Báo Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến các nhà quản lý và các chuyên gia về giải pháp để làm sao xe buýt trở thành phương tiện chủ yếu của người dân.
* PGS.TS Vũ Anh Tuấn (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức, Trường ĐH Việt Đức):
Chính sách miễn vé xe buýt có thể tạo ra “cú hích” ban đầu, giúp người dân tiếp cận và trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, điều cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ, việc đi lại thuận tiện và khả năng đáp ứng của hệ thống.
Khi người dân đã bắt đầu chuyển sang thử nghiệm xe buýt sẽ là thời điểm cần tận dụng để nâng cấp toàn diện mạng lưới. Việc mở rộng tuyến, tăng số lượng phương tiện và cải thiện chất lượng phục vụ là những yếu tố then chốt để giữ chân hành khách trong trung và dài hạn. Trước khi mở rộng địa giới, TP.HCM có khoảng 300 xe buýt trên mỗi 1 triệu dân. Mức này thấp hơn nhiều so với các đô thị lớn trong khu vực như Bangkok (Thái Lan) hay Jakarta (Indonesia), nơi thường duy trì khoảng 900 – 1.000 xe/1 triệu dân để có thể đáp ứng khoảng 20 – 30% nhu cầu đi lại hằng ngày. Để đạt được tỉ lệ này ngoài việc đủ số lượng phương tiện còn phải bảo đảm mạng lưới tuyến, mật độ điểm dừng, nhà chờ được phân bố hợp lý, tránh tình trạng “vùng trắng” xe buýt.
Đồng thời, Nhà nước cần ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống vé điện tử và một nền tảng dùng chung để người dân có thể tra cứu hành trình, thời gian xe đến, thanh toán và đặt chỗ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển mô hình giao thông thông minh, kết nối đồng bộ giữa xe buýt, metro, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác.
Trước mắt, TP.HCM chưa nên miễn phí đại trà mà cần thí điểm có kiểm soát, ưu tiên các tuyến còn dư năng lực hoặc đóng vai trò kết nối với metro. Cũng có thể áp dụng miễn phí có điều kiện theo nhóm đối tượng hoặc khung giờ để phân bổ lại nhu cầu, giảm áp lực vào giờ cao điểm.
Song song đó, Nhà nước cũng cần tái cấu trúc mạng lưới xe buýt theo hướng hình thành các tuyến trục, tuyến liên vùng, kết hợp làn ưu tiên cho xe buýt tại các tuyến đường có nhu cầu lớn. Cải thiện khả năng tiếp cận như hạ tầng đi bộ, các bãi đỗ “park and ride” (nơi người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang đi xe buýt, metro – PV), hay kết nối xe đạp.
* Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú (TP.HCM):
Để thu hút người dân đi xe buýt thì cần có nhiều cải thiện bên cạnh việc miễn phí. Xe buýt cần sạch sẽ, có nhiều tuyến hơn để người dân có thể đi bộ một khoảng ngắn là có thể đón được xe. Bên cạnh đó, người dân chỉ thực sự “mặn mà” với xe buýt khi hành trình đi bộ đến trạm xe buýt được an toàn và thoải mái.
Ngoài việc cải thiện hạ tầng, tôi mong có một ứng dụng theo dõi hành trình của xe buýt theo thời gian thực. Nếu có một ứng dụng thông minh hiển thị chính xác vị trí xe và thời gian cập bến dự kiến thì người dân sẽ chủ động được kế hoạch khi chọn xe buýt.
* Ông Bùi Hòa An (Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM):
Sở Xây dựng TP.HCM nghiên cứu để nâng cao chất lượng phục vụ của xe buýt, phát triển ứng dụng theo dõi xe buýt, và khả năng làm làn đường riêng để đảm bảo xe chạy nhanh, đúng giờ và người dân theo dõi được hành trình, chủ động thời gian khi đi xe buýt.
Các xe đều có gắn camera theo dõi. Với ứng dụng theo dõi xe buýt, sở đang phát triển tính năng hiển thị vị trí, thời gian thực của xe buýt trên bản đồ để người dân tiện theo dõi, dự kiến sẽ hoàn thành trong ba tháng nữa. Sở cũng đã xin phép và đang tích hợp ứng dụng này lên nền tảng VNeID để tăng tính tiện dụng.
Về làn đường riêng để xe buýt đi nhanh, đến trạm đúng giờ, Sở Xây dựng có nghiên cứu nhưng chưa thể thực hiện bởi khu vực trung tâm có mật độ giao thông cao. Nếu chính sách miễn phí xe buýt hiệu quả, giảm phương tiện cá nhân thì mới có cơ sở thực hiện việc này. Sở cũng đã có kế hoạch tái cơ cấu lại mạng lưới, bố trí thêm các tuyến đan xen để rút ngắn thời gian chờ giữa các chuyến (hiện đang ở mức 8 – 15 phút tùy tuyến).
* Ông Nguyễn Minh Tuấn (Phó giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội):
Xe buýt hiện vẫn chưa thực sự thu hút được người dân. Nguyên nhân đầu tiên là thói quen đi lại của người dân, họ muốn đi xe cá nhân đến tận cửa nhà. Bên cạnh đó, hạ tầng dành riêng cho xe buýt còn thiếu, phần lớn xe buýt vẫn phải đi chung với các phương tiện khác, làm giảm khả năng lưu thông và hiệu quả vận hành.
Xe đi chậm và thời gian không ổn định cũng khiến người dân không ưu tiên chọn xe buýt. Hiện vận tốc trung bình của các tuyến xe buýt nội đô Hà Nội chỉ đạt khoảng 14 – 15km/h. Để xe buýt đi nhanh và đúng giờ, Nhà nước cần có những giải pháp hạ tầng đột phá như thiết lập các “luồng xanh” và làn đường dành riêng cho xe buýt.
* Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy (nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải):
Hà Nội và TP.HCM đã có hàng ngàn xe buýt và đang tiếp tục bổ sung các tuyến để tiếp cận tất cả các khu dân cư. Đây là “hướng đi đúng” nhưng nhìn vào đến nay vẫn chưa đảm bảo chất lượng, chưa đảm bảo các điều kiện để người dân “mặn mà” với xe buýt.
Để người dân thật sự lựa chọn xe buýt là phương tiện ưu tiên, cần đảm bảo 5 tiêu chí: xe buýt phải đi đúng giờ hơn, đi lại phải nhanh hơn, phương tiện chất lượng tốt hơn, thái độ phục vụ của nhân viên phải chu đáo, tận tình hơn và cuối cùng là giá cả phải hợp lý hơn. Thực tế thì các tuyến xe buýt nhanh ở Hà Nội chưa hiệu quả vì thực tế cũng không nhanh hơn bình thường là bao.
Ở một số nước, xe buýt chỉ sai số thời gian trong khoảng ± 3 phút. Tại các trạm xe buýt gần như đều có đồng hồ báo giờ, mấy phút nữa thì xe buýt tới, để người dân biết, chờ đợi, từ đó sẽ ràng buộc người lái xe phải đến đúng giờ so với quy định, chỉ sai sót trong vòng 5 phút đổ lại.
* Ông Minh Khuê (phường Đức Nhuận, TP.HCM):
Tuần trước, tôi có cuộc hẹn ở đường Nguyễn Cửu Vân (quận Bình Thạnh cũ, thuộc TP.HCM) lúc 14h. Nếu tôi đi xe máy thì chừng 20 phút đến nơi nhưng lần này, tôi quyết định ngồi xe buýt. Sau khi nghiên cứu kỹ “đường đi nước bước” trên App GoMo (trước đây là Busmap), tôi chọn đón xe ở “trạm Tháp nước” (đường Hồ Văn Huê) tới đường Nguyễn Cửu Vân.
13h20 đón xe ở trạm Tháp nước. Một lúc sau, xe số 3 (Thạnh Xuân – Bến Thành) dừng tại trạm. Cảm giác đầu tiên của tôi là xe đến khá đúng giờ. Bước lên xe, sàn sạch sẽ, máy lạnh mát rượi. Xuống trạm công viên Lê Văn Tám lúc 13h40, tôi chờ xe số 10 (bến xe miền Tây – Đại học Quốc gia) để đi Nguyễn Cửu Vân. App báo xe số 10 khoảng 3 phút nhưng 10 phút cũng chưa thấy xe tới. Đến 13h50, tôi đành đặt xe ôm công nghệ để đi và tới điểm hẹn trễ 5 phút.
Tôi đã có ý định chuyển qua đi xe buýt. Tôi cũng đã tra cứu đường để đưa con đi học ở trung tâm thành phố, đi Nhà thiếu nhi thành phố bằng xe buýt. Và “mong ước” đầu tiên của tôi là xe buýt phải đúng giờ.
Đường 3 Tháng 2 (quốc lộ 51C) là tuyến đường huyết mạch, đóng vai trò "cửa ngõ" đón dòng phương tiện từ trung tâm TP HCM và các tỉnh lân cận đến các bãi biển Vũng Tàu.
Tuyến có chiều dài khoảng 10,2 km bắt đầu từ nút giao Lê Hồng Phong (vòng xoay Đài Liệt sỹ) và kết thúc tại nút giao đường 51B.
Đường 3 Tháng 2 (quốc lộ 51C) là tuyến đường huyết mạch, đóng vai trò "cửa ngõ" đón dòng phương tiện từ trung tâm TP HCM và các tỉnh lân cận đến các bãi biển Vũng Tàu.
Tuyến có chiều dài khoảng 10,2 km bắt đầu từ nút giao Lê Hồng Phong (vòng xoay Đài Liệt sỹ) và kết thúc tại nút giao đường 51B.
Mặt đường rộng 43-47 m, hiện tổ chức 4 làn ôtô, hai làn xe máy. Ngoài dải phân cách lớn ở chính giữa, tuyến đường còn có hai dải phân cách phụ bằng bêtông nằm hai bên, chia tách rõ rệt làn ô tô và làn xe máy.
Mặt đường rộng 43-47 m, hiện tổ chức 4 làn ôtô, hai làn xe máy. Ngoài dải phân cách lớn ở chính giữa, tuyến đường còn có hai dải phân cách phụ bằng bêtông nằm hai bên, chia tách rõ rệt làn ô tô và làn xe máy.
Dải phân cách giữa rộng 3 m đóng vai trò trục xanh, tách hai chiều lưu thông trên tuyến. Khu vực tạo điểm nhấn cảnh quan với hàng cây cao tỏa bóng, xen thảm hoa giấy nở rực dưới nắng gió biển.
Dải phân cách giữa rộng 3 m đóng vai trò trục xanh, tách hai chiều lưu thông trên tuyến. Khu vực tạo điểm nhấn cảnh quan với hàng cây cao tỏa bóng, xen thảm hoa giấy nở rực dưới nắng gió biển.
Ở góc nhìn ngang, các dải phân cách phụ rộng gần một mét chiếm diện tích đáng kể trên mặt đường.
Ở góc nhìn ngang, các dải phân cách phụ rộng gần một mét chiếm diện tích đáng kể trên mặt đường.
Hàng đèn lắp trên dải phân cách dọc tuyến nhiều đoạn sẽ được tháo dỡ, tạo tầm nhìn thông thoáng cho phương tiện khi lưu thông.
Theo quyết định phê duyệt, hệ thống chiếu sáng sẽ được thay bằng trụ đèn cao 13 m, sử dụng bóng LED tiết kiệm điện. Hệ thống có thể điều khiển, giám sát từ xa qua máy tính và điện thoại.
Hàng đèn lắp trên dải phân cách dọc tuyến nhiều đoạn sẽ được tháo dỡ, tạo tầm nhìn thông thoáng cho phương tiện khi lưu thông.
Theo quyết định phê duyệt, hệ thống chiếu sáng sẽ được thay bằng trụ đèn cao 13 m, sử dụng bóng LED tiết kiệm điện. Hệ thống có thể điều khiển, giám sát từ xa qua máy tính và điện thoại.
Công nhân cắt tỉa, di dời 4.800 cây huỳnh liên được trồng trên các dải phân cách phụ để chuẩn bị cho công đoạn tháo dỡ bêtông.
Để mở rộng từ 6 lên 8 làn xe, TP Vũng Tàu cũ quyết định không mở rộng mặt đường ra hai bên nhằm tránh giải phóng mặt bằng. Thay vào đó, các dải phân cách phụ được tháo dỡ,sau đó thảm nhựa, tổ chức lại thành 6 làn ôtô rộng tiêu chuẩn từ 3,5 m đến 3,75 m và hai làn xe máy.
Công nhân cắt tỉa, di dời 4.800 cây huỳnh liên được trồng trên các dải phân cách phụ để chuẩn bị cho công đoạn tháo dỡ bêtông.
Để mở rộng từ 6 lên 8 làn xe, TP Vũng Tàu cũ quyết định không mở rộng mặt đường ra hai bên nhằm tránh giải phóng mặt bằng. Thay vào đó, các dải phân cách phụ được tháo dỡ,sau đó thảm nhựa, tổ chức lại thành 6 làn ôtô rộng tiêu chuẩn từ 3,5 m đến 3,75 m và hai làn xe máy.
Dọc tuyến hiện nhiều khu đô thị, du lịch đã được thành hình hoặc đang xây dựng.
Dọc tuyến hiện nhiều khu đô thị, du lịch đã được thành hình hoặc đang xây dựng.
Điểm cuối tuyến giao với đường nối cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Dự án tổng mức đầu tư hơn 141 tỷ đồng. Khi hoàn thành, tuyến đường đáp ứng nhu cầu lượng xe tăng cao và gia tăng kết nối với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, thúc đẩy thu hút đầu tư các dự án dọc tuyến.
Điểm cuối tuyến giao với đường nối cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Dự án tổng mức đầu tư hơn 141 tỷ đồng. Khi hoàn thành, tuyến đường đáp ứng nhu cầu lượng xe tăng cao và gia tăng kết nối với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, thúc đẩy thu hút đầu tư các dự án dọc tuyến.
Ông Thái Hoàng Quỳnh - Giám đốc kinh doanh mảng điện và lưới điện, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia (tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực công nghệ năng lượng) - đặt vấn đề: "Câu hỏi thực sự bây giờ không phải là liệu sự tăng trưởng có đến hay không, mà liệu hạ tầng năng lượng của đất nước có theo kịp tốc độ, sự phức tạp và kỳ vọng của sự tăng trưởng đó hay không?".
Đại diện Schneider Electric chỉ ra rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc với ba xu hướng lớn.
Thứ nhất, hệ thống năng lượng toàn cầu đang chuyển từ mô hình tập trung, phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch sang điện hóa, phân tán và carbon thấp. Tại Việt Nam, nhu cầu điện năng (sản xuất và nhập khẩu) dự báo tăng 2,4 lần (đến năm 2050), theo Quy hoạch điện 8, trong khi năng lượng tái tạo đang mở rộng nhanh chóng. Công suất năng lượng tái tạo đã vượt mốc 21 GW và đặt mục tiêu đạt 47% tổng công suất lắp đặt vào năm 2030.
Thứ hai, sự bùng nổ của số hóa và trí tuệ nhân tạo khiến nhu cầu điện không chỉ tăng về lượng mà còn đòi hỏi độ ổn định tuyệt đối. Các trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh hay đô thị số đều yêu cầu nguồn điện tin cậy liên tục 24/7.
Thứ ba, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ. Các chuỗi cung ứng đang lên kế hoạch điều chỉnh mạng lưới hoạt động, ưu tiên những quốc gia có môi trường ổn định và hạ tầng sẵn sàng, đặc biệt là hạ tầng năng lượng.
Trong bối cảnh này, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ vị trí địa lý, lực lượng lao động trẻ và chính sách mở cửa. Tuy nhiên cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi hạ tầng đủ sức "đỡ" dòng vốn. Nói cách khác, hạ tầng năng lượng không còn là hạ tầng kỹ thuật, mà đã trở thành hạ tầng kinh tế.
Ông Quỳnh khẳng định: "Nếu năng lượng không sẵn sàng, tăng trưởng sẽ chậm lại. Nếu được vận hành thông minh, năng lượng sẽ là hệ số nhân giúp tăng tốc phát triển".
Từ ba xu hướng trên, một "phương trình tăng trưởng" mới đang hình thành. Theo các chuyên gia, tăng trưởng trong kỷ nguyên năng lượng và công nghiệp thông minh phụ thuộc vào bốn yếu tố: nguồn điện đáng tin cậy, hệ thống linh hoạt, khả năng tiếp cận năng lượng và tốc độ triển khai.
Nếu thiếu một trong bốn yếu tố này, tăng trưởng sẽ bị kìm hãm. Ngược lại, khi năng lượng được vận hành thông minh, nó trở thành hệ số nhân cho toàn bộ nền kinh tế.
Điều này đặc biệt rõ trong bối cảnh AI phát triển nhanh. Nhu cầu năng lượng cho các trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo có thể tăng gấp bốn lần từ nay đến năm 2030.
Với Việt Nam, nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao, bài toán điện năng sẽ là điều kiện tiên quyết.
Theo ông Thái Hoàng Quỳnh, điểm đáng chú ý là cách tiếp cận đối với hạ tầng năng lượng đang thay đổi.
Trước đây, câu chuyện chủ yếu xoay quanh giảm phát thải. Nhưng trong giai đoạn hiện nay, hệ thống năng lượng của tương lai phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu là đáng tin cậy, linh hoạt và bền vững.
Điều này kéo theo sự thay đổi về cấu trúc hạ tầng. Lưới điện truyền thống đơn hướng được cho là không đủ đáp ứng nhu cầu trước sự gia tăng của năng lượng tái tạo, xe điện và các phụ tải mới như trung tâm dữ liệu.
Thay vào đó là mô hình lưới điện số, có khả năng giám sát và tối ưu theo thời gian thực, kết hợp với các cấu phần như lưới điện siêu nhỏ, hệ thống lưu trữ năng lượng, tòa nhà thông minh và chuỗi cung ứng bền vững.
Nói cách khác, hạ tầng năng lượng không còn là những đường dây và trạm biến áp riêng lẻ, mà trở thành một hệ sinh thái tích hợp.
Những ngày qua, vụ hành hung cụ bà bán bánh bèo ở Quy Nhơn lan truyền nhanh trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý lớn và gây phẫn nộ trong dư luận.
Theo nội dung clip, khoảng 4 giờ 30 sáng 7.4, 3 người đàn ông đến ăn tại một quán bánh bèo trên đường Hoàng Văn Thụ (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai; trước đây thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định). Sau khi ăn xong, một người trong nhóm hỏi tính tiền và được thông báo 60.000 đồng.
Tuy nhiên, trong lúc thanh toán, người này bất ngờ lớn tiếng chửi bới, xúc phạm cụ bà bán bánh bèo. Không dừng lại ở lời nói, người đàn ông còn liên tục nhổ nước bọt, có hành vi lăng mạ người phụ nữ lớn tuổi.
Dù nạn nhân nhiều lần nhẫn nhịn, nói: "Tôi già rồi, anh cứ chửi thoải mái chớ không có gì hết", người đàn ông vẫn tiếp tục có hành vi thiếu kiềm chế. Vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn khi người này bất ngờ đứng dậy, dùng ghế ném về phía cụ bà.
Chưa dừng lại, khi bị hỏi lý do đánh người, người đàn ông tiếp tục tát nhiều cái vào mặt nạn nhân. Thậm chí, khi cụ bà cho biết sẽ báo công an, người này vẫn thách thức và tiếp tục hành hung.
Clip ghi lại vụ hành hung cụ bà bán bánh bèo ở Quy Nhơn sau khi được đăng tải đã khiến cộng đồng mạng bức xúc. Nhiều ý kiến lên án hành vi côn đồ, thiếu ý thức, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng nhanh chóng xử lý nghiêm.
Sáng 8.4, bà Nguyễn Thị Bích Hoa, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Nam, xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra vụ việc cụ bà bán hàng bị hành hung tại một quán ăn khuya trên đường Hoàng Văn Thụ.
Theo bà Hoa, ngay sau khi clip vụ hành hung cụ bà bán bánh bèo ở Quy Nhơn lan truyền, chính quyền địa phương đã chỉ đạo công an phường khẩn trương vào cuộc xác minh, làm rõ danh tính các đối tượng liên quan, đặc biệt là người trực tiếp chửi bới, xúc phạm và tấn công cụ bà, để xử lý theo quy định pháp luật.
Hiện vụ hành hung cụ bà bán bánh bèo ở Quy Nhơn đang được cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ.
