“Trẻ béo phì có thể phát triển xương sớm, dậy thì sớm nhưng lại dừng phát triển chiều cao sớm, là lý do ban đầu cao lớn hơn bạn bè nhưng bị ‘vượt mặt’ khi bước vào tuổi trưởng thành”, TS Phan Bích Nga, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa, nói tại hội thảo Cập nhật các khuyến nghị về vi chất dinh dưỡng trong tăng trưởng chiều cao ở trẻ em”, hôm 18/4 tại Hà Nội.
Tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ em Việt Nam đang tăng nhanh. Giai đoạn 2010 đến 2020, tỷ lệ này ở trẻ dưới 5 tuổi tăng từ 5% lên 8%. Ở nhóm 5 đến 18 tuổi, con số tăng hơn gấp đôi, từ 7% lên 19%, tập trung nhiều ở lứa tuổi học sinh trung học.
Theo TS Nga, bản chất của béo phì không chỉ là “thừa chất” mà là thừa năng lượng. Khi cơ thể dư thừa năng lượng sẽ xảy ra cơ chế cạnh tranh giữa các tế bào, trong đó tế bào mỡ được ưu tiên phát triển, kéo theo nhiều hệ lụy. Quá trình hấp thu canxi bị ức chế, trong khi hoạt động hủy xương lại gia tăng. Hệ xương vì thế suy yếu, không đủ điều kiện để phát triển chiều cao tối ưu.
Ngoài ra, một trong những hệ quả rõ rệt nhất của béo phì ở trẻ là dậy thì sớm. Khi bước vào dậy thì, cơ thể sẽ tăng trưởng nhanh trong một thời gian ngắn. Nhưng đồng thời, các đầu xương cũng bắt đầu đóng lại. Nếu quá trình này diễn ra sớm, “cửa sổ vàng” để phát triển chiều cao cũng khép lại sớm.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Thị Thu Hậu, Bệnh viện Nhi đồng 2, cũng cho hay béo phì ảnh hưởng đến thể chất, tâm lý và chuyển hóa. Đặc biệt, nó gây tích lũy mỡ và làm giảm khối xương và cơ, giảm cơ hội đạt chiều cao tiềm năng tối đa. Vì vậy, trẻ béo phì cần được can thiệp dinh dưỡng và vận động nhằm tăng chiều cao và tăng khối lượng xương.
Cụ thể, trẻ cần giảm đường, giảm chất béo no, cung cấp đủ canxi, vitamin D, vitamin K2 và các yếu tố hỗ trợ xương như đủ đảm, arginine giúp cải thiện sức khỏe xương. Khuyến khích trẻ vận động trung bình – mạnh ít nhất 60 phút mỗi ngày, tối thiểu 3 ngày/tuần có hoạt động cường độ cao, giảm thời gian tĩnh tại (không tính thời gian học) dưới 2 giờ/ngày.
Tình trạng béo phì chỉ là một trong 4 gánh nặng dinh dưỡng mà trẻ em Việt Nam đang đối mặt, bên cạnh suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và gia tăng bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống. PGS Phạm Ngọc Khái, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, cho hay hiện khoảng 20% trẻ em có chiều cao thấp hơn chuẩn, phản ánh tình trạng phát triển chưa tối ưu còn phổ biến. Vì vậy, cần một chiến lược liên ngành, kết hợp dinh dưỡng, y tế và các yếu tố xã hội.
Tầm vóc người Việt có nhiều thay đổi trong những năm qua nhưng vẫn thuộc top thấp, đứng thứ 4 ở khu vực Đông Nam Á với chiều cao trung bình nam giới 168,1 cm, còn nữ 156,2 cm. So với các nước Đông Nam Á, chiều cao của người Việt sau Singapore, Malaysia và Thái Lan. Trước đây 10 năm, người Việt đứng gần thấp nhất trong khu vực, chỉ nhỉnh hơn người Indonesia và Philippines.
Các chuyên gia nhấn mạnh để cải thiện tầm vóc người Việt, chìa khóa không chỉ ăn đủ mà còn phải ăn đúng, cân đối giữa năng lượng và vi chất, đồng thời kết hợp vận động hợp lý.
Ngày 7/4, Darren McGrady, cựu đầu bếp riêng 15 năm của Nữ hoàng Anh, chia sẻ thông tin này qua một video dạy nấu ăn trên YouTube. Giới trẻ hiện nay chuộng ép bánh quy Biscoff vào hũ sữa chua Hy Lạp, để ngăn mát tủ lạnh, sau đó dùng làm bữa sáng thay thế các món tráng miệng nhiều calo.
Sau khi chứng kiến cộng đồng mạng đua nhau thực hiện món ăn, ông Darren cũng trổ tài làm lại món này nhưng thay bánh Biscoff bằng bánh quy gừng đúng theo sở thích của Nữ hoàng.
Ông Darren kể lại thời gian làm việc tại cung điện Buckingham từ năm 1982 đến 1993, các đầu bếp gọi đây là món "kem bánh quy gừng". Nữ hoàng rất mê gọi món này và thường xuyên thưởng thức nó sau bữa ăn chính.
Để làm chiều lòng khẩu vị của người đứng đầu hoàng gia, cựu đầu bếp nhúng bánh quy vào hỗn hợp rượu whisky pha nước giúp làm mềm bánh, sau đó xếp sữa chua lên trên và phủ thêm một chút kem tươi trang trí. Ông đánh giá đây là một trong những công thức dễ nhất nhưng luôn xuất hiện trên bàn ăn hoàng gia.
Đánh giá về thành phần chính của món ăn, chuyên gia dinh dưỡng Sergio Guerrero nhận định sữa chua Hy Lạp mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Thực phẩm này cung cấp lượng canxi dồi dào, giúp người dùng duy trì hệ xương khớp chắc khỏe và ngăn ngừa bệnh loãng xương, đặc biệt ở người cao tuổi và phụ nữ mãn kinh. Khi chúng ta kết hợp cùng vitamin D, cơ thể sẽ hấp thụ canxi tốt hơn đáng kể.
Bên cạnh đó, hàm lượng protein cao và các lợi khuẩn trong sữa chua Hy Lạp kích hoạt quá trình đốt cháy năng lượng, tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả. Các nhà khoa học cũng chỉ ra thói quen ăn sữa chua đều đặn giúp con người giảm nguy cơ mắc bệnh béo phì, cao huyết áp, bệnh lý tim mạch và tiểu đường type 2. Với những người ưa vận động, nguồn đạm sinh học cao từ thực phẩm này hỗ trợ xây dựng cơ bắp và đẩy nhanh quá trình phục hồi, giảm mệt mỏi sau tập luyện.
Chuyên gia dinh dưỡng Phương Phương mới đây đã chia sẻ câu chuyện giảm cân thực tế của anh Trần, một nhân viên văn phòng cao 1,72 m. Do đặc thù công việc ngồi nhiều và bận rộn, anh từng chạm mốc 85 kg với vòng eo vượt quá mức chuẩn.
Trước đây, anh thường xuyên bỏ bữa sáng, ăn trưa bằng thức ăn nhanh cao calo và ăn bù rất nhiều vào buổi tối. Chu kỳ này khiến anh rơi vào vòng xoáy giảm cân thất bại. Tuy nhiên, chỉ sau 3 tháng áp dụng công thức "bữa sáng vàng", anh đã giảm xuống còn 77 kg, vóc dáng cải thiện rõ rệt.
Công thức bữa sáng "vàng": Đạm cao kết hợp tinh bột chất lượng
Thay đổi lớn nhất của anh Trần nằm ở việc ổn định đường huyết và tăng cảm giác no bằng thực đơn sáng sau:
1 củ khoai lang vừa (khoảng 100 g): Giàu chất xơ, cung cấp năng lượng bền bỉ, tránh tình trạng đường huyết tăng giảm đột ngột.
1 quả trứng + 200 ml sữa đậu nành không đường: Cung cấp nguồn đạm kép chất lượng cao, giúp duy trì cảm giác no lâu.
1 quả kiwi: Giàu vitamin C, hỗ trợ chống oxy hóa và thúc đẩy tiêu hóa.
1 nắm nhỏ hạt tổng hợp không gia vị (5-8 hạt): Bổ sung chất béo tốt, duy trì chức năng trao đổi chất.
Lưu ý từ chuyên gia: Ăn khi bụng đói không có nghĩa là ăn tùy tiện. Khoai lang nên hấp hoặc luộc, tránh chiên rán; sữa đậu nành bắt buộc phải không đường và kiểm soát chặt chẽ lượng hạt ăn vào.
Bí quyết chế biến: Ưu tiên hấp, luộc, nướng, nộm; hạn chế tối đa chiên xào hoặc các loại sốt đặc có tinh bột. Hãy cố gắng thưởng thức hương vị nguyên bản của thực phẩm.
Cách tiêu hao calo từ vận động
Không cần tập luyện cường độ cao, bạn có thể tiêu hao calo thông qua những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt:
Khi đi làm: Xuống xe sớm hơn một trạm để đi bộ nhanh khoảng 10-15 phút.
Trong giờ làm: Mỗi giờ đứng dậy vận động 3 phút, thực hiện vài động tác giãn cơ cơ bản.
Sau giờ làm: Đi dạo 20 phút sau bữa ăn, hoặc duy trì 2-3 buổi tập thể lực tại nhà mỗi tuần (như squat hoặc tập cơ mông).
Ngày 9-4, thông tin từ Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk cho biết đã có kết quả điều tra vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại tiệm bánh Q.H. tại xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk.
Theo đó, ngành y tế phối hợp các đơn vị liên quan, cùng sự hỗ trợ của Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên, tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm sau khi ghi nhận nhiều trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại cơ sở này.
Kết quả cho thấy, trong 10 mẫu bệnh phẩm có 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Đối với 8 mẫu thực phẩm được lấy tại cơ sở, phát hiện 2 mẫu (rau và dăm bông) nhiễm Salmonella; riêng mẫu rau còn nhiễm vi khuẩn Escherichia coli.
Trước đó, trong ngày 27-3, cơ sở này bán ra khoảng 300 ổ bánh mì. Cùng ngày ghi nhận 4 người có biểu hiện sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn, được đưa đến Trung tâm Y tế Ea H'leo điều trị.
Đến tối 28-3, số ca nhập viện tăng lên 32. Ngày 29-3, đoàn điều tra đã làm việc với toàn bộ các trường hợp liên quan, đồng thời lấy mẫu bệnh phẩm và thực phẩm để xét nghiệm, yêu cầu cơ sở tạm ngừng hoạt động phục vụ điều tra.
Tính đến sáng 7-4, tổng cộng ghi nhận 86 trường hợp ngộ độc thực phẩm liên quan đến việc ăn bánh mì tại cơ sở trên. Hiện nay tất cả các bệnh nhân đã được điều trị ổn định và xuất viện.
