Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh để đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số, đột phá về thể chế vẫn là then chốt nhất. Thể chế giống như “con đường”, tạo hành lang thông thoáng cho “cỗ xe kinh tế” phát triển. Nếu “con đường” được nâng cấp, “cỗ xe” ấy sẽ đi với tốc độ cao hơn.
Vì vậy, trong năm 2026, loạt vấn đề về thể chế phải được xử lý dứt điểm, bao gồm tổng rà soát hệ thống pháp luật, xây dựng chiến lược pháp luật trong kỷ nguyên mới, xử lý các vướng mắc liên quan đến vận hành của chính quyền 2 cấp. Năm 2026 cũng là “năm hướng về cơ sở”, tập trung nâng cao chất lượng cán bộ tại cấp xã, phường, bởi đây là lực lượng đóng vai trò then chốt trong kiến tạo phát triển.
Song song với thể chế, Chính phủ sẽ quyết liệt cải cách hành chính, cắt giảm tối đa các thủ tục, điều kiện kinh doanh, nâng cao năng lực và trách nhiệm thực thi công vụ. Dự kiến phương án cắt giảm cụ thể sẽ được trình trước ngày 15.4, qua đó giảm chi phí tuân thủ, tạo lòng tin của người dân, doanh nghiệp (DN) với chính sách.
Về hạ tầng, Thủ tướng cho hay các dự án trọng điểm về giao thông đường bộ, sân bay và năng lượng sẽ được đẩy mạnh. Quy hoạch điện 8 sẽ được điều chỉnh, củng cố nguồn điện nền, kết hợp ứng dụng công nghệ mới để đảm bảo an ninh năng lượng và tiêu chuẩn môi trường. Phương án dự trữ quốc gia cũng đã được xây dựng, nhất là một số mặt hàng thiết yếu, không chỉ là xăng dầu.
Vẫn theo Thủ tướng, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong nhiệm kỳ này cần khoảng 40% GDP, tương đương 38,5 triệu tỉ đồng, trong khi nhiệm kỳ trước chỉ khoảng 33% GDP, “áp lực là rất lớn”. Trong đó, tổng vốn đầu tư công hơn 8 triệu tỉ đồng, chỉ chiếm hơn 20% tổng vốn đầu tư xã hội. Khoảng 80% còn lại phải huy động từ những nguồn lực khác, từ DN trong nước, xã hội, nước ngoài… Điều này đòi hỏi bắt buộc phải có những giải pháp cụ thể để tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, khuyến khích người dân và DN đầu tư vào sản xuất kinh doanh.
Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần tăng trưởng nhưng phải dựa trên nền tảng ổn định vĩ mô, “xây nhà thì nền móng phải rất vững chắc”, không thể tăng trưởng “nóng” bằng mọi giá, vì cái giá phải trả cho bất ổn vĩ mô là rất lớn về dài hạn.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhiều ý kiến cũng lưu ý về việc giải phóng các nguồn lực. Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn cho rằng phải có nhiều tập đoàn tư nhân lớn, kinh tế tư nhân phát triển thì đất nước mới phát triển. “Hiện nay các công trình lớn quốc gia giao cho các tập đoàn này xây dựng rất nhanh, đảm bảo yêu cầu đặt ra. Tại sao Nhà nước một công trình làm thủ tục 3 – 4 năm mới xong, rồi xây dựng kéo dài. Trung tâm hội chợ triển lãm quốc gia lớn nhất VN làm 10 tháng xong”, ông nói.
Chủ tịch QH cũng lưu ý muốn tăng trưởng cần đột phá về thể chế, mở đường cho sản xuất, cần tập trung vào cải cách theo hướng “5 hóa”: thực hiện triệt để số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa nguồn lực, thông minh hóa quản trị và hài hòa hóa lợi ích. “Kinh tế phát triển nhưng phải đảm bảo sự công bằng xã hội, từ giáo dục, y tế, lao động đến giải quyết việc làm”, Chủ tịch QH nhấn mạnh. Thêm vào đó phải đẩy mạnh cắt giảm chi phí tuân thủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm rộng rãi, xóa bỏ tâm lý sợ sai bằng cách từng cấp, từng ngành, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Theo Phó chủ tịch QH Nguyễn Hồng Diên, một nhiệm vụ quan trọng là phải thiết lập niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dẫn chứng từ làn sóng đầu tư FDI rất lớn gần đây, ông Diên chỉ rõ nhà đầu tư nước ngoài vào VN do hàng loạt yếu tố thuận lợi như giá năng lượng thấp, chi phí rẻ, thị trường rộng lớn. Tuy nhiên, “72 – 74% giá trị xuất khẩu hiện nay vẫn thuộc về các DN FDI”. Do đó, phải chấn chỉnh thu hút đầu tư FDI, đặt ra điều kiện để các nhà đầu tư nước ngoài đến VN không chỉ khai thác lợi thế mà phải lan tỏa cho cộng đồng DN trong nước. DN FDI không chỉ mang tiền mà phải công nghệ mới, quản trị mới, có như vậy thu hút đầu tư mới thực chất.
Cạnh đó, đề nghị Chính phủ sớm có giải pháp “để người dân, xã hội yên tâm đầu tư chứ không phải vùi tiền vào trong đất, vùi tiền vào trong vàng, ném tiền ra nước ngoài đầu tư”. Đơn cử như việc siết chặt thuế phải trên cơ sở nuôi dưỡng nguồn thu, dưỡng sức dân, dưỡng sức DN.
Ông Diên nêu ví dụ “ai cũng nhìn thấy, khắp nơi trên đất nước này có hàng trăm, hàng nghìn dự án bất động sản, giống như Trung Quốc cách đây nhiều năm có nhiều thành phố ma. Hàng trăm tỉ, hàng nghìn tỉ không được đưa vào sử dụng, đắp chiếu như thế khiến mỗi ngày qua đi lãi mẹ đẻ lãi con, lãi cháu, bốc hơi đi hàng chục tỉ”. Theo đó, cần tập trung tháo gỡ các dự án, công trình dở dang trên cả nước, như của 173 dự án năng lượng tái tạo vướng mắc trước đây cũng đã có tổng mức đầu tư lên tới 13 tỉ USD, không vận hành được rất lãng phí. Nếu gỡ được những dự án này thì nguồn lực huy động được rất lớn, tạo ra sức bật kinh tế trong năm 2026.
Đại biểu Đặng Ngọc Huy (đoàn Quảng Ngãi) dành sự quan tâm đến hệ thống dự trữ xăng dầu quốc gia. Ông nói Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng vào năm 2030, song thực tế dự trữ quốc gia hiện nay chỉ đáp ứng được 7 – 10 ngày sử dụng, nếu cộng cả dự trữ thương mại chỉ tối đa 30 ngày. “Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế năng động với quy mô khoảng 514 tỉ USD, đứng thứ 32 thế giới, bằng một chiếc bình nhiên liệu luôn “báo đèn đỏ”. Khoảng cách từ 30 ngày lên 90 ngày không chỉ là bài toán về kho bãi, đó là bài toán về năng lực tự chủ chiến lược”, ông Huy băn khoăn.
Trước thực tế trên, ông Đặng Ngọc Huy cho rằng không thể chậm trễ trong việc xây kho dự trữ xăng dầu, việc này dù sẽ tốn kém nhưng cái giá của việc thiếu dự trữ còn đắt hơn gấp nhiều lần. “Chúng ta không thể chờ đến khi “khát” mới bắt đầu đào giếng. Xây dựng kho dự trữ chiến lược chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế”, ông Huy nói và kiến nghị Chính phủ quyết liệt bố trí nguồn lực ngân sách và cơ chế đặc thù để khởi công ngay hệ thống kho dự trữ quốc gia.
Thông tin thêm về tình hình thị trường xăng dầu, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho hay Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ có chỉ đạo rất quyết liệt, xác định mục tiêu số một là phải bảo đảm an ninh năng lượng, dựa trên 3 trụ cột: phải đủ nguồn cung, phải tổ chức phân phối không đứt gãy và phải bảo đảm khả năng tiếp cận của người dân.
Trên cơ sở đó, các kịch bản đã được xây dựng để ứng phó với biến động. Nhiều giải pháp được triển khai đồng bộ, từ việc tập trung bảo đảm đủ nguồn cung trong nước, đa dạng nguồn cung từ bên ngoài, nâng số ngày dự trữ lưu thông cho đến duy trì công suất tối đa tại 2 nhà máy lọc dầu phục hồi, đưa vào vận hành các nhà máy ethanol…
Nhờ vậy, VN đã nâng số ngày dự trữ từ khoảng 15 ngày lên khoảng 26 ngày và sẽ tiếp tục nâng hơn nữa để duy trì nguồn cung trong nước ổn định, không bị đứt gãy. Chưa kể, mức giá các mặt hàng xăng, dầu diesel cũng được duy trì thấp hơn mức bình quân thế giới. Ví dụ xăng RON95, bình quân thế giới khoảng 1,3 USD/lít (tương đương khoảng 34.000 đồng/lít, với tỷ giá 1 USD = 26.300 đồng), trong khi VN chỉ khoảng 23.000 – 24.000 đồng/lít.
Hoặc so sánh với các nước có chung biên giới phải đóng cửa khoảng 50% trạm xăng, con số này ở Campuchia khoảng 35%; hoặc các nước lân cận như Thái Lan rơi vào tình trạng quỹ Chính phủ mất kiểm soát, giá nhiên liệu rất cao, Philippines cũng tuyên bố tình trạng khẩn cấp… Trong khi đó, VN vẫn duy trì ổn định.
Mới đây, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh có văn bản chỉ đạo về đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường thu hồi khu đất 561 Kinh Dương Vương do Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) không còn nhu cầu sử dụng.
Phó chủ tịch Bùi Minh Thạnh giao Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị có liên quan rà soát, nghiên cứu có ý kiến về nội dung, căn cứ pháp lý, thẩm quyền, trình tự thực hiện thủ tục hành chính đối với hồ sơ đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Từ đó tổng hợp ý kiến của các đơn vị liên quan gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường báo cáo, tham mưu, đề xuất UBND thành phố.
Trước đó, năm 2024 Thanh tra TP.HCM ban hành kết luận về công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng quận Bình Tân (cũ) đã chỉ ra nhiều sai sót về sử dụng đất tại dự án 561 Kinh Dương Vương, phường An Lạc.
Khu đất 561 Kinh Dương Vương trước đây có nguồn gốc là nhà máy xay Cửu Long được điều chuyển về Vinafood 2 quản lý, sử dụng vào năm 2005.
Trên cơ sở đề xuất của Vinafood 2 được Bộ Tài chính thống nhất, năm 2008 thành phố chấp thuận cho Vinafood 2 được chuyển mục đích sử dụng đất tại khu đất 561 Kinh Dương Vương để xây cao ốc chung cư kết hợp trung tâm thương mại quy mô 55.498m2. Công ty cổ phần Đầu tư phát triển Cửu Long (đơn vị có vốn góp của Vinafood 2) làm chủ đầu tư dự án.
Quá trình thoái vốn thì Vinafood 2 được chỉ đạo không được tiếp tục đầu tư vào dự án trên. Thành phố tiếp tục cho Công ty Cửu Long tiếp tục đầu tư dự án.
Đầu năm 2017 sau khi dự án được phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 thì UBND TP.HCM có văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư cho Công ty Cửu Long làm chủ đầu tư với tiến độ thực hiện dự án 4 năm. Tuy nhiên dự án đến nay vẫn chưa được triển khai.
Trong khi dự án chưa triển khai thì tại khu đất xảy ra tình trạng vi phạm xây dựng các công trình bên trong (kết cấu dạng nhà xưởng) với tổng diện tích hơn 23.000m2 gây phức tạp tình hình khiến địa phương phải xử lý.
Tháng 6-2023, UBND quận Bình Tân (cũ) từng đề xuất với UBND TP.HCM sử dụng khu đất 561 Kinh Dương Vương để đầu tư làm công viên văn hóa - cây xanh.
Hiện trạng khu đất theo Tuổi Trẻ Online ghi nhận đang làm bãi đậu xe, chành xe và nhà xưởng cho thuê.
Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu...
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
"Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ", ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 - 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
"Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào", bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. "Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế", một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn...
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự "cảnh giới" nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. "Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng", ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc "bật đèn xanh" cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
"Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy", ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. "Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách", ông Phong nói.
Báo Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến các nhà quản lý và các chuyên gia về giải pháp để làm sao xe buýt trở thành phương tiện chủ yếu của người dân.
* PGS.TS Vũ Anh Tuấn (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức, Trường ĐH Việt Đức):
Chính sách miễn vé xe buýt có thể tạo ra "cú hích" ban đầu, giúp người dân tiếp cận và trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, điều cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ, việc đi lại thuận tiện và khả năng đáp ứng của hệ thống.
Khi người dân đã bắt đầu chuyển sang thử nghiệm xe buýt sẽ là thời điểm cần tận dụng để nâng cấp toàn diện mạng lưới. Việc mở rộng tuyến, tăng số lượng phương tiện và cải thiện chất lượng phục vụ là những yếu tố then chốt để giữ chân hành khách trong trung và dài hạn. Trước khi mở rộng địa giới, TP.HCM có khoảng 300 xe buýt trên mỗi 1 triệu dân. Mức này thấp hơn nhiều so với các đô thị lớn trong khu vực như Bangkok (Thái Lan) hay Jakarta (Indonesia), nơi thường duy trì khoảng 900 - 1.000 xe/1 triệu dân để có thể đáp ứng khoảng 20 - 30% nhu cầu đi lại hằng ngày. Để đạt được tỉ lệ này ngoài việc đủ số lượng phương tiện còn phải bảo đảm mạng lưới tuyến, mật độ điểm dừng, nhà chờ được phân bố hợp lý, tránh tình trạng "vùng trắng" xe buýt.
Đồng thời, Nhà nước cần ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống vé điện tử và một nền tảng dùng chung để người dân có thể tra cứu hành trình, thời gian xe đến, thanh toán và đặt chỗ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển mô hình giao thông thông minh, kết nối đồng bộ giữa xe buýt, metro, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác.
Trước mắt, TP.HCM chưa nên miễn phí đại trà mà cần thí điểm có kiểm soát, ưu tiên các tuyến còn dư năng lực hoặc đóng vai trò kết nối với metro. Cũng có thể áp dụng miễn phí có điều kiện theo nhóm đối tượng hoặc khung giờ để phân bổ lại nhu cầu, giảm áp lực vào giờ cao điểm.
Song song đó, Nhà nước cũng cần tái cấu trúc mạng lưới xe buýt theo hướng hình thành các tuyến trục, tuyến liên vùng, kết hợp làn ưu tiên cho xe buýt tại các tuyến đường có nhu cầu lớn. Cải thiện khả năng tiếp cận như hạ tầng đi bộ, các bãi đỗ "park and ride" (nơi người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang đi xe buýt, metro - PV), hay kết nối xe đạp.
* Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú (TP.HCM):
Để thu hút người dân đi xe buýt thì cần có nhiều cải thiện bên cạnh việc miễn phí. Xe buýt cần sạch sẽ, có nhiều tuyến hơn để người dân có thể đi bộ một khoảng ngắn là có thể đón được xe. Bên cạnh đó, người dân chỉ thực sự "mặn mà" với xe buýt khi hành trình đi bộ đến trạm xe buýt được an toàn và thoải mái.
Ngoài việc cải thiện hạ tầng, tôi mong có một ứng dụng theo dõi hành trình của xe buýt theo thời gian thực. Nếu có một ứng dụng thông minh hiển thị chính xác vị trí xe và thời gian cập bến dự kiến thì người dân sẽ chủ động được kế hoạch khi chọn xe buýt.
* Ông Bùi Hòa An (Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM):
Sở Xây dựng TP.HCM nghiên cứu để nâng cao chất lượng phục vụ của xe buýt, phát triển ứng dụng theo dõi xe buýt, và khả năng làm làn đường riêng để đảm bảo xe chạy nhanh, đúng giờ và người dân theo dõi được hành trình, chủ động thời gian khi đi xe buýt.
Các xe đều có gắn camera theo dõi. Với ứng dụng theo dõi xe buýt, sở đang phát triển tính năng hiển thị vị trí, thời gian thực của xe buýt trên bản đồ để người dân tiện theo dõi, dự kiến sẽ hoàn thành trong ba tháng nữa. Sở cũng đã xin phép và đang tích hợp ứng dụng này lên nền tảng VNeID để tăng tính tiện dụng.
Về làn đường riêng để xe buýt đi nhanh, đến trạm đúng giờ, Sở Xây dựng có nghiên cứu nhưng chưa thể thực hiện bởi khu vực trung tâm có mật độ giao thông cao. Nếu chính sách miễn phí xe buýt hiệu quả, giảm phương tiện cá nhân thì mới có cơ sở thực hiện việc này. Sở cũng đã có kế hoạch tái cơ cấu lại mạng lưới, bố trí thêm các tuyến đan xen để rút ngắn thời gian chờ giữa các chuyến (hiện đang ở mức 8 - 15 phút tùy tuyến).
* Ông Nguyễn Minh Tuấn (Phó giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội):
Xe buýt hiện vẫn chưa thực sự thu hút được người dân. Nguyên nhân đầu tiên là thói quen đi lại của người dân, họ muốn đi xe cá nhân đến tận cửa nhà. Bên cạnh đó, hạ tầng dành riêng cho xe buýt còn thiếu, phần lớn xe buýt vẫn phải đi chung với các phương tiện khác, làm giảm khả năng lưu thông và hiệu quả vận hành.
Xe đi chậm và thời gian không ổn định cũng khiến người dân không ưu tiên chọn xe buýt. Hiện vận tốc trung bình của các tuyến xe buýt nội đô Hà Nội chỉ đạt khoảng 14 - 15km/h. Để xe buýt đi nhanh và đúng giờ, Nhà nước cần có những giải pháp hạ tầng đột phá như thiết lập các "luồng xanh" và làn đường dành riêng cho xe buýt.
* Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy (nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải):
Hà Nội và TP.HCM đã có hàng ngàn xe buýt và đang tiếp tục bổ sung các tuyến để tiếp cận tất cả các khu dân cư. Đây là "hướng đi đúng" nhưng nhìn vào đến nay vẫn chưa đảm bảo chất lượng, chưa đảm bảo các điều kiện để người dân "mặn mà" với xe buýt.
Để người dân thật sự lựa chọn xe buýt là phương tiện ưu tiên, cần đảm bảo 5 tiêu chí: xe buýt phải đi đúng giờ hơn, đi lại phải nhanh hơn, phương tiện chất lượng tốt hơn, thái độ phục vụ của nhân viên phải chu đáo, tận tình hơn và cuối cùng là giá cả phải hợp lý hơn. Thực tế thì các tuyến xe buýt nhanh ở Hà Nội chưa hiệu quả vì thực tế cũng không nhanh hơn bình thường là bao.
Ở một số nước, xe buýt chỉ sai số thời gian trong khoảng ± 3 phút. Tại các trạm xe buýt gần như đều có đồng hồ báo giờ, mấy phút nữa thì xe buýt tới, để người dân biết, chờ đợi, từ đó sẽ ràng buộc người lái xe phải đến đúng giờ so với quy định, chỉ sai sót trong vòng 5 phút đổ lại.
* Ông Minh Khuê (phường Đức Nhuận, TP.HCM):
Tuần trước, tôi có cuộc hẹn ở đường Nguyễn Cửu Vân (quận Bình Thạnh cũ, thuộc TP.HCM) lúc 14h. Nếu tôi đi xe máy thì chừng 20 phút đến nơi nhưng lần này, tôi quyết định ngồi xe buýt. Sau khi nghiên cứu kỹ "đường đi nước bước" trên App GoMo (trước đây là Busmap), tôi chọn đón xe ở "trạm Tháp nước" (đường Hồ Văn Huê) tới đường Nguyễn Cửu Vân.
13h20 đón xe ở trạm Tháp nước. Một lúc sau, xe số 3 (Thạnh Xuân - Bến Thành) dừng tại trạm. Cảm giác đầu tiên của tôi là xe đến khá đúng giờ. Bước lên xe, sàn sạch sẽ, máy lạnh mát rượi. Xuống trạm công viên Lê Văn Tám lúc 13h40, tôi chờ xe số 10 (bến xe miền Tây - Đại học Quốc gia) để đi Nguyễn Cửu Vân. App báo xe số 10 khoảng 3 phút nhưng 10 phút cũng chưa thấy xe tới. Đến 13h50, tôi đành đặt xe ôm công nghệ để đi và tới điểm hẹn trễ 5 phút.
Tôi đã có ý định chuyển qua đi xe buýt. Tôi cũng đã tra cứu đường để đưa con đi học ở trung tâm thành phố, đi Nhà thiếu nhi thành phố bằng xe buýt. Và "mong ước" đầu tiên của tôi là xe buýt phải đúng giờ.