Trưa đầu tháng 4, hành lang khu tập thể A9 Thái Phiên gần như không có gió, ánh nắng không lọt vào. Những mảng tường loang lổ, bốc lên mùi ẩm mốc. Bà Đặng Thị Hoài, 51 tuổi, bước chậm qua từng bậc cầu thang, tay vịn vào lan can đã mục nát, áo dính mồ hôi. Những bước chân nặng nề như kéo theo cả nỗi mệt mỏi của nhiều năm sống trong căn hộ xuống cấp.
Lên đến tầng 4, bà dừng lại vài giây lấy hơi rồi mở cánh cửa gỗ cũ kỹ. Bên trong chừng 5 m2 là bếp và chỗ tắm gội. Nhà vệ sinh nằm phía sau phải dùng chung với một hộ khác, lối vào chỉ hơn một mét. Tận dụng khoảng không gian nhỏ hẹp ấy, bà đóng thêm cái chuồng nhỏ nhô ra ngoài để nuôi vài con gà đẻ trứng.
Đối diện bếp là căn hộ chỉ hơn 15 m2 được vợ chồng bà mua của một công nhân tàu biển từ năm 1986. Giống như hầu hết gia đình ở chung cư cũ, vợ chồng bà phải đóng thêm “chồng cọp” ngoài ban công để có thêm chỗ cho hai con ngủ.
“Ngày trước mua được căn này là mừng lắm. Bây giờ nhà cửa thế này, chẳng dám mời ai đến chơi”, bà Hoài nói.
Những khu tập thể như ở A9 từng là niềm tự hào của nhiều gia đình cán bộ, công nhân đất cảng Hải Phòng. Nhưng sau gần nửa thế kỷ, những biểu tượng an cư ấy giờ chỉ còn lại sự xuống cấp, mục ruỗng.
Hải Phòng hiện có 66 chung cư với khoảng 2.200 căn hộ được xếp hạng cấp độ D, mức độ nguy hiểm cao nhất, được chính quyền đẩy nhanh kế hoạch di dân, phá bỏ. Biết tin ấy, nhiều cư dân như bà Hoài không giấu được niềm vui. Họ sẽ thoát khỏi cảnh nhà dột, tường nứt, điện nước chắp vá, có nhà vệ sinh riêng, không còn nơm nớp lo sập trần mỗi mùa mưa bão.
“Đó không chỉ là sự thay đổi về chỗ ở mà còn là cơ hội cải thiện chất lượng cuộc sống, là sự an tâm cho tuổi già, là tương lai tốt hơn cho con cái”, bà Hoài nói.
Những cuộc trò chuyện ở hành lang, cầu thang tập thể gần đây xoay quanh chuyện đăng ký nguyện vọng mua nhà ở xã hội, hỏi thăm thông tin dự án mới, hoặc bàn bạc xem nên vay bao nhiêu tiền mua nhà mới. “Tổ trưởng dân phố đã gọi lên phổ biến, cho đăng ký nguyện vọng rồi. Cả nhà cùng cố gắng”, bà Hoài phấn khởi nói.
Dẫu vậy đi cùng niềm vui là nỗi lo tiền mua nhà. Gia đình bà Hoài sống dựa vào mức lương 8 triệu đồng/tháng từ công việc vệ sinh môi trường. Chồng bà làm lao động tự do, thu nhập bấp bênh, nhiều tháng chỉ được 2-3 triệu đồng. Tổng thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống cơ bản. Tiền tiết kiệm gần như không có.
Theo tính toán của cơ quan chức năng, với một căn hộ diện nhà ở xã hội khoảng 50 m2, giá có thể lên tới 861 triệu đồng, thậm chí gần một tỷ đồng. Trong khi đó, mức bồi thường cho các hộ dân dao động 259 đến hơn 542 triệu đồng, tùy loại giấy tờ pháp lý. Phần chênh lệch người dân phải bù thêm có thể từ hơn 300 đến trên 700 triệu đồng.
Bảng so sánh tài chính dự kiến khi người dân mua nhà ở xã hội (căn hộ 50 m2):
Đối tượng
Mức bồi thường, hỗ trợ dự kiến
Số tiền dự kiến phải bù thêm
Hộ có giấy chứng nhận
542,84 triệu đồng
318,61-422,76 triệu đồng
Hộ có quyết định thanh lý
393,62 triệu đồng
467,83-571,98 triệu đồng
Hộ thuê nhà tài sản công
259,92 triệu đồng
601,08-705,68 triệu đồng
“Với số tiền bù thêm lớn như thế thì lấy đâu ra. Phần lớn cư dân sống trong các khu tập thể cũ là người có thu nhập thấp hoặc cán bộ về hưu với đồng lương hưu ít ỏi”, ông Nguyễn Khắc Thắng, 74 tuổi, sống tại tầng 2, lô 1 Thái Phiên nói.
Lấy ví dụ từ những hộ dân khu A7, A8 Vạn Mỹ đã được chuyển đến chung cư Hoàng Huy Lạch Tray, ông cho biết trước năm 2022, giá thuê nhà chỉ khoảng 350.000 đến 400.000 đồng một tháng. Nhưng khi sang nơi ở mới, giá thuê tăng vọt lên 3 đến 4,5 triệu đồng cho một căn hộ 50 m2.
Dù thành phố đã có những điều chỉnh, đưa ra mức giá thuê mới cho năm 2025 dao động từ 16.204 đồng đến 31.635 đồng mỗi m2, đồng thời hỗ trợ từ 65 đến 100% cho hộ nghèo, cận nghèo, nhưng với những người chỉ kiếm được vài chục nghìn mỗi ngày từ nghề xe ôm như ông Thắng, số tiền đó vượt quá khả năng.
Không chỉ đau đáu gánh nặng tiền bạc, việc di dời còn kéo theo hàng loạt nỗi lo về tính pháp lý. Qua hàng chục năm, nhiều căn hộ đã được mua bán bằng giấy viết tay, chia tách cho con cái, hoặc chuyển nhượng không chính thức. Khi áp dụng chính sách bồi thường, tái định cư, những người này lo không được công nhận đầy đủ quyền lợi, mất đi tài sản tích lũy cả đời.
Bà Trần Thị Lành, 60 tuổi, sống ở khu Lam Sơn, băn khoăn căn hộ bà cùng các con đang ở được chia đôi từ căn hộ cũ của bố, đã ở mấy chục năm, không tranh chấp gì. Khi xét tái định cư, liệu có được tính là hộ riêng không?
Nhiều người dân đề nghị với những trường hợp sử dụng ổn định, lâu dài, không tranh chấp, cần có cơ chế xem xét hợp lý để đảm bảo quyền lợi, tránh gây thiệt thòi.
Theo thống kê, hiện có khoảng 7.000 hộ dân sinh sống trong các chung cư cấp độ D ở Hải Phòng. Những người được hỏi đều khẳng định kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ là cần thiết và cấp bách. Không chỉ để chỉnh trang đô thị mà quan trọng hơn là đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhiều hộ dân sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan ở lại thì không được, mà đi thì không đủ khả năng.
Tựa lưng vào cánh cửa bếp ọp ép, bà Hoài hướng mắt về đại công trường dự án nhà ở xã hội Kho 3 Lạc Viên với hy vọng cơ quan chức năng sẽ xem xét kỹ, ban hành chính sách sát với thực tế thu nhập, hoàn cảnh yếu thế của người dân sống trong những chung cư cũ. Có như vậy, trong một tương lai không xa, gia đình bà và những người cùng cảnh ngộ mới an yên trong ngôi nhà đúng nghĩa.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bà Dương Thị Minh Châu - Trưởng Phòng Tuyên truyền và hỗ trợ người tham gia (Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội) - cho hay từ tháng 12-2024, cơ quan này đã có thông báo chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội qua tài khoản ngân hàng vào ngày 2 hằng tháng.
Tuy vậy, trong tháng 5, ngày 2-5 rơi vào thứ bảy, tức ngày nghỉ hằng tuần do vậy lịch trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội sẽ lùi vào ngày làm việc đầu tiên của tuần kế tiếp, tức thứ hai ngày 4-5.
Như vậy lịch chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội qua tài khoản cá nhân (thẻ ATM) sẽ bắt đầu từ ngày 4-5.
Với người nhận tiền mặt, cơ quan bảo hiểm xã hội và bưu điện sẽ chi trả vào ngày 5-5.
Về chi trả tiền mặt, theo quy định, thời gian chi trả ít nhất 6 giờ/ngày. Tại điểm giao dịch của tổ chức dịch vụ chi trả, việc trả lương hưu, trợ cấp bắt đầu từ ngày 12 đến hết 25-5.
Trước đó, trong đợt 1 chi trả của tháng 4-2026, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội đã chuẩn bị gần 4.200 tỉ đồng để chi trả lương hưu, trợ cấp cho hơn 606.000 người hưởng.
Trong đó số nhận qua tài khoản cá nhân (thẻ ATM) lên tới trên 99% tổng số (hơn 604.000 người). Tổng số tiền hưởng khoảng 4.158 tỉ đồng.
Cơ quan bảo hiểm xã hội đề nghị người hưởng mở tài khoản và đăng ký nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội qua tài khoản cá nhân để tiết kiệm thời gian, thuận lợi, đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt. Những người hưởng già yếu, không có khả năng đi lại, không có người nhận thay sẽ được cán bộ trả lương, trợ cấp tận nhà bằng tiền mặt.
Theo quy định của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, nếu ngày chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội trùng ngày nghỉ hoặc ngày lễ, ví dụ dịp 30-4 và 1-5, lịch sẽ được chuyển sang ngày làm việc kế tiếp. Thời gian chi trả ở các tỉnh, thành phố cũng có sự phân chia.
Cụ thể, thời gian trả qua tài khoản cá nhân vào mùng 1 đầu tháng đối với bảo hiểm xã hội 21 địa phương gồm: Sơn La, Điện Biên, Lạng Sơn, Nghệ An, Quảng Ninh, Cao Bằng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Tuyên Quang, Huế, Gia Lai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đắk Lắk, TP.HCM, Cần Thơ, Vĩnh Long, Cà Mau và An Giang.
Trong khi đó, có 13 địa phương chi trả vào ngày mùng 2 hằng tháng gồm: Hà Nội, Lai Châu, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Lào Cai, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Đồng Nai, Tây Ninh và Đồng Tháp.
Dự án kè sông Quán Trường được UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt năm 2003. Sau 6 năm cùng nhiều lần điều chỉnh, công trình khởi công. Đến năm 2019, dự án hoàn thành và chờ nghiệm thu, bàn giao.
Tuy nhiên đến nay công trình vẫn "treo" khâu nghiệm thu do xuất hiện hai dải cây xanh mọc dọc bờ kè, kéo dài khoảng 4-5 km ở cả hai bên hạ lưu sông Quán Trường, thuộc phường Nam Nha Trang. Theo người dân, hàng cây cao hơn một mét này mọc tự nhiên khi thực hiện dự án.
Trước thực trạng trên, UBND tỉnh đã họp với các sở ngành và chuyên gia để xem xét phương án giữ lại hay chặt bỏ số cây này. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các đơn vị chuyên môn thống nhất rằng dải cây không phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt.
Ngoài yếu tố thiết kế, cây mọc sát công trình còn ảnh hưởng đến kết cấu bờ kè. Hệ rễ lớn làm nứt, bong tróc bề mặt, đồng thời có thể cản dòng chảy và làm chậm khả năng thoát lũ của tuyến kênh. Vì vậy, ngành chuyên môn đề xuất loại bỏ toàn bộ cây trên phần kè.
Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó chủ tịch UBND Khánh Hòa, cho biết tỉnh thống nhất theo đề xuất này. Tuy nhiên, việc chặt bỏ chưa nhận được sự đồng thuận của một số hộ dân sống dọc hai bên hạ lưu sông. Tỉnh đã giao các đơn vị liên quan tiếp tục ghi nhận ý kiến người dân để tránh phát sinh phản ứng trong quá trình xử lý.
Sông Quán Trường dài khoảng 15 km, gồm nhánh chính phía đông 9 km và nhánh phía tây (sông Tắc) dài 6 km. Dòng sông đổ ra Cửa Bé, cùng với sông Cái góp phần điều hòa không khí và ảnh hưởng trực tiếp chất lượng nước vịnh Nha Trang.
Thông tin được UBND phường Vũng Tàu nêu trong báo cáo gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM. Trước đó, đầu tháng 4, nước biển khu vực Bãi Sau chuyển màu xanh như trà, nổi bọt và váng; có lúc xuất hiện lớp màng tím hồng kèm mùi sinh khối rong, tảo phân hủy. Sau đó, ven biển còn xuất hiện các cục váng giống dầu dạt vào bờ.
Cùng thời điểm, khu vực Bãi Dứa (đường Hạ Long) ghi nhận nhiều rác đại dương như hộp xốp, túi nilon, chai nhựa, cành cây... trôi dạt, ảnh hưởng mỹ quan bãi tắm. Từ ngày 10/4, các hiện tượng này chấm dứt, môi trường biển trở lại bình thường.
Kết quả phân tích mẫu tại 5 vị trí ven bờ của Viện Kỹ thuật Biển (Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam) ghi nhận 69 loài thuộc ba nhóm chính: tảo lam, tảo silic và tảo giáp. Trong đó, nhiều nhất là tảo lam Trichodesmium erythraeum với mật độ hơn 99%.
Đây là loài tảo có dạng sợi, kết thành búi nổi có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Khi phát triển mạnh, chúng tạo vệt màu đỏ nâu hoặc vàng nâu, đôi khi hình thành lớp váng mỏng trên mặt biển kèm mùi nhẹ. Sự gia tăng đột biến của loài này gây hiện tượng tảo nở hoa cục bộ, làm đổi màu nước.
Hiện tượng tương tự được ghi nhận có xu hướng lặp lại hàng năm tại Vũng Tàu, gần nhất vào tháng 10 năm ngoái, cũng do tảo nở hoa.
Theo UBND phường Vũng Tàu, sự việc chịu tác động của nhiều yếu tố tự nhiên. Thời điểm xảy ra trùng với giai đoạn nắng nóng, gió nhẹ, làm giảm khả năng khuếch tán, khiến tảo tích tụ ven bờ. Đồng thời, khu vực này chịu ảnh hưởng từ nước sông, kênh rạch đổ ra biển, mang theo chất hữu cơ, bổ sung dinh dưỡng cho tảo phát triển cục bộ.
