Thiệt hại từ những dự án bất động sản sai phạm này không dừng lại ở con số hàng ngàn tỉ đồng bị chiếm đoạt, mà còn là số phận của hàng trăm nhà đầu tư thứ cấp – những người từ chỗ kỳ vọng sinh lời đã trở thành bị hại bất đắc dĩ. Họ phải theo đuổi khiếu nại, tố cáo trong nhiều năm, đối diện nguy cơ mất trắng tài sản, thậm chí phát sinh những “điểm nóng” về an ninh trật tự.
Đáng lo ngại hơn, quá trình giải quyết hậu quả thường kéo dài và bế tắc, nhất là khi tài sản đảm bảo liên quan đến các yếu tố pháp lý phức tạp như đất quốc phòng hoặc dự án chưa hoàn thiện pháp lý.
Về mặt pháp luật, khuôn khổ điều chỉnh hoạt động kinh doanh bất động sản không phải là thiếu.
Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 (nay được thay thế bằng luật năm 2023) đã quy định khá rõ: Chủ đầu tư chỉ được đưa sản phẩm vào kinh doanh khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý; việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận đủ điều kiện và được ngân hàng thương mại bảo lãnh nghĩa vụ tài chính.
Đồng thời chủ đầu tư phải công khai minh bạch thông tin về dự án, tình trạng pháp lý và số lượng sản phẩm được phép giao dịch.
Tuy nhiên khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn còn rất lớn. Nhiều chủ đầu tư đã “lách luật” bằng các hình thức huy động vốn trá hình như “hợp đồng đặt cọc giữ chỗ”, “hợp đồng hợp tác đầu tư”, “phiếu đăng ký sản phẩm”… để thu tiền của khách hàng khi dự án chưa đủ điều kiện.
Các sản phẩm như căn hộ du lịch, biệt thự nghỉ dưỡng cũng được rao bán rầm rộ dù chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận. Những hành vi này không diễn ra trong thời gian ngắn mà kéo dài nhiều năm, có sự tham gia của hệ thống môi giới, sàn giao dịch và các chiến dịch quảng cáo dày đặc trên mạng xã hội.
Khi các sai phạm bị phát hiện, hậu quả thường đã vượt quá khả năng khắc phục. Thực tế cho thấy có những vụ án đã có bản án hình sự hiệu lực nhưng việc thi hành phần dân sự vẫn gặp bế tắc do tài sản không đủ điều kiện pháp lý để xử lý. Điều này đặt ra vấn đề không chỉ ở khâu xử lý vi phạm, mà còn ở hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Nguyên nhân của tình trạng này đã nhiều lần được chỉ ra: công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng còn tồn tại sai sót qua nhiều nhiệm kỳ; việc thanh tra, kiểm tra chưa kịp thời; tình trạng giao dịch đặt cọc, giữ chỗ tràn lan nhưng không được kiểm soát; chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe.
Đặc biệt, hoạt động môi giới bất động sản, nhất là môi giới tự do, còn thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ, trở thành “kênh phát tán rủi ro” lớn trên thị trường.
Một thực tế đáng chú ý là dù cơ quan quản lý đã nhiều lần ban hành văn bản cảnh báo, yêu cầu các chủ đầu tư không được quảng cáo, giao dịch khi chưa đủ điều kiện, nhưng trên không gian mạng vẫn tràn lan thông tin rao bán, chào giá các dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh.
Điều này cho thấy nếu chỉ dừng lại ở việc “nhắc nhở trên giấy” mà thiếu biện pháp kiểm soát hiệu quả thì khó có thể ngăn chặn nguy cơ tái diễn những vụ án tương tự trong tương lai.
Để thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, cần một cách tiếp cận quyết liệt và thực chất hơn.
Trước hết phải bịt các “lỗ hổng” trong hoạt động huy động vốn. Mọi hành vi thu tiền của khách hàng khi dự án chưa đủ điều kiện, bất kể dưới hình thức nào, đều phải được phát hiện và xử lý ngay từ đầu. Cần thay đổi tư duy từ “xử lý hậu quả” sang “ngăn chặn vi phạm”, đặc biệt đối với các hành vi có tính chất hệ thống.
Bên cạnh đó, việc công khai thông tin dự án cần được thực hiện theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận. Không chỉ dừng lại ở việc đăng tải trên website, cần xây dựng hệ thống dữ liệu số thống nhất về dự án bất động sản, trong đó thể hiện rõ tình trạng pháp lý, tiến độ, điều kiện kinh doanh và các cảnh báo rủi ro để người dân có thể tra cứu thuận tiện.
Một yếu tố then chốt khác là phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý.
Nếu để xảy ra tình trạng dự án chưa đủ điều kiện nhưng vẫn quảng cáo, huy động vốn trong thời gian dài mà không bị xử lý thì cần xem xét trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, đơn vị liên quan.
Không thể tiếp tục tồn tại thực trạng “cơ quan quản lý buông lỏng – doanh nghiệp vi phạm – người dân gánh chịu hậu quả”.
Đồng thời cần siết chặt hoạt động môi giới bất động sản. Chỉ những cá nhân có chứng chỉ hành nghề, hoạt động trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng mới được tham gia môi giới.
Các hành vi quảng cáo sai sự thật, tiếp tay cho dự án chưa đủ điều kiện phải bị xử lý nghiêm, kể cả trên môi trường mạng.
Việc kiểm soát thông tin trên không gian mạng cũng cần được coi là nhiệm vụ trọng tâm. Các website, tài khoản mạng xã hội đăng tải thông tin sai lệch về dự án bất động sản phải được phát hiện, xử lý kịp thời, tránh tạo ra những “làn sóng đầu tư ảo” gây nhiễu loạn thị trường.
Ngày 10/4, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã mở phiên tòa xét xử lưu động đối với bị cáo Võ Quốc Toại (36 tuổi, trú tại phường Tuy Hòa) về tội Tổ chức cho người xuất cảnh trái phép.
Ngày 18/4/2025, Toại làm thuyền trưởng tàu cá PY-96896-TS và cùng 4 thuyền viên xuất bến tại cảng cá Đông Tác (phường Phú Yên) để đánh bắt cá xa bờ.
Ngày 24/4/2025, khi đang đánh bắt trong vùng biển Việt Nam, Toại đã tự ý tháo thiết bị giám sát hành trình của tàu cá mà mình đang điều khiển để chuyển qua tàu cá do em ruột của Toại làm thuyền trưởng.
Việc làm này nhằm mục đích tránh sự giám sát, định vị của lực lượng chức năng Việt Nam và Toại đã điều khiển tàu vào vùng biển Philippines để đánh bắt cá trái phép.
Ngày 9/5/2025, tàu cá của Toại bị lực lượng chức năng Philippines bắt giữ và áp giải về cảng biển của nước này.
Ngày 20/5/2025, Ủy ban xét xử của Cục Nghề cá và Nguồn lợi thủy sản khu vực 1 của Philippines kết luận tàu cá PY-96896-TS đã vi phạm khi đánh bắt bất hợp pháp trong vùng biển Philippines. Do đó, đã xử phạt tiền tương đương 230 triệu đồng và tịch thu tàu cá PY-96896-TS cùng các tài sản trên tàu.
Ngày 20/2, Toại cùng 4 thuyền viên được đưa lên máy bay trục xuất về Việt Nam. Sau đó, Toại đã đến cơ quan công an đầu thú.
Kết thúc phiên tòa, Hội đồng xét xử tuyên phạt Võ Quốc Toại 1 năm 6 tháng tù về tội Tổ chức cho người xuất cảnh trái phép.
Việc xử lý nghiêm các hành vi khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo, không theo quy định (IUU) nhằm cảnh tỉnh, răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung đối với ngư dân. Qua đó, giảm tình trạng ngư dân vi phạm các quy định về IUU, góp phần gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu đối với lĩnh vực hải sản của Việt Nam.
Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội dự kiến mở phiên tòa ngày 6/5, xem xét đơn kháng cáo của hai cựu cục trưởng An toàn thực phẩm Trần Việt Nga và Nguyễn Thanh Phong, án sơ thẩm tuyên 15 và 20 năm tù về tội Nhận hối lộ.
Hai cựu cục phó Nguyễn Hùng Long, Đỗ Hữu Tuấn (án sơ thẩm 12 và 7 năm) cùng 31 người khác cũng xin giảm nhẹ, hoặc xin được hưởng án treo. 20 người còn lại trong vụ án không kháng cáo.
Bản án sơ thẩm hồi tháng 1 đã xác định, giai đoạn 2018-2025, một số lãnh đạo, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm đã lợi dụng quy định pháp luật còn chung chung để hình thành cơ chế "xin - cho", nhận hối lộ có hệ thống trong nhiều khâu quản lý.
Sai phạm chủ yếu xảy ra trong hoạt động thẩm định, cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp giấy chứng nhận GMP. Trong đó, việc cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm được "báo giá" 5-10 triệu đồng mỗi hồ sơ, thông qua các cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ trung gian.
Tổng cộng, ông Phong, bà Nga cùng 32 cấp dưới đã nhận hối lộ từ 21 cá nhân, doanh nghiệp với tổng số tiền 93,7 tỷ đồng trong cấp giấy tiếp nhận; 12,7 tỷ đồng trong cấp phép quảng cáo và 1 tỷ đồng liên quan GMP.
Tổng số tiền các bị cáo đưa hối lộ là 77,4 tỷ đồng; còn 27,5 tỷ đồng đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.
Tại tòa, 40/55 bị cáo khóc, bày tỏ ân hận, tiếc nuối. Hai cựu cục trưởng "lấy hết danh dự còn sót lại" để xin lỗi. Họ nhận ra khi vướng vào tù tội, tiền tài, chức vụ, danh vọng chẳng có nghĩa lý gì, điều quan trọng nhất, cũng là khao khát lớn nhất khi này chỉ là tự do.
Tòa tuyên 34 người về tội Nhận hối lộ, án cao nhất là ông Phong, 20 năm; thấp nhất 30 tháng án treo. Trong số này còn có chồng bà Nga, cựu trưởng phòng Lê Hoàng, bị tuyên 5 năm tù.
Ở nhóm 21 người Đưa hối lộ, nhẹ nhất là 15 tháng án treo, nặng nhất 5 năm 6 tháng tù.
Như vậy, trong 55 bị cáo, HĐXX đã tuyên 12 án treo và 43 án tù có thời hạn, từ 18 tháng đến 20 năm.
HĐXX đánh giá hành vi phạm tội của các bị cáo kéo dài nhiều năm, có sự cấu kết của nhiều lãnh đạo, quản lý trong hoạt động quản lý nhà nước và thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm.
Sai phạm tiềm ẩn nhiều hệ lụy, có thể là tác nhân khiến thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường, đe dọa trực tiếp sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng.
Ngoài hình phạt, HĐXX cũng chỉ ra nhiều bất cập trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, ban hành quy định nhằm tăng cường công khai, minh bạch quy trình, thủ tục hành chính trong lĩnh vực này.
Ngày 10-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can Hoàng Văn Thủy (26 tuổi, ngụ xã Long Hải) để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích.
Thủy là nghi phạm cầm dao lao vào một căn nhà trên đường Trần Bình Trọng (phường Tam Thắng, TP.HCM) chém người thương tích khiến dư luận xôn xao.
Theo điều tra, khoảng 12h40 ngày 2-4, Thủy mang dao tìm đến nhà ông N.H.H. (52 tuổi, ngụ phường Tam Thắng) gọi cửa. Khi ông H. đi ra, Thủy rút dao bất ngờ chém liên tiếp nhiều nhát vào đối phương gây thương tích nghiêm trọng.
Nạn nhân được gia đình đưa đi bệnh viện cấp cứu với nhiều vết thương nghiêm trọng tại vùng vai và cẳng tay nạn nhân (đứt cơ Delta, đứt nhiều gân cơ duỗi).
Sau khi gây án, Thủy nhanh chóng tẩu thoát khỏi hiện trường, tìm cách xóa dấu vết máu trên người và hung khí.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM phối hợp Công an phường Tam Thắng và các đơn vị nghiệp vụ tiến hành khám nghiệm hiện trường, rà soát camera và truy bắt hung thủ.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, cơ quan công an xác định Thủy là nghi phạm gây án nên mời làm việc.
Bước đầu Thủy khai có quen biết với nạn nhân và nhiều lần ngồi ăn nhậu cùng nhau. Song chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ (bị chửi trong các lần nhậu) và ý định muốn tạo "tiếng vang" cho bản thân, Thủy đã mang dao tìm đến nhà chém ông H. trọng thương.
Khám xét nơi ở của Thủy, cơ quan chức năng thu giữ tang vật gồm con dao gây án cùng nhiều vật chứng liên quan.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan cảnh sát điều tra đã ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, tạm giữ hình sự đối với Hoàng Văn Thủy. Đồng thời khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội cố ý gây thương tích.
