnh Hà và Vũ Mạnh Cường về tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.
Cùng vụ án, C01 đề nghị truy tố 27 bị can khác về một trong các tội danh: Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ, Nhận hối lộ.
Theo kết luận, nhận thấy việc kinh doanh sữa có lợi nhuận cao nên năm 2021, Hà và Cường thành lập Công ty Rance Pharma do Hoàng Mạnh Hà làm Giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Sau đó, hai người mở thêm Hacofood cho Vũ Mạnh Cường làm giám đốc.
Để bắt đầu phi vụ sản xuất sữa, nhóm này thống nhất xây dựng một nhà máy sản xuất đặt tại cụm công nghiệp Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ (cũ), Hà Nội. Nhà máy được giao cho Hồ Sỹ Ý điều hành, hoạt động dưới danh nghĩa pháp nhân của Công ty Rance Pharma và Hacofood Group.
Trước khi sản xuất các sản phẩm sữa bột giả, Cường và Hà còn liên kết thành lập ra 9 công ty khác tạo nên một hệ sinh thái. Các công ty này sẽ đứng tên hồ sơ công bố nhãn thương hiệu sản phẩm và trực tiếp kinh doanh, phân phối tiêu thụ sữa được sản xuất tại nhà máy.
Công an xác định, sản phẩm của nhóm này chủ yếu là các loại sữa dành cho người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai. Các thành phần công bố sản phẩm như chiết xuất tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó. Thế nhưng thực tế hoàn toàn không có những chất này. Nhóm Cường và Hà đã bỏ một số nguyên liệu đầu vào và thay thế, bổ sung thêm một số chất phụ gia.
Các sản phẩm được Cường và Hà cho nhân viên thực hiện thủ tục công bố sản phẩm tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Hà Nội và tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình (cũ). Tùy từng giai đoạn, việc lập hồ sơ công bố được thực hiện thông qua các nhóm khác nhau. Hồ sơ sau đó được một số cán bộ Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm giúp đỡ chỉnh sửa.
Một số thành phần quan trọng của sữa bị thay thế
Quá trình sản xuất diễn ra theo dây chuyền, đó là nguyên liệu được đưa vào phòng trộn để phối trộn. Sau đó chuyển qua hệ thống chiết rót, đóng lon, dập nắp, in hạn sử dụng và hoàn thiện đóng gói trước khi nhập kho thành phẩm. Toàn bộ hồ sơ sản xuất được lưu trữ tại nhà máy.
Tuy nhiên, từ khoảng tháng 11/2021, nhằm giảm chi phí và tăng lợi nhuận, nhóm lãnh đạo công ty đã thống nhất thay đổi công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố. Họ cho thay thế một số thành phần quan trọng như chất MCT bằng Non Dairy Creamer, thay axit béo bằng Omega 369, thay vitamin và khoáng chất riêng lẻ bằng hỗn hợp tổng hợp và cắt giảm hàm lượng nhiều nguyên liệu khác.
Dù nhận thức rõ việc này làm giảm chất lượng sản phẩm nhưng các bị can vẫn tiếp tục sản xuất, dẫn đến thiếu nhiều chỉ tiêu chất lượng. Từ năm 2021 đến 2025, Hồ Sỹ Ý là người trực tiếp xây dựng công thức, ban hành lệnh sản xuất và điều hành quy trình.
Công an kết luận, bằng thủ đoạn thay thế và cắt giảm nguyên liệu, Công ty Rance Pharma và Hacofood Group đã sản xuất tổng cộng hơn 187.000 hộp sữa giả. Sau đó, đã tiêu thụ gần 170.300 hộp, thu về gần 18 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, nhóm này thu lợi bất chính hơn 11 tỷ đồng.
Ở khâu phân phối, các công ty thương mại đã bán ra thị trường gần 160.000 hộp, thu về hơn 44 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính 28 tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa tính theo giá thị trường là hơn 54 tỷ đồng, với tổng tiền thu lợi bất chính hơn 39,5 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, công an đã tạm giữ 27.100 hộp thuộc 426 sản phẩm sữa dạng bột. Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số sản phẩm này đều là hàng giả, do hàm lượng các chất không đạt 70% so với công bố trên nhãn.
Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội dự kiến mở phiên tòa ngày 6/5, xem xét đơn kháng cáo của hai cựu cục trưởng An toàn thực phẩm Trần Việt Nga và Nguyễn Thanh Phong, án sơ thẩm tuyên 15 và 20 năm tù về tội Nhận hối lộ.
Hai cựu cục phó Nguyễn Hùng Long, Đỗ Hữu Tuấn (án sơ thẩm 12 và 7 năm) cùng 31 người khác cũng xin giảm nhẹ, hoặc xin được hưởng án treo. 20 người còn lại trong vụ án không kháng cáo.
Bản án sơ thẩm hồi tháng 1 đã xác định, giai đoạn 2018-2025, một số lãnh đạo, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm đã lợi dụng quy định pháp luật còn chung chung để hình thành cơ chế "xin - cho", nhận hối lộ có hệ thống trong nhiều khâu quản lý.
Sai phạm chủ yếu xảy ra trong hoạt động thẩm định, cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp giấy chứng nhận GMP. Trong đó, việc cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm được "báo giá" 5-10 triệu đồng mỗi hồ sơ, thông qua các cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ trung gian.
Tổng cộng, ông Phong, bà Nga cùng 32 cấp dưới đã nhận hối lộ từ 21 cá nhân, doanh nghiệp với tổng số tiền 93,7 tỷ đồng trong cấp giấy tiếp nhận; 12,7 tỷ đồng trong cấp phép quảng cáo và 1 tỷ đồng liên quan GMP.
Tổng số tiền các bị cáo đưa hối lộ là 77,4 tỷ đồng; còn 27,5 tỷ đồng đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.
Tại tòa, 40/55 bị cáo khóc, bày tỏ ân hận, tiếc nuối. Hai cựu cục trưởng "lấy hết danh dự còn sót lại" để xin lỗi. Họ nhận ra khi vướng vào tù tội, tiền tài, chức vụ, danh vọng chẳng có nghĩa lý gì, điều quan trọng nhất, cũng là khao khát lớn nhất khi này chỉ là tự do.
Tòa tuyên 34 người về tội Nhận hối lộ, án cao nhất là ông Phong, 20 năm; thấp nhất 30 tháng án treo. Trong số này còn có chồng bà Nga, cựu trưởng phòng Lê Hoàng, bị tuyên 5 năm tù.
Ở nhóm 21 người Đưa hối lộ, nhẹ nhất là 15 tháng án treo, nặng nhất 5 năm 6 tháng tù.
Như vậy, trong 55 bị cáo, HĐXX đã tuyên 12 án treo và 43 án tù có thời hạn, từ 18 tháng đến 20 năm.
HĐXX đánh giá hành vi phạm tội của các bị cáo kéo dài nhiều năm, có sự cấu kết của nhiều lãnh đạo, quản lý trong hoạt động quản lý nhà nước và thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm.
Sai phạm tiềm ẩn nhiều hệ lụy, có thể là tác nhân khiến thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường, đe dọa trực tiếp sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng.
Ngoài hình phạt, HĐXX cũng chỉ ra nhiều bất cập trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, ban hành quy định nhằm tăng cường công khai, minh bạch quy trình, thủ tục hành chính trong lĩnh vực này.
