“Chúng tôi sẽ cố gắng có một cuộc đàm phán tích cực” – Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói với các phóng viên trước khi máy bay cất cánh từ căn cứ Andrews gần Washington D.C ngày 10-4, theo Hãng tin AFP.
“Nếu phía Iran sẵn sàng đàm phán một cách thiện chí, chúng tôi chắc chắn sẵn sàng chìa tay thiện chí. Nhưng nếu họ tìm cách lừa chúng tôi, họ sẽ thấy ngay rằng phái đoàn đàm phán sẽ không còn cởi mở” – ông nói.
Mỹ và Iran đã nhất trí ngừng bắn kéo dài hai tuần sau hơn 5 tuần xung đột. Tuy nhiên, hai bên vẫn còn cách biệt lớn trong các tuyên bố công khai về mục tiêu đàm phán.
Những điểm bất đồng chính bao gồm việc Iran trên thực tế kiểm soát eo biển Hormuz, yêu cầu của Mỹ buộc Iran từ bỏ kho uranium đã làm giàu ở mức cao, cũng như mục tiêu của Iran nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công tiếp theo từ Mỹ và Israel.
Cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ dự kiến bắt đầu tại thủ đô Islamabad của Pakistan vào sáng 11-4 theo giờ địa phương, theo Nhà Trắng.
Phái đoàn Mỹ sẽ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Jared Kushner.
Iran chưa chính thức công bố thành viên phái đoàn của mình, nhưng truyền thông địa phương cho biết phái đoàn sẽ do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
Iran đã công bố đề xuất 10 điểm, bao gồm những yêu cầu mà Mỹ sẽ khó chấp nhận, chẳng hạn như thừa nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz, bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt…
Trong khi đó, Tổng thống Trump và đội ngũ của ông đưa ra đề xuất riêng gồm 15 điểm. Kế hoạch này chưa được tiết lộ đầy đủ, nhưng được cho là bao gồm các nội dung như yêu cầu Iran cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân, giao nộp số uranium đã được làm giàu cao, mở lại eo biển Hormuz…
Ngày 10-4, bầu không khí bất định bao trùm quanh kế hoạch khởi động đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, trong lúc hai bên liên tục cáo buộc đối phương không thực hiện đúng thỏa thuận ngừng bắn.
Tổng thống Trump bày tỏ không hài lòng về cách Iran xử lý eo biển Hormuz – tuyến hàng hải lẽ ra phải được mở lại theo thỏa thuận ngừng bắn. Trong khi đó Iran phản ứng giận dữ với các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, khẳng định Lebanon cũng nằm trong phạm vi thỏa thuận ngừng bắn – điều mà Washington bác bỏ.
Theo báo South China Morning Post, trong cuộc duyệt binh năm ngoái, Trung Quốc đã lần đầu giới thiệu hai mẫu tàu lặn không người lái HSU001 và AJX002 dài gần 20m, thuộc nhóm lớn nhất thế giới hiện nay.
Sau đó truyền thông phương Tây còn hé lộ hình ảnh vệ tinh một biến thể có chiều dài vượt 40m tại một căn cứ hải quân của Trung Quốc, làm dấy lên nhiều lo ngại trong cộng đồng quốc tế, đặc biệt từ phía Mỹ.
Nhiều người cho rằng kích thước này thậm chí tạo ra một cách phân loại mới - phương tiện lặn không người lái "siêu lớn" (XXLUUV), vượt xa mẫu lớn nhất hiện nay của Mỹ là Orca (dài khoảng 15-26m).
Trước những thông tin trên, một số chuyên gia quốc phòng Mỹ cảnh báo các mục tiêu dễ tổn thương ở bờ Tây như Seattle, Oakland, Los Angeles, thậm chí cả kênh đào Panama, có thể nằm trong tầm hoạt động của các hệ thống này.
Tuy nhiên ngày 5-4, các nhà khoa học Trung Quốc khẳng định các thiết bị lặn không người lái siêu lớn (XXLUUV) của nước này sẽ không nhằm mục tiêu tấn công bờ Tây nước Mỹ.
Ông Yan Zheping - chuyên gia hàng đầu về tàu lặn và là giám đốc hệ thống không người lái tại Đại học Kỹ thuật Cáp Nhĩ Tân - đã bác bỏ các lo ngại trong một nghiên cứu công bố gần đây.
Theo ông, các tàu lặn cỡ lớn của Trung Quốc "ưu tiên phục vụ an ninh khu vực, trinh sát phòng thủ gần bờ, đồng thời hỗ trợ nghiên cứu dân sự và giám sát môi trường". Đây cũng là lần đầu tiên mục đích chiến lược của các hệ thống này được công khai.
Do đó các "tàu lặn khổng lồ" nói trên nhiều khả năng được phát triển nhằm đối phó với hoạt động quân sự của Mỹ trong các kịch bản liên quan đến eo biển Đài Loan hoặc Biển Đông, thay vì phục vụ các cuộc tấn công xuyên Thái Bình Dương.
Dù vậy, theo nhận định của SCMP, tốc độ phát triển nhanh của công nghệ tàu không người lái dưới nước vẫn đang trở thành yếu tố làm gia tăng cạnh tranh quân sự giữa các cường quốc.
Ngày 7-4, trong cùng ngày ông Lê Minh Hưng được Quốc hội khóa XVI bầu làm Thủ tướng Chính phủ, Thủ tướng các nước Lào, Trung Quốc và Campuchia đã có điện, thư chúc mừng.
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone khẳng định việc ông Lê Minh Hưng được Quốc hội bầu đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng thể hiện sự tín nhiệm và tin tưởng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam anh em đối với vai trò, tầm nhìn và năng lực điều hành đất nước của ông để đưa đất nước Việt Nam tiếp tục phát triển và thịnh vượng hơn.
Thủ tướng Sonexay Siphandone khẳng định sẵn sàng hợp tác với Thủ tướng Lê Minh Hưng để thúc đẩy và phát huy mối quan hệ giữa hai nước, nhất là triển khai thực chất, hiệu quả kết quả cuộc gặp hai Bộ Chính trị, cũng như kết quả Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Lào - Việt Nam, vì lợi ích thiết thực của Nhân dân hai nước, đồng thời góp phần vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường chúc mừng Thủ tướng Lê Minh Hưng và tiếp tục khẳng định Việt Nam - Trung Quốc là hai nước láng giềng hữu nghị, đồng thời là đối tác hợp tác quan trọng với nhiều lợi ích chiến lược chung.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc đánh giá dưới sự dẫn dắt của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai bên ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho Nhân dân hai nước.
Thủ tướng Lý Cường bày tỏ sẵn sàng cùng Thủ tướng Lê Minh Hưng thực hiện các nhận thức chung quan trọng của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước. Đồng thời đẩy nhanh xây dựng cục diện hợp tác cùng thắng, cùng có lợi, qua đó đóng góp tích cực cho quan hệ láng giềng hữu nghị và hợp tác toàn diện Trung Quốc - Việt Nam.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet bày tỏ tin tưởng rằng dưới sự lãnh đạo năng động và tầm nhìn của Thủ tướng Lê Minh Hưng, dưới sự dẫn dắt của Đảng Cộng sản Việt Nam, Việt Nam sẽ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, không ngừng nâng cao vai trò và vị thế ở khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Hun Manet đánh giá cao mối quan hệ bền chặt, hữu nghị lâu đời giữa hai nước, được xây dựng trên tinh thần láng giềng tốt đẹp, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài.
Nhà lãnh đạo Campuchia mong sớm được gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng để trao đổi về các biện pháp thúc đẩy hợp tác song phương cũng như tăng cường phối hợp trong khuôn khổ ASEAN và các cơ chế đa phương khác, vì lợi ích chung của Nhân dân hai nước.
Tờ Bangkok Post ngày 9.4 đưa tin Không quân Hoàng gia Thái Lan (RTAF) vừa bác bỏ những lo ngại trong nước sau khi nhiều máy bay quân sự Mỹ sử dụng Sân bay quốc tế Krabi tại tỉnh Krabi phía nam Thái Lan.
Nhấn mạnh mối quan hệ an ninh giữa Thái Lan và Mỹ, RTAF cho biết các chuyến bay này là thường lệ và không liên quan đến cuộc xung đột ở Trung Đông hay khả năng Mỹ lập căn cứ quân sự.
Lời giải thích được đưa ra sau khi người dân bày tỏ nghi ngờ về nhiều vụ cất cánh và hạ cánh của máy bay Mỹ, bao gồm máy bay vận tải C-130, máy bay MV-22 Osprey và trực thăng H-60 Seahawk, diễn ra hằng ngày, cả ngày lẫn đêm.
Một số người suy đoán rằng Mỹ đang khảo sát các địa điểm tiềm năng để xây dựng một căn cứ quân sự trên bờ biển Andaman của Thái Lan hoặc thiết lập một địa điểm nghỉ ngơi cho binh lính trở về từ các chiến dịch ở Trung Đông.
Ông Chakkrit Thammavichai, phát ngôn viên RTAF, cho biết hoạt động này không có gì bất thường và chỉ thu hút sự chú ý vì đây là lần đầu tiên các máy bay này sử dụng sân bay Krabi.
Các hoạt động tương tự trước đây đã diễn ra tại sân bay U-Tapao và Phuket. Ông Chakkrit cho biết RTAF đã đưa ra lời giải thích chính thức về việc này.
Theo ông, các chuyến bay này là một phần của các hoạt động quân sự của Mỹ liên quan việc luân chuyển quân và sơ tán y tế, bao gồm việc chuyển những người cần điều trị từ các tàu trên biển đến các bệnh viện trên đất liền.
Ông khẳng định các nhiệm vụ này nằm trong sự hợp tác an ninh lâu dài giữa Thái Lan và Mỹ, không liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.
Người phát ngôn cho biết tất cả các đề nghị đều tuân theo quy trình, bao gồm việc cấp phép ngoại giao thông qua các kênh thích hợp, mà không có bất kỳ điều khoản đặc biệt nào.
Sân bay Krabi được các quan chức Mỹ lựa chọn lần này do tình trạng quá tải tại các sân bay khác thường được sử dụng cho các hoạt động tương tự.
"Việc hạ cánh của máy bay nước ngoài tại Thái Lan đều phải thông qua quy trình của Bộ Ngoại giao trong mọi trường hợp, được xem xét cẩn thận về tính phù hợp. Không vi phạm bất kỳ quy định hoặc thỏa thuận nào. Mọi việc đều được thực hiện theo đúng thủ tục", ông Chakkrit cho biết.
Trong thông cáo chính thức, RTAF nhắc lại rằng việc cho phép máy bay quân sự Mỹ hoạt động tại đây được thực hiện với các điều kiện tương tự áp dụng cho tất cả các quốc gia. RTAF cho biết các hoạt động này không liên quan đến các xung đột khu vực và sẽ không dẫn đến việc Thái Lan can thiệp vào bất kỳ tranh chấp nào.