Tọa đàm thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà báo, giảng viên và đông đảo sinh viên, xoay quanh những thay đổi sâu sắc mà AI đang tạo ra đối với hoạt động báo chí.
Tại tọa đàm, GS.TS Nguyễn Đức An, Viện Nghiên cứu truyền thông – chính sách xã hội, Trường đại học Văn Lang, cho biết theo thống kê mới nhất, chỉ khoảng 16% người làm báo không sử dụng AI.
Tuy nhiên, ông An nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, giúp nhà báo làm việc nhanh và hiệu quả hơn trong các khâu như phân tích dữ liệu, phỏng vấn, rã băng, dịch thuật… chứ không thể thay thế con người.
“Việc lạm dụng AI có thể làm suy giảm tư duy phản biện, năng lực sáng tạo và chuẩn mực nghề nghiệp, thậm chí tạo ra thông tin sai lệch hoặc bị lợi dụng để làm ô nhiễm môi trường thông tin.
Không nên “thánh hóa” AI mà cần tiếp cận tỉnh táo, có mục đích và chiến lược rõ ràng, tránh chạy theo phong trào. Việc ứng dụng AI phải luôn đặt dưới sự giám sát của nhà báo, minh bạch với người dùng và lấy lợi ích công chúng làm kim chỉ nam”, ông An nói.
Tại tọa đàm, nhà báo Lê Xuân Trung, Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, chia sẻ yêu cầu bắt buộc của nghề báo là kiểm chứng và chịu trách nhiệm với thông tin. AI có thể hỗ trợ, nhưng không thể gánh thay trách nhiệm nghề nghiệp.
Ông Xuân Trung chia sẻ từ thời điểm dịch COVID-19 (năm 2020), trong bối cảnh phải làm việc từ xa, báo Tuổi Trẻ đã dùng AI là các dẫn chương trình ảo thay thế con người.
Theo thời gian, AI không chỉ là công cụ mà dần trở thành “trợ lý”, thậm chí được xem như “đồng nghiệp” trong một số quy trình sản xuất nội dung.
Ông dẫn ví dụ năm 2024, báo Tuổi Trẻ đã sử dụng AI để phân tích, dự đoán tỉ số các trận đấu tại Euro 2024. Theo đó, AI đưa ra dự đoán khi trận đấu chưa diễn ra và nhờ khai thác dữ liệu lớn, công cụ này đã dự đoán chính xác 100% kết quả.
“Mặc dù AI ngày càng mạnh hơn nhưng vẫn cần con người kiểm soát và đưa ra quyết định cuối cùng”, ông Xuân Trung nhấn mạnh.
Nhà báo Lê Xuân Trung chia sẻ việc ứng dụng AI trong báo chí có thể chia thành hai hướng là sử dụng cá nhân và tích hợp vào quy trình quản trị tòa soạn.
Nếu tích hợp AI vào hệ thống quản lý nội dung, AI có thể hỗ trợ nhiều khâu như biên tập, phân tích, gợi ý nội dung và xử lý dữ liệu. Tòa soạn phải liên tục đào tạo cho người làm báo vì mức độ tiếp cận AI của mỗi người là khác nhau.
Tại tọa đàm, một giảng viên băn khoăn AI có tác động đến kinh tế báo chí, đồng thời lo ngại việc sử dụng AI có thể làm giảm dấu ấn cá nhân của người viết, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng báo chí chính luận và các tác phẩm chuyên sâu.
Nhà báo Đoàn Xuân Hiếu, Chủ tịch Hội Nhà báo TP Đà Nẵng, Giám đốc Báo và Phát thanh – truyền hình Đà Nẵng, đưa ra nhiều dẫn chứng từ thực tế và khẳng định AI không thay thế con người, nhưng thay đổi cách tổ chức báo chí.
AI không đơn thuần là câu chuyện tiết kiệm chi phí hay nhân sự, mà là vấn đề tái cấu trúc mô hình quản trị báo chí.
Ông nhấn mạnh thay vì cắt giảm nhân lực một cách cơ học, các cơ quan báo chí cần hướng đến xây dựng đội ngũ chất lượng cao, có khả năng làm chủ công nghệ và sáng tạo nội dung.
“AI không thể thay thế những giá trị cốt lõi của nhà báo như cảm xúc, trải nghiệm và tư duy sáng tạo. Đây là yếu tố tạo nên bản sắc của báo chí. AI chỉ là công cụ, còn giá trị khác biệt của báo chí vẫn nằm ở con người”, ông Hiếu nói.
Ông Lê Xuân Trung cho rằng điều quan trọng là cách người làm báo sử dụng AI để tạo ra sản phẩm, bởi mỗi người có cách khai thác và đặt câu lệnh khác nhau, dẫn đến kết quả khác nhau.
Nếu phụ thuộc hoàn toàn vào AI, người viết sẽ đánh mất dấu ấn cá nhân. Tuy nhiên nếu sử dụng đúng cách, AI sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý tư liệu, từ đó tạo điều kiện để nhà báo tập trung nhiều hơn vào phân tích, bình luận và đào sâu vấn đề.
Clip càng gây phẫn nộ khi cô cắn miếng bánh mì rồi nhả vì "không thích giòn" càng khiến cộng đồng mạng dậy sóng. Dù đã gỡ clip và xin lỗi, thừa nhận cách nói "quá vô duyên và kém tinh tế" song dân mạng vẫn muốn tẩy chay.
Nhưng đó không chỉ là chuyện cá nhân, câu chuyện phản ánh một thực tế đáng lo ngại của nhiều người trẻ khi càng có nhiều người theo dõi có vẻ càng dễ buông lỏng lời nói.
Trong thế giới số, một clip chỉ vài chục giây đã có thể lan truyền hàng triệu lượt xem chỉ trong vài giờ. Lời nói không còn là thoáng qua mà trở thành dấu vết khắc sâu, có thể làm tổn thương văn hóa, xúc phạm cộng đồng và phá hủy hình ảnh cá nhân chỉ trong chớp mắt.
Bánh mì không đơn thuần là món ăn đường phố mà như một biểu tượng văn hóa của Việt Nam, là niềm tự hào được Taste Atlas vinh danh vào top những món sandwich ngon nhất thế giới. Bánh mì là nỗi nhớ da diết của không biết bao nhiêu du học sinh, còn với người lao động là bữa ăn bình dị nhưng đầy đủ, với du khách là hương vị đặc trưng của đất nước...
Khi một bạn trẻ tạm gọi có chút ảnh hưởng công khai xem bánh mì gắn với hình ảnh khổ cực, kém sang đã vô tình xúc phạm chính những giá trị gần gũi, thiêng liêng của biết bao người. Người trẻ hôm nay sống trong môi trường số, nơi mà có khi chỉ cần một câu nói thiếu tinh tế đã có thể tự hủy tất cả hình ảnh gầy dựng trước đó.
Cẩn ngôn không phải là sợ hãi hay im lặng mà phải biết suy nghĩ trước khi nói. Hãy nên tự hỏi nói điều này có đúng không, cần thiết không, có làm tổn thương ai không? Người có ảnh hưởng càng phải ý thức rõ rằng mỗi phát ngôn đều mang sức nặng của hàng triệu con mắt đang dõi theo. Phát ngôn về bánh mì không phải lần đầu liên quan đến người có lượng theo dõi lớn trên mạng xã hội gây bức xúc, tạo tranh cãi.
Vụ việc này thêm một lần nữa nhắc nhở người trẻ chuyện cẩn ngôn trong môi trường số. Người trẻ hay người có ảnh hưởng với công chúng càng cần rèn luyện thói quen dừng lại một giây trước khi đăng, chia sẻ bất cứ điều gì trên mạng.
Người trẻ thông minh không phải là người nói nhiều mà là người biết nói đúng, nói hay và nói có trách nhiệm. Chỉ khi cẩn ngôn, chúng ta mới thực sự trưởng thành trên không gian mạng rộng lớn và đầy thử thách này.
Vợ chồng bạn tâm sự với tôi như vậy ngay bữa tiệc sinh nhật bạn. Liên - con gái đang học lớp 10 - của bạn cũng vừa mới chào chúng tôi ra về.
Liên hầu như có mặt trong ngày sinh nhật mẹ em như để có mặt. Liên không nói chuyện với ai, chỉ cầm điện thoại. Thổi nến hát mừng mẹ xong, Liên ra về để đến với bạn.
Nhìn con rời quán ăn, bạn cười buồn và kể tôi nghe câu chuyện "chiến tranh" của hai mẹ con rồi lan ra cả gia đình tuần rồi.
Vợ chồng bạn làm tại cơ quan truyền thông nên không có nhiều thời gian bên Liên. Liên ngoài giờ học ở trường, ở trung tâm ngoại ngữ, bạn còn thuê gia sư kèm Liên tại nhà. Việc nhà cửa thì có người làm lo.
Cứ thế, ba con người cứ đi đi về về mỗi ngày, gặp nhau chút xíu vào ban đêm hoặc giao tiếp nhanh qua điện thoại khi cần.
Bạn thấy con có những thay đổi kể từ năm lớp 9. Bạn và chồng gần như ít trò chuyện cùng con hẳn bởi con thích một mình và trầm tính hơn. Lúc con chưa "block" Facebook chặn ba mẹ xem trang cá nhân của con, bạn thấy con chia sẻ, bình luận rất nhiều điều hay ho, bài học cuộc sống cũng như quan điểm yêu thương, nói chung bạn thấy con nồng ấm và "trưởng thành" hơn.
Ngay cả cô giáo dạy kèm đôi khi cũng cho bạn xem những món quà, những lời chia sẻ tình cảm mà con dành cho cô. Ở trường, con cũng tham gia tích cực các hoạt động chung và đôi lúc còn xin tiền ba mẹ để hoạt động thiện nguyện.
Bạn cứ tưởng con đã lớn và biết thấu hiểu. Mãi cho đến khi bạn và chồng nhận ra con hầu như không biết gì về ba mẹ: không tham gia hoạt động chung, không chuyện trò dù bạn và chồng chủ động và con rất khó chịu khi ba mẹ yêu cầu điều gì đó.
Đỉnh điểm là lần vừa qua bạn nghỉ bệnh ba ngày. Suốt ba ngày nằm nhà, khi "tình cờ" gặp nhau, bạn hỏi gì, con trả lời... rồi lỉnh về phòng. Con không hề hỏi han bạn, thậm chí khi bạn muốn con qua phòng trò chuyện với mẹ, con cũng từ chối vì... không thích.
Những ngày nghỉ bệnh đó, ngay cả cô người làm cũng ái ngại giùm cho bạn. Và bạn đã "nổi điên" lên, la con "vô tâm" ngay trước mặt cô giáo dạy kèm.
Con khóc và trách bạn "cũng đâu có quan tâm ông bà ngoại đâu? Mẹ là người ích kỷ". Bạn nói cô giáo dạy kèm cũng ngỡ ngàng về con, rồi cô lên phòng khuyên nhủ con. Hai mẹ con không nói chuyện với nhau sau xung đột đó đến mấy ngày.
Khi chồng và cả bà ngoại nói chuyện với con, con có xin lỗi bạn. Nhưng chung quy lại, mọi thứ thực tế cũng chẳng thay đổi gì mấy. Bạn không biết con đã "phục" hay chưa. Câu trách của con cứ ám ảnh và làm bạn suy nghĩ mãi.
Câu chuyện của gia đình bạn tôi không phải cá biệt, nó là một thực tế trong câu chuyện gia đình sống trong áp lực đô thị cũng như sự đứt gãy kết nối trong một mái ấm. Chúng ta thường nhân danh việc dạy dỗ, tạo dựng tương lai cho con để bào chữa cho sự vắng mặt của mình trong các mối quan hệ gắn kết.
Bạn tôi thuê gia sư để dạy con kiến thức, thuê người giúp việc để chăm con bữa ăn nhưng lại quên mất rằng không ai có thể thuê người dạy con cách yêu thương tốt hơn người thân trong gia đình cả.
Sự phản kháng của Liên - đứa trẻ vốn rất "tâm lý" với người ngoài nhưng lại "vô cảm" với bố mẹ - thực chất là một cơ chế phòng vệ. Khi cha mẹ chỉ giao tiếp với con qua những tin nhắn nhanh hoặc những mệnh lệnh một chiều, con sẽ tự xây dựng một cơ chế phòng vệ riêng để bảo vệ thế giới cảm xúc của mình.
Câu trách móc về bà ngoại chính là một cách bẻ lái thực tế và chỉ ra sự thật rằng con cái không nghe những gì cha mẹ giảng giải, chúng chỉ sao chép những gì cha mẹ đã làm.
Nhà tâm lý học nổi tiếng Albert Bandura từng khẳng định qua lý thuyết học tập xã hội: "Trẻ em sẽ làm những gì bạn làm, chứ không phải những gì bạn nói".
Cách giải quyết duy nhất cho vòng lặp vô tâm này không phải là những lời xin lỗi lấy lệ để câu chuyện qua đi, mà buộc phải có sự thay đổi về nhận thức, về sự hiện diện.
Có lẽ mẹ của Liên trong câu chuyện cần hạ cái tôi của một người phụ huynh xuống để thừa nhận với con rằng: "Mẹ cũng từng sai và chúng ta hãy cùng học lại cách quan tâm nhau".
Chỉ khi cha mẹ dám soi lại chính mình, dám sửa lại thái độ của mình trước sự quan sát của con cái, thì những gì con ghi nhận sẽ phản ảnh qua những thay đổi thực tế.
Sự thấu hiểu không đến từ những thứ hào nhoáng, có lẽ nó khó hơn một chút, đó là khoảnh khắc tất cả thực sự nhìn vào mắt nhau, để cùng thành thật với nhau mọi chuyện.
Trung sĩ Thomas Gray thuộc Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Midland thuộc bang Texas (Mỹ) xác nhận vụ bắt giữ ngày 11/4. Người phụ nữ 40 tuổi bị cáo buộc tội hành hung gây thương tích trong phạm vi gia đình. Sau đó, cô đã được tại ngoại khỏi trung tâm giam giữ hạt Midland sau khi nộp tiền bảo lãnh.
Người phụ nữ bị bắt giữ có tên Jessica McClure Morales - người từng được biết đến với biệt danh “bé Jessica” sau vụ giải cứu ngoạn mục khỏi giếng sâu năm 1987 gây chấn động thế giới.
Ông Gray cho biết không cung cấp thêm chi tiết về vụ việc, đồng thời chưa rõ Morales đã thuê luật sư hay chưa.
Vụ việc "bé Jessica" từng gây chấn động toàn cầu
Vụ rơi giếng năm 1987 đã thu hút sự quan tâm của truyền thông toàn nước Mỹ. Khi đó, Morales 18 tháng tuổi đang chơi cùng 4 trẻ nhỏ khác thì bất ngờ rơi xuống giếng sâu khoảng 6,7m.
Nguyên nhân cụ thể chưa được xác định, dù gia đình khẳng định miệng giếng đã được che chắn.
Mẹ cô, bà Cissy, kể lại: “Tôi không biết phải làm gì, chỉ chạy vào gọi cảnh sát. Họ tới trong vòng 3 phút, nhưng với tôi như cả một đời”.
Hàng trăm nhân viên y tế, cứu hộ và chuyên gia khoan đã làm việc không ngừng nghỉ. Sau 58 giờ không ăn uống, cô bé được giải cứu thành công.
Cảnh sát đầu tiên có mặt tại hiện trường, ông Bobbie Jo Hall, cho biết, ban đầu cả đội không nhìn thấy gì. Ông gọi tên đứa bé vài lần, cuối cùng nghe thấy tiếng khóc. Sau đó, họ phải thả đèn pin xuống để xác định độ sâu.
Một điều tra viên khác cho biết phần lớn thời gian cô bé đều khóc hoặc phát ra âm thanh. Sau gần 60 giờ căng thẳng, Morales được đưa lên an toàn nhờ việc khoan một trục song song và đường hầm ngang để tiếp cận vị trí mắc kẹt.
Câu chuyện giải cứu sau đó được tái hiện trong bộ phim truyền hình vào năm 1989.
"Cuộc đời tôi là một phép màu"
Ba thập kỷ sau vụ tai nạn rơi xuống giếng, trong lần chia sẻ với tờ People vào năm 2017, Morales khi đó làm trợ lý giáo dục đặc biệt đã mô tả cuộc đời mình là một phép màu.
“Theo một cách nào đó, mọi chuyện diễn ra như định mệnh. Tôi từng bị trêu chọc, nhưng đa số mọi người đều xem đây là một phép màu đáng kinh ngạc”, cô nói.
Từ đó, sống cuộc đời bình lặng cùng chồng và hai con. Trong cộng đồng ở Midland, nhiều người vẫn gọi cô là “bé Jessica”. Morales cho biết hy vọng các con mình sẽ học được từ tinh thần đoàn kết của cộng đồng trong quá trình giải cứu cô.
Theo The New York Times, đến năm 2018, Morales vẫn giữ liên lạc với gia đình Steve Forbes - nhân viên y tế từng bế cô ra khỏi giếng.
Sau sự kiện, một quỹ hỗ trợ trị giá 1,2 triệu USD được quyên góp từ khắp nơi trên thế giới. Tuy nhiên, phần lớn số tiền bị mất trong khủng hoảng tài chính năm 2008, phần còn lại được dùng để cô mua nhà.
Chia sẻ với truyền thông, cô nói không còn nhớ gì về vụ tai nạn vì thời điểm xảy ra bản thân còn quá nhỏ. Cô chỉ biết tới vụ việc khi xem ti vi nhưng không có ký ức nhiều.
Dù vậy, cơ thể cô vẫn mang dấu vết của tai nạn sau 15 ca phẫu thuật. Bàn chân phải nhỏ hơn do hoại tử, còn trán có một vết sẹo nhỏ.
Bị bắt sau gần 40 năm
Tháng 4/2026, Morales tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý khi bị bắt giữ sau một vụ việc được cho là bạo lực gia đình tại nhà riêng ở hạt Midland.
Cảnh sát địa phương cho biết, cô bị tạm giữ tại hiện trường và bị truy tố tội hành hung gây thương tích liên quan tới bạo lực gia đình. Tuy nhiên, chi tiết vụ việc chưa được công bố.
Thông tin này khiến nhiều người dân sống tại địa phương rất bất ngờ. Sau gần 40 năm, "bé Jessica" lại thành tâm điểm của truyền thông, nhưng lần này lại theo cách hoàn toàn trái ngược.
