Một trái xoài chín vàng trên cành, một trái bưởi căng mọng, một hạt gạo trắng trong… tất cả đều mang trong mình công sức của người nông dân, khí hậu của vùng đất và ký ức của mùa vụ.
Nhưng khi bước ra thị trường, nhiều sản phẩm trong số đó lại trở nên “vô danh”, không tên tuổi, không câu chuyện, không định vị.
Chúng ta vẫn thường nói đến chuyện nâng cao giá trị nông sản. Nhưng giá trị không chỉ nằm ở năng suất hay chất lượng. Giá trị nằm ở cách một sản phẩm được nhận diện và được nhớ đến. Nói cách khác, đó là câu chuyện của thương hiệu ngành hàng.
Và câu hỏi đặt ra là: Ai là người làm thương hiệu cho nông sản Việt Nam?
Khi mỗi người làm một phần, nhưng thiếu người “dệt tấm vải”
Trong cấu trúc quản lý ngành nông nghiệp hiện nay, mỗi đơn vị đều đang làm rất tốt phần việc của mình. Có nơi lo sản xuất, nâng cao năng suất, cải tiến giống. Có nơi kiểm soát chất lượng, tiêu chuẩn, an toàn thực phẩm. Có nơi xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường.
Nhưng nếu nhìn toàn cục, có thể thấy một khoảng trống.
Không phải là thiếu việc, mà là thiếu một cách tiếp cận xuyên suốt. Mỗi nơi giống như một người đang dệt một sợi chỉ. Nhưng thiếu một “người thợ dệt” để kết nối những sợi chỉ đó thành một tấm vải hoàn chỉnh mang tên thương hiệu ngành hàng.
Bởi thương hiệu không phải là một khâu riêng lẻ. Thương hiệu là kết quả của cả một hệ thống: từ vùng trồng, giống cây, quy trình canh tác, tiêu chuẩn chất lượng, đến câu chuyện văn hóa và cách tiếp cận thị trường.
Thương hiệu không phải là cái tem dán sau cùng
Ở nhiều nơi, khi nói đến xây dựng thương hiệu, người ta thường bắt đầu từ bao bì, nhãn mác, logo. Nhưng đó chỉ là phần “nhìn thấy được”.
Thương hiệu ngành hàng thực chất là một quá trình đi từ gốc đến ngọn:
Định danh rõ sản phẩm là gì, đến từ đâu. Thiết lập tiêu chuẩn ổn định. Tổ chức sản xuất có kỷ luật. Và cuối cùng mới là kể câu chuyện với thị trường. Kết nối sản xuất với thị trường. Biến tiêu chuẩn thành câu chuyện. Biến sản phẩm thành định vị và biến giá trị thành niềm tin.
Nếu không có ba lớp đầu, lớp cuối cùng chỉ là hình thức. Một logo đẹp không thể cứu được một chuỗi giá trị thiếu ổn định. Một chiến dịch truyền thông không thể thay thế cho sự thiếu nhất quán về chất lượng.
Chính vì vậy, thương hiệu không phải là “việc của cuối chuỗi”, mà là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị.
Không ít địa phương có đặc sản nổi tiếng. Có vùng đất, có câu chuyện, có con người tâm huyết. Nhưng khi bước ra thị trường, sản phẩm vẫn bị hòa lẫn, giá cả bấp bênh. Nguyên nhân không phải vì thiếu nỗ lực, mà vì thiếu một “kiến trúc sư ngành hàng”.
Người nông dân giỏi sản xuất. Doanh nghiệp giỏi kinh doanh. Nhà khoa học giỏi kỹ thuật. Nhưng rất ít người đứng ở giữa, nhìn toàn bộ hệ thống để trả lời một câu hỏi căn bản: Sản phẩm này là ai trên thị trường?
Không có câu trả lời đó, mọi nỗ lực sẽ rời rạc. Mỗi người làm một phần, nhưng không tạo thành một tổng thể có sức cạnh tranh.
Một thị trường mở không chờ chúng ta hoàn thiện
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, nông sản Việt Nam không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn cạnh tranh với nhiều quốc gia khác. Cùng một loại trái cây, nhiều nước cùng trồng. Có những sản phẩm vừa xuất khẩu, lại vừa nhập khẩu.
Thị trường không thiếu hàng. Thị trường chỉ thiếu sự khác biệt.
Nếu không có thương hiệu, sản phẩm sẽ bị cuốn vào vòng xoáy cung – cầu ngắn hạn. Khi được mùa, giá xuống. Khi mất mùa, giá lên. Một đường biểu diễn giống như điện tâm đồ, dao động mạnh và khó kiểm soát.
Thương hiệu chính là cách để “làm phẳng” những dao động đó. Không phải bằng cách can thiệp vào thị trường, mà bằng cách tạo ra một vị trí ổn định trong tâm trí người tiêu dùng.
Trước khoảng trống này, phản xạ quen thuộc có thể là đề xuất thành lập thêm một đơn vị quản lý. Nhưng vấn đề không nằm ở việc có thêm một “cục” hay không.
Vấn đề nằm ở chỗ: hệ thống hiện tại thiếu chức năng kiến tạo thương hiệu ngành hàng. Một chức năng đủ mạnh để:
Chức năng đó không nhất thiết phải nằm ở một cơ quan duy nhất, mà có thể là một cơ chế phối hợp linh hoạt giữa nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng nông dân.
Khi không có thương hiệu, người nông dân bán những gì mình có. Giá cả phụ thuộc vào thị trường.
Khi có thương hiệu, người nông dân bán giá trị sản phẩm. Giá trị gắn với uy tín của vùng đất, với danh dự của người sản xuất.
Lúc đó, một trái xoài không chỉ là trái xoài. Đó là câu chuyện của một vùng đất, một tiêu chuẩn, một lời cam kết. Người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm, mà mua niềm tin.
Ai là người làm thương hiệu?
Câu trả lời, có lẽ, không nằm ở một cá nhân hay một cơ quan cụ thể. Thương hiệu ngành hàng là kết quả của một hệ sinh thái. Nhưng trong hệ sinh thái đó, cần có những người đóng vai trò “kiến trúc sư”, những người kết nối, dẫn dắt, nhìn thấy bức tranh lớn và giúp các mảnh ghép khớp lại với nhau.
Đó có thể là một hợp tác xã đủ mạnh. Một doanh nghiệp đầu đàn. Một tổ chức trung gian. Hay một chính sách đúng hướng.
Nhưng trên hết, đó phải là một cách tư duy mới.
Tư duy không dừng lại ở sản xuất. Không dừng lại ở kiểm soát chất lượng. Không dừng lại ở xúc tiến thương mại. Mà đi xa hơn: kiến tạo một ngành hàng có bản sắc, có định danh và có giá trị bền vững.
Một ngày nào đó, khi bước vào siêu thị ở một đất nước xa xôi, người ta không chỉ thấy “mango from Vietnam” hay “rice from Vietnam”, mà thấy một cái tên cụ thể, một câu chuyện rõ ràng, một sự khác biệt không thể thay thế.
Khi đó, câu hỏi “ai là người làm thương hiệu?” có lẽ không còn quan trọng nữa. Bởi chính cả hệ thống, từ người nông dân đến nhà quản lý, đã cùng nhau tạo nên câu trả lời.
Thị trường chứng khoán nối dài trạng thái hưng phấn khi dòng tiền tiếp tục tìm đến các cổ phiếu vốn hóa lớn. Chỉ số đại diện cho sàn TP HCM duy trì sắc xanh suốt phiên, có lúc tăng gần 30 điểm và vượt 1.780 điểm. Biên độ tăng sau đó thu hẹp còn 17 điểm, đóng cửa quanh vùng kháng cự ngắn hạn.
Đây là phiên tăng thứ ba liên tiếp, giúp chỉ số tích lũy tổng cộng 40 điểm.
Trong báo cáo thị trường tuần này, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Kafi cho rằng xu hướng ngắn hạn nghiêng về tích lũy và hồi phục. Nếu vượt 1.760 điểm với thanh khoản duy trì ở mức cao, chỉ số có thể mở rộng nhịp hồi phục lên trên 1.800 điểm. Dòng tiền luân chuyển giữa các nhóm ngành cho thấy quá trình hấp thụ lực cung đang diễn ra, củng cố kịch bản thiết lập nền giá mới thay vì điều chỉnh sâu.
Dù vậy, nhóm phân tích Kafi vẫn khuyến nghị nhà đầu tư hạn chế mua đuổi trong các nhịp tăng mạnh, thay vào đó nên chờ thị trường điều chỉnh để giải ngân.
Trong phiên hôm nay, sàn TP HCM có hơn 170 mã tăng, áp đảo so với 135 mã giảm. Rổ vốn hóa lớn cũng thoát khỏi tình trạng "xanh vỏ đỏ lòng", tức chỉ số tăng nhưng số lượng cổ phiếu giảm chiếm ưu thế. VN30 hôm nay tăng trên 20 điểm nhờ có 21 mã đóng cửa trên tham chiếu, gấp gần 3 lần số lượng mã giảm.
VIC vẫn đứng đầu danh sách những cổ phiếu tác động tích cực nhất đến VN-Index với 9 điểm. Cổ phiếu này tăng thêm 3,4%, vượt 165.000 đồng. Các mã còn lại trong danh sách này có VHM, HPG, TCX, ACB, HDB...
Xét theo ngành, cổ phiếu ngân hàng diễn biến khởi sắc nhất dù biên độ tăng không lớn. VPB và ACB là hai đại diện trong nhóm vốn hóa lớn có mức tăng hơn 1%, còn HDB, SHB, TPB, TCB, CTG... dao động 0,5-1% so với tham chiếu. Ngược lại, nhóm này cũng có một số mã điều chỉnh mạnh như STB, MSB, VIB.
Ở nhóm dầu khí, sắc đỏ bao trùm. Hai mã trụ gồm GAS và PLX lần lượt mất 1,7% và 1,4%, còn BSR điều chỉnh xấp xỉ 4% sau phiên hưng phấn đầu tuần.
Nhóm bất động sản hôm nay có sự phân hóa mạnh. QCG đứng đầu biên độ giảm với 2,8%, xuống dưới 14.000 đồng. Cổ phiếu của nhiều chủ đầu tư khác như Novaland, Nam Long, An Gia, Phát Đạt cũng đóng cửa trong sắc đỏ. Ở chiều ngược lại, nhóm Vingroup, TTC Land và DIC Corp nâng đỡ thị trường.
Thanh khoản sàn TP HCM hôm nay gần 23.500 tỷ đồng, tăng 1.000 tỷ đồng so với phiên trước. HPG và SHB hút mạnh dòng tiền khi giá trị khớp lệnh lần lượt đạt 1.760 tỷ đồng và 1.480 tỷ đồng.
Ngoài tăng 3 phiên liên tiếp, thị trường còn phát tín hiệu tích cực khi nhà đầu tư nước ngoài trở lại mua ròng. Nhóm này giải ngân hơn 2.300 tỷ đồng, trong khi bán ra khoảng 2.160 tỷ đồng. Lực mua tập trung vào cổ phiếu Hòa Phát và MBBank.
Ngày 11-4, ông Đỗ Tâm Hiển - Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi - cho biết đoàn công tác của tỉnh do ông dẫn đầu đã tiếp thu nhiều kinh nghiệm quan trọng trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế và cải cách hành chính tại Hải Phòng.
Quảng Ngãi - Hải Phòng có nhiều điểm tương đồng. Cả hai địa phương đều sở hữu các khu kinh tế trọng điểm quốc gia, gồm Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi) và Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng).
Tuy nhiên trong khi Hải Phòng duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số suốt 10 năm liên tiếp và dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Quảng Ngãi vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tạo quỹ đất sạch.
"Tỉnh muốn trao đổi, thẳng thắn học hỏi những cách làm hay tại Hải Phòng để ứng dụng tại Quảng Ngãi, giải quyết những "nút thắt", giúp tăng tốc kinh tế biển, nơi có lợi thế không thua gì Hải Phòng", ông Hiển nói.
Tại buổi làm việc, ông Trần Văn Quân - Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng - nhấn mạnh thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới với định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường và phát triển bền vững.
Đột phá chiến lược là xây dựng khu thương mại tự do, tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút dòng vốn quốc tế.
Một trong những mô hình nổi bật được đoàn công tác Quảng Ngãi quan tâm là Khu công nghiệp Nam Đình Vũ - khu công nghiệp lấn biển quy mô hơn 1.300ha, hiện đã thu hút khoảng 1,6 tỉ USD vốn FDI.
Khu công nghiệp này hội tụ nhiều yếu tố hấp dẫn nhà đầu tư như hạ tầng đồng bộ, kết nối cảng biển, ưu đãi thuế và định hướng phát triển công nghiệp xanh.
Theo ông Đỗ Tâm Hiển, đây là mô hình thực tiễn quan trọng để tỉnh nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù trong quá trình xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Dung Quất.
Bên cạnh đó đoàn công tác cũng khảo sát cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng, cảng nước sâu hiện đại có diện tích 73ha, cầu bến dài 900m, có thể tiếp nhận cùng lúc hai tàu container trọng tải đến 200.000 DWT. Đây là cửa ngõ quan trọng kết nối hàng hóa Việt Nam với các tuyến vận tải biển quốc tế.
Trong khi đó hệ thống cảng biển tại Dung Quất dù đã phục vụ tốt công nghiệp nặng nhưng vẫn cần tiếp tục đầu tư mở rộng, nâng cao năng lực khai thác.
Lãnh đạo Quảng Ngãi bày tỏ mong muốn thu hút các nhà đầu tư lớn tham gia phát triển hạ tầng cảng biển, hình thành chuỗi logistics đồng bộ.
Một nội dung quan trọng khác là cải cách hành chính. Ông Đỗ Tâm Hiển đánh giá cao quy trình xử lý công việc chuyên nghiệp, nhanh gọn của chính quyền Hải Phòng, yếu tố then chốt giúp cải thiện môi trường đầu tư. Đây cũng là điểm mà Quảng Ngãi xác định cần tập trung cải thiện trong thời gian tới.
Chuyến công tác được kỳ vọng không chỉ dừng lại ở việc học hỏi kinh nghiệm, mà còn mở ra cơ hội hợp tác lâu dài giữa hai địa phương có vị trí chiến lược về kinh tế biển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.
"Có nhiều cách làm hay từ Hải Phòng mà Quảng Ngãi cần học hỏi để phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây là chuyến công tác quý giá, học hỏi để "điều trị trúng đích" những vấn đề tỉnh còn hạn chế. Cảm ơn lãnh đạo TP Hải Phòng đã thẳng thắn chia sẻ", ông Hiển nói.
Kết thúc tuần giao dịch 30/3-4/4, giá vàng thế giới giao ngay ghi nhận mức tăng 3%, vượt mốc 4.600 USD một ounce. Tuy nhiên, kim loại quý này đã gặp trở ngại trong hai phiên giao dịch đầu tháng 4, khi giá không thể vượt qua ngưỡng kháng cự 4.800 USD mỗi ounce.
Trong cuộc khảo sát hàng tuần của Kitco với 15 chuyên gia, phần đông các nhà phân tích, tương đương 8 người nhận định giá vàng sẽ đi ngang. 4 chuyên gia kỳ vọng vào diễn biến khởi sắc của kim loại quý, trong khi 3 người còn lại dự báo giá giảm.
Từ góc nhìn của nhà đầu tư cá nhân, tâm lý lạc quan đang được lan tỏa. Trong 61 phiếu khảo sát trực tuyến, khoảng 59% nhà giao dịch dự báo giá vàng tuần này tăng, 21% dự báo giảm trong khi số còn lại nhận định kim loại quý này sẽ ổn định.
Ông Darin Newsom, chuyên gia phân tích cấp cao tại Barchart, nhận định giá vàng có thể đi ngang trong biên độ rộng, từ 4.128 USD đến 5.666 USD mỗi ounce. "Biên độ tới 1.500 USD cho thấy mức độ bất định rất lớn, thị trường sẽ phụ thuộc vào những gì Tổng thống Mỹ đăng tải trên mạng xã hội tiếp theo", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Kevin Grady, Chủ tịch Phoenix Futures and Options, cho rằng biến động giá vàng gần đây chủ yếu phản ánh kỳ vọng của thị trường về xung đột Iran. Ông dẫn chứng việc thị trường đảo chiều ngay khi Donald Trump đề cập khả năng tấn công, khiến chứng khoán giảm, năng lượng tăng và vàng lao dốc.
Theo ông Grady, trong bối cảnh tin tức dồn dập và thanh khoản thấp trước kỳ nghỉ lễ, nhà đầu tư nên giữ trạng thái trung lập thay vì "đặt cược" vào biến động ngắn hạn. Ông cũng chỉ ra rằng lượng hợp đồng mở (open interest) trên thị trường vàng đang ở mức thấp, trong khi phần lớn vị thế đến từ các quỹ chỉ số hàng hóa mang tính thụ động.
Với quan điểm tích cực hơn, ông James Stanley, chiến lược gia cấp cao tại Forex, dự báo giá vàng sẽ tăng. Chuyên gia này nhận định xu hướng dài hạn vẫn đang ủng hộ kim loại quý, ngay cả khi thị trường chứng khoán có thể thiết lập đáy mới. "Tôi không muốn đặt cược ngược xu hướng tăng lớn của vàng, mà sẽ tìm cơ hội mua khi giá điều chỉnh", ông James Stanley nói.
Giá vàng đi lên cũng là dự báo của ông Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management. Ông cho biết việc Thổ Nhĩ Kỳ bán gần 60 tấn vàng là một trong những nguyên nhân khiến giá giảm mạnh hồi tháng 3, và thông tin này giúp giảm bớt sự bất định trên thị trường. Về dài hạn, khi xung đột hạ nhiệt, các yếu tố tiền tệ sẽ trở lại dẫn dắt, đặc biệt khi các ngân hàng trung ương có thể nới lỏng chính sách nếu kinh tế suy yếu.
Trong khi đó, nhóm phân tích của CPM Group khuyến nghị nhà đầu tư đứng ngoài thị trường trong ngắn hạn, khi dự báo giá vàng dao động trong vùng 4.100-4.850 USD mỗi ounce.
Do biến động gia tăng và mức độ bất định cao, tổ chức này chuyển sang khuyến nghị "đứng ngoài quan sát", để chờ xác định đáy hợp lý là lựa chọn phù hợp. "Dù có nhiều yếu tố hỗ trợ giá vàng trong trung và dài hạn, thị trường hiện đối mặt mức độ biến động và bất định lớn" nhóm phân tích cho biết.
