4 nạn nhân trong vụ cháy nhà trọ 4 tầng ‘tiên lượng nặng’

Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.

Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.

Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:

Ưu tiên diện tích che phủ

Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.

Quan tâm đến cấu trúc và màu sắc vải

Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.

Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.

Chất liệu và chỉ số UPF

Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.

Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):

Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).

Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.

AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.

Phụ kiện hỗ trợ

Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:

Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).

Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.

Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.

Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục "phản chủ":

Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.

Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.

Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.

Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.

Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược "đa lớp":

Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.

Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).

Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.

Việc lựa chọn đúng trang phục - ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.

Mỹ Ý

Tin Gốc: https://vnexpress.net/cach-chon-trang-phuc-chong-nang-bao-ve-da-toi-da-5058231.html

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Environmental Science and Technology của Viện Đại học California, Davis (UC Davis, UCD, hoặc Davis) lại đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: hít phải các hợp chất khử trùng có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng hơn nhiều so với đường tiêu hóa.

Trọng tâm của nghiên cứu là nhóm hợp chất amoni bậc bốn, còn gọi là QAC, một thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm khử trùng từ thập niên 1940, như Lysol hay Roccal. Đây là các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong gia đình, bệnh viện và công nghiệp.

Dù không dễ bay hơi, QAC thường xuất hiện trong các dạng xịt, khiến chúng có thể phát tán thành các hạt nhỏ trong không khí và dễ dàng đi vào đường hô hấp. Ngoài ra các hợp chất này còn có mặt trong nhiều sản phẩm khác như nước súc miệng, thuốc xịt mũi, giấy thơm hay nước làm mềm vải, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm một cách vô thức.

Kết quả gây bất ngờ: Hít vào độc hơn gấp 100 lần so với nuốt.

Theo nhóm nghiên cứu do Gino Cortopassi dẫn đầu, thí nghiệm trên chuột cho thấy khi hít phải QAC, mức độ tổn thương phổi và nguy cơ tử vong cao hơn tới 100 lần so với khi các chất này được đưa vào cơ thể qua đường uống.

Đáng chú ý, ở mức phơi nhiễm tương đương với nồng độ QAC từng được ghi nhận trong máu người, chuột đã xuất hiện tổn thương phổi rõ rệt.

Điều này làm dấy lên lo ngại rằng con người cũng có thể đối mặt với những rủi ro tương tự khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm xịt khử trùng.

Cơ chế chính nằm ở cách cơ thể phản ứng với các chất xâm nhập. Khi nuốt phải, hệ tiêu hóa có thể phần nào xử lý và đào thải các chất độc. Ngược lại, khi hít vào, các hạt hóa chất siêu nhỏ có thể đi sâu vào phổi, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào hô hấp mỏng manh và gây tổn thương nhanh chóng.

Phổi không chỉ là cơ quan trao đổi khí mà còn rất nhạy cảm với các tác nhân hóa học. Một khi bị tổn thương, quá trình phục hồi thường chậm và có thể dẫn đến các bệnh mạn tính.

Nghiên cứu đặt ra nghi vấn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc lâu dài với QAC trong không khí và các bệnh như hen suyễn hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đây đều là những bệnh lý đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt ở các đô thị và môi trường kín.

Trước đó, một nghiên cứu năm 2021 cũng phát hiện khoảng 80% người tham gia có thể phát hiện QAC trong máu. Những người có nồng độ cao hơn lại có mức năng lượng tế bào thấp hơn, cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đến ty thể, "nhà máy năng lượng" của tế bào.

Điều đáng nói là QAC không dễ hấp thu qua da hay đường tiêu hóa, khiến các nhà khoa học nghi ngờ rằng đường hô hấp chính là con đường xâm nhập chủ yếu.

Phát hiện này không đồng nghĩa với việc cần loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm khử trùng, nhưng đặt ra yêu cầu phải sử dụng chúng một cách thận trọng hơn.

Việc lạm dụng xịt khử trùng trong không gian kín, không thông gió có thể vô tình khiến người dùng hít phải lượng hóa chất vượt mức an toàn.

Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng dạng xịt khi không cần thiết, ưu tiên lau chùi bằng dung dịch thay vì phun trực tiếp vào không khí, và đảm bảo không gian được thông thoáng khi vệ sinh.

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn là mối đe dọa, việc duy trì vệ sinh là cần thiết. Tuy nhiên nghiên cứu từ University of California, Davis nhấn mạnh rằng không phải mọi phương pháp khử khuẩn đều vô hại.

Câu hỏi đặt ra không phải là "có nên khử trùng hay không", mà là "khử trùng như thế nào để an toàn". Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hóa chất sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn thông minh hơn, tránh những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe lâu dài.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/canh-giac-gi-khi-su-dung-hoa-chat-khu-trung-pho-bien-20260405233215729.htm

Nhịp sinh học là cơ chế tự nhiên của cơ thể, quyết định thời điểm ngủ - thức và mức độ tỉnh táo trong ngày, phần lớn chịu ảnh hưởng từ yếu tố di truyền. Có người thuộc kiểu “cú đêm”, quen thức khuya, trong khi người khác là “chim sơn ca”, thường dậy sớm và hoạt động hiệu quả vào buổi sáng.

Một nghiên cứu do các nhà khoa học từ Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), Đại học Y khoa Trùng Khánh (Trung Quốc) và Đại học Yonsei (Hàn Quốc) thực hiện trên 150 người từ 40 - 60 tuổi đã làm rõ vai trò của nhịp sinh học trong tập luyện. Những người tham gia đều có nguy cơ bệnh tim mạch như tăng huyết áp, thừa cân, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Họ được chia thành 2 nhóm: Tập luyện vào thời điểm phù hợp hoặc không phù hợp với nhịp sinh học cá nhân, trong các khung giờ 8 - 11 giờ sáng hoặc 18 - 21 giờ. Tất cả đều đi bộ nhanh 5 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 40 phút, kéo dài trong 12 tuần.

Kết quả cho thấy, đi bộ vào thời điểm phù hợp với nhịp sinh học mang lại lợi ích rõ rệt hơn cho tim mạch, theo trang tin khoa học Scitechdaily.

Cụ thể, huyết áp tâm thu giảm trung bình 10,8 mmHg ở nhóm tập đúng thời điểm, so với 5,5 mmHg ở nhóm còn lại. Ở người tăng huyết áp, mức giảm đạt 13,6 mmHg, gần gấp đôi so với 7,1 mmHg. Ngoài ra, cả hai nhóm đều cải thiện thể lực, giảm nguy cơ tim mạch và ngủ ngon hơn.

Các nhà nghiên cứu giải thích rằng việc tập luyện đúng “giờ sinh học” giúp điều chỉnh các “đồng hồ ngoại vi” trong cơ bắp, mô mỡ và hệ mạch máu hiệu quả hơn. Nhờ đó, quá trình trao đổi chất được cải thiện, đồng thời giảm viêm - những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe tim mạch.

Từ đó, nhóm nghiên cứu kết luận việc áp dụng nguyên tắc “tập thể dục theo nhịp sinh học”, tức lựa chọn thời điểm vận động phù hợp với đồng hồ sinh học của mỗi người, có thể là một hướng đi hiệu quả trong phòng ngừa bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.

Vì vậy, để bảo vệ tim mạch tốt hơn, bạn nên chọn thời điểm tập luyện phù hợp với thói quen sinh học của bản thân: Nếu quen dậy sớm, hãy tập vào buổi sáng; ngược lại, nếu hoạt động hiệu quả vào buổi tối, bạn có thể chọn tập vào chiều hoặc tối.

Tin Gốc: Thanh Niên