Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 47/2024 do Bộ Xây dựng soạn thảo gây chú ý với thông tin về các trường hợp ôtô có sự thay đổi về trang, thiết bị nội thất, ngoại thất nhưng không được coi là cải tạo. Với những trường hợp này, nếu các hạng mục còn lại đều đạt, ôtô sẽ được cấp chứng nhận đăng kiểm điện tử và tem kiểm định.
Thông tin này được nhiều người sử dụng ôtô, đặc biệt là người chơi xe, độ xe đón nhận với hy vọng việc kiểm soát những món đồ độ trên xe được nới lỏng hơn trước. Tuy vậy, Theo đại diện Cục Đăng kiểm, cần hiểu rõ những trường hợp nâng cấp đồ do hãng sản xuất ôtô cung cấp mới có cơ hội để được cấp giấy chứng nhận kiểm định.
Điều này có nghĩa, nếu các phụ kiện độ trên xe do một công ty khác cung cấp, xe bắt buộc phải làm thủ tục đăng ký cải tạo khi muốn đăng kiểm. Ví dụ, nếu một dòng xe do Toyota Việt Nam sản xuất và phân phối ra thị trường, người dùng muốn lắp thêm đồ độ một cách chính danh, món đồ đó phải do Toyota Việt Nam cung cấp. Nếu chủ xe tự mua một chiếc cản trước, ốp sườn… từ bất cứ nhà cung cấp nào bên ngoài, chiếc xe đó đều thuộc diện cải tạo.
Lý giải cho việc này, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết những phụ kiện do hãng xe cung cấp thường đã trải qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và kiểm định nghiêm ngặt, đảm bảo tính tương thích với phương tiện và không ảnh hưởng đến khả năng vận hành.
Trong khi đó, các sản phẩm từ cơ sở độ xe bên ngoài thường không được kiểm soát chặt chẽ về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt khi can thiệp vào các bộ phận quan trọng của xe. Chẳng hạn, việc thay cản trước bằng loại không đạt tiêu chuẩn, ví dụ như làm bằng vật liệu cứng hơn, có thể làm tăng mức độ sát thương trong các vụ va chạm. Ngược lại, cản xe chính hãng đã được nhà sản xuất thử nghiệm để giảm thiểu thương tích cho người và phương tiện khi xảy ra tai nạn.
Đối với xe nhập khẩu, các phụ tùng và body-kit được chấp nhận phải do nhà sản xuất nước ngoài cung cấp thông qua nhà nhập khẩu chính thức để phân phối ra thị trường. Để xác định đó là phụ kiện chính hãng, nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu phải công bố rõ ràng trên các kênh chính thức như tài liệu kỹ thuật hoặc website. Đây là cơ sở để các trung tâm đăng kiểm đối chiếu và áp dụng trong quá trình kiểm định.
Thực tế tại Việt Nam, hầu hết phụ kiện độ, trang trí xe được phân phối bởi các cơ sở bên ngoài. Chủ xe cũng có thể tìm các phụ kiện gắn xe qua các sàn thương mại điện tử, và tự lắp ráp lên xe với một số món đơn giản. Trong khi đó các hãng xe hầu hết chưa cung cấp rộng rãi danh mục phụ kiện. Điều này khiến chất lượng sản phẩm trên thị trường không đồng đều và đặt ra thách thức cho công tác quản lý, đăng kiểm.
Trang bị ngoại thất gồm thay đổi cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, ốp sườn, ốp viền chắn bùn, cánh gió đuôi, ốp vành bánh xe theo tùy chọn của nhà sản xuất. Các trang bị ngoại thất thay thế phải do nhà sản xuất cung cấp, đảm bảo sau khi lắp đặt, kích thước bao (dài x rộng x cao) của xe thực tế không vượt quá 100 mm so với thông số ban đầu; đồng thời khối lượng cơ bản không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Dự thảo cũng quy định các trường hợp xe cơ giới thay đổi một số kết cấu thùng hàng như bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ; lắp thêm hoặc tháo bỏ nắp chắn bụi cho thùng chở hàng của ôtô tải tự đổ, rơ-moóc tải tự đổ, sơ mi rơ-moóc tải tự đổ; lắp thay thế hoặc tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý của ôtô pickup, lắp đặt thêm bậc bước chân lên xuống, trang trí ống xả, đai trang trí bảo hiểm đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu, cánh lướt gió, mui gió, cũng không được coi là cải tạo.
Một cư dân tại Hyderabad (Ấn Độ), Faisal Rahman, không ngờ chiếc xe máy bị mất của mình lại xuất hiện theo cách trớ trêu: thông qua một biên bản phạt nguội.
Theo đó, ba tháng sau khi trình báo mất xe và lập hồ sơ tại đồn cảnh sát Habeeb Nagar, Rahman nhận được biên bản phạt điện tử cho chính chiếc xe đã bị đánh cắp. Điều đáng chú ý là biên bản này đi kèm hình ảnh rõ mặt người điều khiển - được cho là kẻ trộm.
Rahman sau đó đăng tải sự việc lên mạng xã hội X, đề nghị cảnh sát sử dụng hình ảnh này để truy tìm nghi phạm. Vụ việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận, với nhiều ý kiến trái chiều về hiệu quả xử lý của cơ quan chức năng.
Một số cư dân mạng còn hỗ trợ làm ảnh nét hơn nữa - Ảnh: X
Trường hợp của Rahman không phải cá biệt. Tại nhiều nơi ở Ấn Độ, tình trạng camera giao thông ghi lại hình ảnh xe bị trộm và gửi biên bản phạt về cho chính chủ xe đang trở thành một nghịch lý phổ biến.
Tại Saharanpur (bang Uttar Pradesh), một người đàn ông tên Rajiv Thakur nhận biên bản phạt 4.000 rupee từ bang Uttarakhand, dù chiếc xe của ông vẫn đỗ trước nhà suốt thời gian dài. Ông nghi ngờ biển số xe đã bị làm giả và gắn lên xe khác.
Trong khi đó tại Chandigarh, một chủ xe tên Sagar liên tục nhận 9 biên bản phạt chỉ trong 12 ngày sau khi bị mất xe. Dù hệ thống camera thông minh hoạt động khắp thành phố, cơ quan chức năng vẫn không phát hiện phương tiện bị đánh cắp. Cuối cùng, người thân của Sagar phải tự tìm và bắt giữ nghi phạm.
Dù tồn tại nhiều bất cập, một số trường hợp cho thấy công nghệ vẫn có thể hỗ trợ hiệu quả.
Tại Bhubaneswar, một thanh niên bị mất xe tay ga đã tìm lại được phương tiện sau khi nhận biên bản phạt vì không đội mũ bảo hiểm. Hình ảnh từ camera AI giúp cảnh sát xác định nghi phạm, truy vết và bắt giữ đối tượng, đồng thời thu hồi xe.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính nằm ở việc hệ thống dữ liệu giao thông và dữ liệu tội phạm chưa được liên thông.
Biên bản phạt được tạo tự động từ camera và gửi đến chủ xe theo đăng ký, nhưng không có cơ chế kiểm tra xem xe đó đã bị báo mất hay chưa. Điều này dẫn đến tình trạng cùng một chiếc xe vừa bị truy vết vi phạm giao thông, vừa "biến mất" trong hồ sơ điều tra.
Trong bối cảnh hệ thống chưa đồng bộ, nhiều nạn nhân buộc phải tự tìm cách kết nối các dữ liệu rời rạc: từ biên bản phạt, hình ảnh camera đến thông tin đăng ký xe.
Các chuyên gia khuyến nghị khi nhận biên bản phạt cho xe bị mất, người dân cần nhanh chóng cung cấp hình ảnh cho cơ quan điều tra, đồng thời yêu cầu đối chiếu với hồ sơ trình báo trước đó.
Sự việc của Faisal Rahman cho thấy một thực tế: công nghệ giám sát hiện đã đủ khả năng ghi lại rõ ràng hình ảnh nghi phạm, nhưng hiệu quả xử lý lại phụ thuộc vào việc phối hợp dữ liệu.
Quy định cũ yêu cầu người đứng đầu cơ sở đào tạo lái xe phải có bằng cao đẳng trở lên và đã qua đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý giáo dục nghề nghiệp.
Nhưng tại Nghị định số 94/2026/NĐ-CP, yêu cầu về bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý đã được bãi bỏ, chỉ cần có bằng cao đẳng trở lên.
Về cơ sở vật chất thì không còn yêu cầu diện tích sử dụng hợp pháp tối thiểu là 1.000m2. Thay đổi quy định về phòng học như sau:
- Không còn quy định về diện tích tối thiểu 48m2/phòng học lý thuyết nói chung.
- Với phòng sử dụng học kỹ thuật ô tô thì bổ sung yêu cầu bảo đảm không nhỏ hơn 1,5m2/học viên, đồng thời diện tích phòng học không nhỏ hơn 100m2/phòng như cũ.
Các xe ô tô tải có khối lượng toàn bộ trên 7.500kg đã được cấp phép tập lái trước ngày 1-1-2025 sẽ được phép tiếp tục sử dụng để đào tạo lái xe hạng C1 trên sân tập lái trong tối đa 5 năm.
Đồng thời quy định mới bắt buộc các cơ sở đào tạo phải có hệ thống thiết bị và phần mềm định danh, và xác thực điện tử kết nối API tới nền tảng số quốc gia để quản lý học viên ngay từ khi đăng ký.
Việc kết nối này nhằm bảo đảm khả năng nhận diện, định danh, xác thực và cung cấp giấy tờ điện tử của học viên một cách liên tục, liền mạch từ khi học viên bắt đầu đăng ký đào tạo (tại cơ sở đào tạo) cho đến khi đăng ký và tham dự sát hạch lái xe (tại trung tâm sát hạch). Tuy nhiên lộ trình thực hiện là trước ngày 1-1-2027.
So với quy định cũ, tiêu chuẩn giáo viên dạy lái xe đã có một số thay đổi. Cả giáo viên dạy lý thuyết và thực hành đều không còn yêu cầu chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm dạy trình độ cao đẳng, trung cấp nữa, mà thay vào đó là dạy trình độ sơ cấp.
Với giáo viên dạy lý thuyết, không còn quy định bắt buộc phải có giấy phép lái xe khi dạy môn kỹ thuật lái xe.
Với giáo viên dạy thực hành, trình độ chuyên môn bao gồm tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề hoặc bằng nghề trở lên, so với chỉ tốt nghiệp trung cấp trở lên trước đây.
Đồng thời số thời gian có giấy phép lái xe tối thiểu cũng bãi bỏ. Nghĩa là sau khi có giấy phép lái xe thì có thể trở thành giáo viên dạy thực hành ngay.
Có thể coi tiêu chuẩn giáo viên dạy lái xe được hạ thấp hơn so với trước.
Trung tâm sát hạch lái xe loại 2 được bổ sung thêm hạng D1. Đồng thời mở rộng thêm nhiệm vụ phục vụ sát hạch thực hành lái xe ngoài đường, bảo đảm an ninh, an toàn tại các khu vực sát hạch so với chỉ trong sân sát hạch như trước đó.
Việc truyền dữ liệu sát hạch cũng chỉ còn về phòng cảnh sát giao thông tổ chức kỳ sát hạch và Cục Cảnh sát giao thông, không còn về Sở Giao thông vận tải (nay là Sở Xây dựng).
Bắt buộc sử dụng hệ thống thiết bị và phần mềm định danh, xác thực điện tử kết nối API tới nền tảng số quốc gia để nhận diện học viên dự thi (hoàn thành trước ngày 1-1-2027), tương tự cơ sở đào tạo lái xe.
Trung tâm có cài đặt phần mềm sát hạch lý thuyết phải cung cấp dịch vụ tổ chức sát hạch lý thuyết đối với tất cả các hạng giấy phép lái xe. Điều này cho thấy có thể sát hạch lý thuyết và thực hành không chỉ ở cùng một trung tâm.
Nghị định số 94/2026/NĐ-CP còn có thêm một chế tài nghiêm khắc: Trung tâm sát hạch sẽ bị thu hồi giấy phép nếu cố ý can thiệp vào thiết bị, phương tiện, phần mềm sát hạch làm sai lệch kết quả sát hạch.
Nghị định số 160/2024/NĐ-CP quy định nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua bưu chính. Còn quy định mới đưa thủ tục lên môi trường số, cho phép nộp qua Cổng dịch vụ công quốc gia (hoặc Trung tâm phục vụ hành chính công) và trả kết quả bản điện tử qua ứng dụng VNeID.
Cùng với các quy định mới nêu trên, đây là bước chuyển đổi số quan trọng, đồng bộ từ khi đăng ký học cho đến khi có giấy phép lái xe.
Ngoài ra thời gian tổ chức kiểm tra thực tế để cấp giấy phép đào tạo lái xe còn được rút ngắn từ không quá 10 ngày xuống còn không quá 5 ngày làm việc, đã bao gồm cả thời gian xác thực điện tử giấy tờ xe.
Đầu tháng 4, tại thành phố Tương Dương, tỉnh Hồ Bắc, độ cảnh sát giao thông số 1 thuộc Sở Công an thành phố Tương Dương, cùng các em học sinh trường Tiểu học Kinh Châu thực hiện một bài học giáo dục an toàn giao thông độc đáo và ý nghĩa tại một ngã tư. Các em nhỏ trở thành những cố vấn văn minh cùng cảnh sát giao thông sử dụng ngôn ngữ hài hước để thuyết phục những người đi xe máy, xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm phải đội mũ.
Trong video, các em nhỏ đứng trên hè, cầm biển nhắc nhở cùng cảnh sát và khuyên những người đi xe đạp điện đi ngang qua. Khi gặp những người đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm, bọn trẻ lập tức đồng thanh lớn. Không chỉ như cô gái trong video, nhiều thanh niên khác cho đến người lớn tuổi cũng không đội mũ bảo hiểm dù có mang theo.
Những câu nhắc nhở được nhóm trẻ hô lớn như "Anh/chị ơi, anh/chị ơi, anh/chị đẹp trai/xinh đẹp quá, đội mũ bảo hiểm còn đẹp hơn nữa!", hay "Ông ơi, ông ơi, dừng lại một chút, mũ bảo hiểm của ông đâu?".
Khi bị dừng xe và nhắc nhở, người lái xe nhanh chóng đội mũ bảo hiểm. Bọn trẻ sau đó hô vang những câu động viên như: "Anh/chị ơi, anh/chị tuyệt vời quá! Anh/chị là tấm gương tốt của chúng em!" và những câu nói ấm áp khác.
Trong quá trình này, nhiều người sau khi được nhắc nhở cũng tham gia chiến dịch, thay phiên nhau đưa biển nhắc nhở và chờ người lái xe đạp điện tiếp theo không đội mũ bảo hiểm chia sẻ kinh nghiệm của họ. Trong video, những người lái xe đạp điện bị bắt gặp giơ ngón tay cái lên cho bọn trẻ và hứa với chúng cũng như cảnh sát: "Lần sau nhất định tôi sẽ đội mũ bảo hiểm!".
