Iran có thể đang cứu bệ tên lửa kẹt trong căn cứ ngầm

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 4/4 nhắc lại tối hậu thư mà ông đưa ra hơn một tuần trước, yêu cầu Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc mở cửa eo biển Hormuz vào ngày 6/4. "Thời gian đang cạn dần, chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục trút xuống đầu họ", Tổng thống Mỹ viết.

Tối hậu thư này lập tức bị Iran bác bỏ. Thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran, gọi lời đe dọa của Tổng thống Mỹ cho thấy sự "vô vọng, bất an, mất cân bằng và ngớ ngẩn".

"Đừng quên rằng nếu xung đột leo thang, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các người. Ảo tưởng đánh bại Iran đã biến thành một đầm lầy và nó sẽ nhấn chìm các người", phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya Ebrahim Zolfaghari sau đó ra tuyên bố.

Theo giới quan sát, chính quyền Tổng thống Trump bắt đầu cảm nhận những hệ lụy tiêu cực khi chiến sự với Iran bước sang tuần thứ sáu, đặc biệt là sau khi Iran bắn hạ tiêm kích F-15E, buộc Mỹ phải tiến hành chiến dịch quy mô lớn với mức độ rủi ro cao để giải cứu một phi công trong lãnh thổ nước này.

Ông Trump cho rằng việc quân đội Mỹ tiến hành chiến dịch giải cứu phi công thành công mà không có người nào thiệt mạng hay bị thương "một lần nữa chứng minh chúng ta đã đạt được thế kiểm soát tuyệt đối trên không phận Iran". Tuy nhiên, Mỹ đã phải bỏ lại và phá hủy hai vận tải cơ trong chiến dịch giải cứu, cho thấy tổn thất vật chất lớn của hoạt động này.

Kết quả các khảo sát cho thấy người dân Mỹ ngày càng phản đối cuộc chiến mà Tổng thống phát động. Tình hình tệ đến mức một số người ủng hộ trung thành của Tổng thống Trump cũng bắt đầu chỉ trích cuộc xung đột chưa thấy ngày kết thúc.

Trong khi đó, một quan chức cấp cao cho biết Tổng thống Trump thường bắt đầu ngày mới bằng việc xem video do quân đội Mỹ tổng hợp những thành công trên chiến trường. Ông tin rằng trên cương vị Tổng tư lệnh, loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran có thể là một trong những thành tựu lớn nhất nhiệm kỳ hai.

Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles lo ngại các trợ lý đang vẽ ra viễn cảnh màu hồng, chỉ nói điều ông Trump muốn nghe thay vì những gì cần nghe. Bà thúc giục các đồng nghiệp phải "thẳng thắn hơn với sếp" về những rủi ro chính trị và kinh tế. Chánh văn phòng đã cùng các cố vấn thân tín đến Phòng Bầu dục gặp Tổng thống, cảnh báo ông rằng chiến sự càng kéo dài, sự ủng hộ từ cử tri và triển vọng của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 càng u ám.

Cuộc gặp tại Phòng Bầu dục phản ánh một thực tế mà Nhà Trắng không còn có thể phớt lờ. Thời gian đang cạn dần trước khi Tổng thống Trump, đảng Cộng hòa và người dân Mỹ phải trả cái giá đắt hơn nữa.

Phản ứng vượt dự tính từ Iran

Ông Trump tỏ ra tự tin với những kết quả ban đầu của chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng, khi đòn tấn công đầu tiên đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cùng loạt quan chức cấp cao Iran thiệt mạng hôm 28/2. Tuy nhiên, Iran sau đó đã phản ứng đáp trả rất dữ dội, phóng tên lửa, UAV tấn công Israel, nhắm mục tiêu các căn cứ Mỹ ở vùng Vịnh, từ Kuwait, Bahrain đến Arab Saudi, UAE và Qatar.

Phản ứng này khiến các quan chức Mỹ bất ngờ, ông Trump cũng thừa nhận điều này khi trả lời phỏng vấn CNN. Dựa trên tiền lệ trong quá khứ, họ vốn tin rằng Mỹ có công thức chiến thắng là giáng một đòn phủ đầu áp đảo, và phản ứng từ Iran sẽ chỉ là trả đũa hạn chế để xoa dịu dư luận trong nước.

Iran tiếp tục gây sức ép khi phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu từ vùng Vịnh, đẩy giá nhiên liệu tăng vọt.

Tổng thống Trump biện minh đây là "cái giá ngắn hạn" cần thiết để loại bỏ nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Đồng thời, ông cho rằng phản ứng của Iran càng chứng minh họ là mối đe dọa.

Nhưng khi chiến sự kéo dài mà không có lối thoát rõ ràng, cái giá Mỹ phải trả dần trở nên "dài hạn". Tổng thống Trump từng cam kết sẽ vực dậy nền kinh tế và giữ Mỹ đứng ngoài các cuộc xung đột khi tranh cử nhiệm kỳ hai. Giờ đây, ông lại khơi mào một cuộc chiến mà chưa nhận được sự ủy nhiệm từ quốc hội và hệ lụy kinh tế mới chỉ dần bộc lộ.

Xung đột làm chao đảo thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Mỹ cũng không phải ngoại lệ, khi giá xăng vượt 4 USD một gallon (khoảng 3,78 lít), các chỉ số chứng khoán xuống thấp nhất trong nhiều năm. Mỹ ghi nhận 13 binh sĩ thiệt mạng, hàng trăm quân nhân bị thương khi Iran tấn công đáp trả vào các căn cứ của Washington ở vùng Vịnh.

Một tháng sau chiến sự, dự báo tăng trưởng toàn cầu bị điều chỉnh giảm, tình trạng khan hiếm nhiên liệu xuất hiện ở châu Âu và châu Á, trong khi giới chuyên gia cảnh báo thế giới vẫn chưa cảm nhận hết mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Eo biển Hormuz nếu bị phong tỏa kéo dài có thể đẩy kinh tế toàn cầu suy thoái.

Theo hai cố vấn và hai nghị sĩ đã trao đổi với ông Trump, những tổn thất về chính trị và kinh tế ngày càng tăng khiến Tổng thống phải tìm kiếm "lối thoát danh dự". Tổng thống Trump nói với họ rằng ông muốn kết thúc chiến dịch, lo ngại xung đột kéo dài sẽ ảnh hưởng đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ. Nhưng ông cũng muốn chiến dịch này phải là một thắng lợi mang tính quyết định.

Trong bài phát biểu trước toàn quốc tối 1/4, ông Trump đã cố "đi dây" khi cập nhật tình hình chiến sự. Ông ca ngợi các chiến thắng và tuyên bố chiến dịch "đang gần hoàn tất", nhưng đồng thời đe dọa sẽ giáng đòn "cực mạnh" vào Iran trong 2-3 tuần tới, hủy diệt cơ sở hạ tầng năng lượng của quốc gia này.

"Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về", Tổng thống tuyên bố.

Theo số liệu của Lầu Năm Góc, chiến dịch là "thành công không thể chối cãi", khi đã phá hủy 90% năng lực tên lửa của Iran, vô hiệu hóa 70% bệ phóng, 150 tàu hải quân, hạ ông Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao.

"Chúng ta nắm toàn bộ lợi thế. Họ không có gì", ông Trump nói. "Chúng ta đang đi đúng hướng để sớm hoàn thành mọi mục tiêu quân sự của Mỹ".

Vài ngày sau, Iran "dội gáo nước lạnh" vào tuyên bố chiến thắng này của ông Trump. Việc họ bắn rơi một tiêm kích F-15E, một cường kích A-10 và gây hư hại một số trực thăng khiến đánh giá năng lực quân sự Iran "không có gì" của ông Trump trở nên kém tin cậy.

Việc Mỹ giải cứu thành công phi công thứ hai trên chiếc F-15E đã giúp ông Trump thoát khỏi một kịch bản thảm họa, tránh để Iran biến phi công bị bắt sống thành lá bài mặc cả.

Tuy nhiên, đích đến cuối cùng của chiến dịch vẫn còn mơ hồ, khi ông Trump vừa tuyên bố tăng cường chiến đấu, vừa hứa sớm kết thúc. Đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff, người bạn lâu năm của Tổng thống, giải thích cách tiếp cận này phản ánh tư duy hình thành từ sự nghiệp kinh doanh của ông Trump, lĩnh vực mà việc luôn giữ nhiều phương án lựa chọn có vai trò then chốt.

"Tổng thống luôn có nhiều kịch bản", ông Witkoff nói. "Ông ấy giữ rất nhiều lựa chọn, nhiều 'lối thoát', rồi từng bước dò đường trong quá trình triển khai".

Lối thoát hẹp dần

Chiến tranh thường diễn biến vượt tính tính toán của một Tổng thống. Iran cho thấy họ quyết chiến tới cùng, đồng nghĩa ông Trump đối mặt nguy cơ sa lầy hơn nếu leo thang hơn nữa trong những tuần tới, khiến các lối thoát bị thu hẹp hơn là mở ra.

Một trở ngại tiềm tàng nữa là từ đồng minh Israel. Tổng thống Trump từ lâu đã ưa thích những chiến dịch mà các trợ lý gọi là "đánh một lần rồi thôi", như đã áp dụng tại Yemen, Syria, Somalia hay Venezuela. Nhưng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có cách tiếp cận khác.

Trong 6 tháng qua, ông Netanyahu liên tục nói với ông Trump rằng những thành công trước đây chỉ là bước đệm cho một chiến dịch quyết định và kéo dài hơn, theo một quan chức Israel. Ngoài ra, Arab Saudi cũng có xu hướng muốn kéo dài cuộc chiến, coi đây là cơ hội hiếm có để làm suy yếu một đối thủ chung.

Tình thế này khiến Tổng thống Trump đối mặt với thế lưỡng nan. Ông muốn chấm dứt chiến tranh, nhưng không thể ra về tay không nếu chưa đạt được mục tiêu ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi đó, việc thiết lập một chính quyền thân phương Tây ở Iran không đơn giản, còn mở lại eo biển Hormuz đòi hỏi chiếm đóng quân sự kéo dài hoặc một thỏa thuận chấm dứt chiến sự.

Một số cố vấn nhận thấy trong suy nghĩ của Tổng thống Trump đã xuất hiện phần nào tâm lý chấp nhận thực tế. Trong các cuộc trao đổi riêng, ông thường nhắc lại rằng đảng cầm quyền thường mất ghế trong các kỳ bầu cử giữa kỳ.

"Ông ấy đang khó vượt qua tiền lệ này", một trợ lý nhận xét.

Như Tâm (Theo TIME, AFP, Reuters)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/the-luong-nan-voi-ong-trump-trong-cuoc-chien-iran-5058155.html

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, hôm 11/4 thông báo bắt đầu quá trình "tạo điều kiện để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz".

Thông tin được công bố một ngày sau khi báo New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.

Thủy lôi về cơ bản là khối kim loại được nhồi thuốc nổ, được triển khai trên mặt nước hoặc dưới lòng biển, duy trì trạng thái neo lơ lửng hoặc chìm hẳn dưới đáy biển và bảo đảm hoạt động trong nhiều tháng. Chúng có thể kích hoạt bằng nhiều cơ chế, từ chạm nổ tới cảm ứng từ trường, âm thanh và áp suất.

Thủy lôi là một trong những vũ khí có sức tàn phá khủng khiếp nhất mà hải quân Mỹ từng đối mặt, gây hư hại cho nhiều tàu hơn bất kỳ phương thức tấn công nào khác kể từ Thế chiến II, theo báo cáo của Viện Hải quân Mỹ.

H. I. Sutton, chuyên gia hải quân tại viện nghiên cứu Hội đồng Địa chiến lược có trụ sở ở Anh, cho biết Iran sở hữu nhiều loại thủy lôi khác nhau.

Trong số đó có dòng Maham-3, được coi là "mối đe dọa chính ở vùng nước sâu" và có thể triển khai ở khu vực có độ sâu tới 100 m. Sau khi triển khai, Maham-3 sẽ nổi lên theo dây neo và lơ lửng ở độ sâu ngay dưới đáy các tàu đi ngang qua.

Nó thường được kích hoạt cách mục tiêu vài mét bằng cảm biến âm thanh, chủ yếu dựa vào tín hiệu tần số thấp do tàu thuyền phát ra. Loại thủy lôi này có thể được nâng cấp bằng cách trang bị cảm biến âm thanh định hướng, cũng như ngòi nổ từ tính để phát hiện và tấn công tàu ngầm.

Mỗi quả Maham-3 có khối lượng 383 kg, trong đó khoảng 120 kg là thuốc nổ mạnh, có đường kính 0,8 m và chiều cao 1,3 m.

Tiếp theo là thủy lôi neo Maham-1, được kích nổ bằng dòng điện khi mục tiêu va chạm với 5 gai tiếp xúc trên thân. Maham-1 có thiết kế đơn giản hơn nhiều so với Maham-3, nhưng vẫn được coi là mối đe dọa nghiêm trọng với phương tiện trên biển. Nó có tổng cộng 4 biến thể với khối lượng đầu đạn khác nhau từ 20-120 kg.

Một mẫu khác là thủy lôi đáy Maham-2, chuyên nằm dưới đáy biển và khó phát hiện hơn so với thủy lôi neo. Loại thủy lôi này mang đầu đạn nặng khoảng 320 kg, thường gài ở vùng nước nông để có thể gây sát thương hiệu quả. Nó được kích nổ dựa trên tín hiệu âm thanh hoặc từ trường của mục tiêu.

"Giống như các loại thủy lôi cảm ứng khác của Iran, nó có khả năng hoãn kích hoạt trong vài ngày và được trang bị bộ đếm tàu để bỏ qua số lượng phương tiện nhất định. Điều này khiến nỗ lực rà phá trở nên khó hơn nhiều", chuyên gia Sutton cho hay.

Tehran còn sở hữu một loại thủy lôi đáy khác là Maham-6, được cho là phiên bản sao chép sát với dòng Manta do Italy sản xuất. Thiết kế hình nón giúp loại thủy lôi này khó bị phát hiện khi nằm dưới đáy biển, song đầu đạn 150 kg khiến nó chỉ phát huy hiệu quả tối đa ở những vùng biển nông.

Iran từng công bố hình ảnh của mẫu thủy lôi tự hành, có hình dáng tương tự dòng Maham-2, song được gắn thêm hệ thống động lực của ngư lôi. "Có khả năng nó được thiết kế để phóng từ tàu ngầm hoặc tổ hợp phòng thủ bờ biển. Tầm bắn không được công bố, song có lẽ là 10-20 km. Vũ khí này có thể dựa trên thủy lôi tự hành EM-56 của Trung Quốc", Sutton nhận định.

Chuyên gia này nêu khả năng Iran nhập khẩu thủy lôi EM-52 Trung Quốc. Nó được trang bị động cơ rocket và đặt dưới đáy biển ở độ sâu tối đa 200 m. Khi cảm biến âm thanh phát hiện tàu di chuyển phía trên, quả đạn sẽ phóng lên và lao vào phần đáy mục tiêu.

Theo Sutton, Iran được cho là cũng nhập khẩu thủy lôi từ Nga, có thể là mẫu mìn đáy chuyên thả từ máy bay. Cũng có thông tin cho rằng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã sử dụng pháo phản lực phóng loạt Fajr-5 cỡ nòng 333 mm để rải mìn đáy ở những vùng biển có độ sâu 30 m.

Báo Wall Street Journal cho biết Iran còn biên chế một số loại mìn gắn vào thân tàu mục tiêu bằng nam châm.

Mối đe dọa từ thủy lôi Iran dường như khiến Mỹ đang phải huy động nhiều lực lượng đến Trung Đông.

Chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết USS Chief và USS Pioneer, thuộc lớp tàu quét mìn Avenger của Mỹ, đã cập cảng Ao Makham ở Thái Lan vào sáng 13/4, song chưa rõ điểm đến tiếp theo. Trang tin USNI của Viện Hải quân Mỹ cuối tuần trước cho biết hai tàu đã nhận lệnh đến khu vực tác chiến của CENTCOM.

USS Tulsa, tàu chiến đấu ven biển (LCS) được cấu hình cho nhiệm vụ quét mìn, hôm 3/4 di chuyển qua eo biển Malacca về hướng tây bắc và chưa rõ tung tích. Một chiếc khác là USS Santa Barbara dường như đang di chuyển trên Ấn Độ Dương ngày 19/3. Đây là 2 trong 3 tàu LCS quét mìn đồn trú ở Trung Đông, nhưng đã rút về Singapore chỉ vài ngày sau khi xung đột bùng phát.

"Rà phá thủy lôi là hoạt động chậm chạp, phức tạp và tiềm ẩn rủi ro đáng kể ngay cả trong môi trường an toàn. Nguy cơ với lực lượng rà phá mìn tại eo biển Hormuz còn nghiêm trọng hơn nhiều, nhất là khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran và có thể leo thang xung đột", biên tập viên Joseph Trevithick của War Zone đánh giá.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Đài truyền hình NBC News, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel hôm 9.4 tuyên bố ông sẽ không từ chức dưới áp lực của Mỹ và kêu gọi đối thoại một cách cởi mở, theo AFP.

"Chúng tôi có một quốc gia tự do, có chủ quyền... Chúng tôi có quyền tự quyết và độc lập, và chúng tôi không bị lệ thuộc vào các kế hoạch của Mỹ", ông Diaz-Canel nói với NBC News, theo bản dịch lời phát biểu của ông. Ông cũng nhấn mạnh rằng chính phủ Mỹ, với chính sách thù địch chống lại Cuba, không thể đòi hỏi bất cứ điều gì từ Cuba.

Washington đã tiến hành một chiến dịch gây sức ép lên Cuba, áp đặt một cuộc phong tỏa dầu mỏ trên thực tế đối với quốc đảo này bằng cách đe dọa áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào bán dầu cho Cuba.

Nhà lãnh đạo Cuba nói với NBC rằng Havana muốn "tham gia đối thoại và thảo luận bất kỳ chủ đề nào mà không có bất kỳ điều kiện nào".

Hôm 7.3, Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Josefina Vidal nói với AFP rằng các cuộc đàm phán với Mỹ đang "ở giai đoạn rất sơ bộ".

Trong khi đó, các hãng tin Nga hôm nay 10.4 đưa tin Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov tuyên bố Nga sẽ không bao giờ bỏ rơi hay phản bội Cuba và có kế hoạch hỗ trợ quốc đảo này giải quyết các vấn đề năng lượng liên quan đến lệnh cấm vận của Mỹ, theo Reuters.

Ông Ryabkov, được các hãng thông tấn Nga trích dẫn tại một cuộc họp báo ở thủ đô Havana, còn nói rằng Moscow không có ý định từ bỏ quan tâm của mình ở tây bán cầu bất kể Mỹ nói gì. Ông Ryabkov nhấn mạnh sự giúp đỡ của Moscow dành cho Cuba sẽ không chỉ dừng lại ở lô dầu lớn mà Moscow đã gửi đến quốc đảo này vào tháng trước.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/chu-tich-cuba-gui-thong-diep-cho-my-18526041009441851.htm