Sau khi nhậm chức đầu năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố hàng loạt chính sách thuế nhập khẩu mới, nhằm vực dậy ngành sản xuất trong nước. Chính sách này khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt tại các trung tâm sản xuất lớn của toàn cầu, lao đao. Tuy nhiên, với Agilian Technology - một hãng sản xuất thiết bị điện tử tại Trung Quốc, năm 2025 đầy biến động lại kết thúc với niềm tin rằng nước này vẫn là địa điểm khó thay thế - miễn là mọi thứ không thay đổi quá mạnh.
Agilian sản xuất chủ yếu cho các thương hiệu phương Tây. Trong đó, đơn hàng từ Mỹ chiếm hơn một nửa doanh thu.
Năm 2024, khi ông Trump vượt lên trong các cuộc thăm dò trước bầu cử, khách hàng của Agilian đã yêu cầu công ty vận chuyển hàng tới các kho ở Bắc Mỹ. Các nhà nhập khẩu Mỹ khác cũng làm điều tương tự, khiến giá lưu kho tăng vọt.
Sau đó, ngay khi ông Trump tái đắc cử, số cuộc gọi nửa đêm càng trở nên thường xuyên, Phó chủ tịch Agilian Technology Renaud Anjoran cho biết. Một khách hàng có gia đình ở Penang, Malaysia thậm chí thúc giục Agilian lập cơ sở sản xuất tại nước này.
Agilian sau đó thành lập pháp nhân tại Ấn Độ. Tuy nhiên, phần lớn khách hàng không ủng hộ việc sản xuất ở đây, do lo ngại sản xuất chậm và thủ tục hải quan kéo dài. "Chúng tôi mất một năm để hoàn tất việc thành lập công ty ở Ấn Độ", CEO Agilian Fabien Gaussorgues nhớ lại.
Sau khi ông Trump nhậm chức, hai đợt tăng thuế tổng cộng 20% với Trung Quốc khiến khách hàng lo ngại, nhưng họ vẫn tiếp tục hợp tác. Đến ngày 2/4, ông Trump công bố áp thêm thuế đối ứng 34% với hàng xuất khẩu Trung Quốc.
Với khách hàng của Agilian, "đây là thảm họa". Nhiều người đã hủy đơn hàng. Không lâu sau, nhà máy rộng 12.00 m2 của họ tại Đông Quản chất đầy các kệ hàng hóa.
Việc Trung Quốc tăng thuế đáp trả Mỹ càng khiến căng thẳng leo thang. Mức thuế hai bên áp lên nhau có thời điểm vượt 100%. "Mọi thứ đều đóng băng", Anjoran nói.
Không chỉ Agilian, thuế mới khiến nhiều doanh nghiệp Trung Quốc khác rơi vào hỗn loạn. Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) của nước này cho thấy sản xuất đi xuống trong phần lớn năm ngoái. Tháng 4/2025, PMI thậm chí xuống thấp nhất kể từ tháng 12/2023.
Agilian sau đó quyết định chọn Penang và tìm được một nhà máy đối tác để sản xuất tại đây. Họ cũng khảo sát thuê mặt bằng công nghiệp tại Dharwad (Ấn Độ) và thậm chí cân nhắc chuyển sản xuất sang Mỹ. Tuy nhiên, Agilian nhận thấy chuỗi cung ứng tại Mỹ chưa hoàn chỉnh, vẫn phải phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc và còn có chi phí lao động cao hơn.
Đến giữa năm 2025, Agilian tìm được một nhà xưởng 4.000 m2 tại Ấn Độ. Họ bắt đầu thảo luận sản phẩm nào có thể sản xuất tại đây. Việc Trung Quốc chịu thuế cao khiến Ấn Độ trở nên hấp dẫn hơn với khách hàng.
Tuy nhiên, mọi việc lại đảo lộn khi thỏa thuận giữa Washington và Bắc Kinh vào tháng 5 giúp gỡ bỏ phần lớn thuế áp lên Trung Quốc. Đến tháng 8, khi nhà máy tại Dharwad vẫn chưa sẵn sàng, ông Trump lại tăng thuế với Ấn Độ thêm 50%, nhằm buộc nước này ngừng mua dầu Nga.
Dù vậy, Anjoran vẫn tiếp tục kế hoạch: "Chúng tôi muốn trở thành nhà sản xuất đa quốc gia. Hãy nhìn vào xu hướng dài hạn". Các đợt sản xuất thử tại Penang cũng bắt đầu vào giữa năm ngoái. Tuy nhiên, Agilian nhận ra rằng "mọi thứ mất nhiều thời gian hơn rất nhiều" so với ở Trung Quốc.
Hè năm 2025, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc cho thấy mức độ phụ thuộc của Mỹ vào các vật liệu gần như chỉ được xử lý tại Bắc Kinh. Ngành ôtô, quốc phòng và nhiều lĩnh vực khác tại Mỹ đều chịu sức ép vì thiếu linh kiện.
Đến tháng 10, cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình giúp giảm thuế áp với Bắc Kinh thêm 10 điểm phần trăm. Ở thời điểm đó, khách hàng của Agilian đã không còn hỏi nhiều về thuế hay việc chuyển sản xuất ra nước ngoài.
Agilian cho biết nửa cuối năm 2025 là giai đoạn bận rộn nhất của họ, tính theo số giờ sản xuất, khi tăng 29% so với nửa đầu năm. Khi thuế vẫn ở mức cao nhưng chấp nhận được, khách mua đã mở lại đơn hàng và còn đặt thêm đơn mới. Doanh thu của họ mỗi năm vào khoảng 30 triệu USD.
Gaussorgues cho biết sẽ tiếp tục phát triển các nhà máy tại Ấn Độ và Malaysia "để dự phòng". Tuy nhiên, vị thế của nhà máy tại Trung Quốc vẫn là yếu tố then chốt cho tăng trưởng.
Trên Reuters, giới phân tích nhận định các biện pháp đáp trả của Bắc Kinh, gồm kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản và kim loại thiết yếu, đã giúp giảm áp lực thuế nhập khẩu. Tháng 3/2026, PMI của Trung Quốc tăng với tốc độ nhanh nhất một năm.
"Dữ liệu cho thấy thuế của ông Trump thực sự chưa làm gián đoạn đà tăng của ngành sản xuất Trung Quốc. Các mức thuế chỉ kéo theo tái cấu trúc các liên kết thương mại và chuỗi cung ứng", Nick Marro, kinh tế trưởng khu vực châu Á tại Economist Intelligence Unit, cho biết.
Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm 2026 là 213,6 tỷ USD, tăng so với 169 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Năm 2025, thặng dư thương mại của nước này tăng 20% lên kỷ lục 1.200 tỷ USD.
Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ lại giảm 20% trong năm 2025, gây thiệt hại cho các nhà sản xuất phụ thuộc vào thị trường này, Gaussorgues cho biết. Ông băn khoăn liệu ông Trump có đạt được bước đột phá nào trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 5 hay không.
"Kịch bản tốt nhất là hai bên cam kết tiếp tục đối thoại và thiết lập một khuôn khổ để ngăn căng thẳng thương mại leo thang như năm ngoái", Marro nói.
Các nhà kinh tế học và lãnh đạo doanh nghiệp cũng kỳ vọng chuyến thăm của ông Trump kéo dài trạng thái "đình chiến" giữa hai nền kinh tế. He Yadong - người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc, cho biết hai nước cần thực hiện những gì đã thống nhất trong các cuộc họp trước đó và các vòng đàm phán sau này.
Hiện tại, ban lãnh đạo Agilian coi chính sách thuế của ông Trump là kinh nghiệm để ứng phó với các đợt căng thẳng trong tương lai. Gaussorgues kỳ vọng doanh thu công ty tăng 30% trong ba năm tới, nhưng cũng lo ngại các chính sách của ông Trump có thể lại gây trở ngại. "Đầu tháng 1, tôi đã nghĩ đây có thể là một năm tốt đẹp. Thế rồi chiến sự tại Trung Đông lại nổ ra", ông than thở.
Hà Thu (theo Reuters)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/cach-mot-cong-ty-trung-quoc-tap-song-chung-voi-thue-nhap-khau-5059206.html
