Với những tài xế thường xuyên di chuyển qua các cung đường đèo dốc hiểm trở, câu nói “lên số nào, xuống số đó” vốn không còn xa lạ. Dù nghe có vẻ đơn giản nhưng đây thực chất là quy tắc được đúc kết từ kinh nghiệm dày dạn của các tài xế “già” nghề, dựa vào nguyên tắc vận hành của xe và được chuyển hóa thành ngôn ngữ đời thường để dễ ghi nhớ.
“Lên số nào” có nghĩa là khi xe leo dốc, tài xế phải chọn cấp số đủ thấp, thường là số 1, 2 hoặc 3 tùy độ dốc để động cơ có đủ lực kéo mà không bị đuối máy. Tương tự, “xuống số đó” ngụ ý khi đổ dốc, nên sử dụng đúng cấp số đã dùng khi lên dốc để tận dụng lực ghìm từ động cơ. Kỹ thuật này được gọi là phanh động cơ, giúp kiểm soát tốc độ xe mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống phanh.
Khi xuống dốc dài, trọng lực và quán tính sẽ khiến xe lao đi rất nhanh. Nếu tài xế liên tục rà phanh chân để hãm tốc, ma sát quá lớn giữa má phanh và đĩa phanh sẽ sinh nhiệt cao. Tình trạng này dẫn đến hiện tượng bó cứng má phanh… rất nhiều trường hợp xe tải lớn mất phanh khi đổ đèo, dốc vì lý do này. Việc về số thấp buộc động cơ phải quay nhanh hơn để tạo sức cản, từ đó kìm hãm tốc độ trôi của xe một cách tự nhiên và an toàn.
Quy tắc này hoàn toàn áp dụng được vào thực tế và phù hợp với hầu hết các loại phương tiện hiện nay. Với ô tô số sàn, việc chuyển số khá trực quan qua cần số. Đối với ô tô số tự động, tài xế có thể điều chỉnh về chế độ số tay bán tự động (M), chế độ thể thao (S) hoặc các cấp số thấp (L), tùy từng dòng xe. Với những mẫu xe trang bị lẫy chuyển số sau vô-lăng, việc trả số để hãm tốc bằng động cơ thuận tiện và nhanh chóng hơn.
Đối với xe máy, xe côn tay, việc áp dụng quy tắc này khá đơn giản và hiệu quả bằng cách về số 1 hoặc 2 khi đổ dốc gắt. Riêng với xe tay ga, kỹ thuật này phức tạp hơn vì không có cấp số cơ khí. Người lái cần nhấp nhẹ ga để côn bám, sau đó giữ tốc độ ổn định để bộ ly hợp không ngắt hoàn toàn. Nếu tắt máy, thả trôi hoặc để xe chạy tự do không bám côn thì chiếc xe sẽ lao đi nhanh và khá nguy hiểm.
Dù vậy, người lái không nên áp dụng quy tắc này một cách máy móc vì thực tế, nhiều đoạn đèo có độ dốc khi xe xuống dốc gắt hơn so với lúc lên dốc. Do đó, nguyên tắc cốt yếu là phải cảm nhận được tốc độ của xe. Nếu thấy chiếc xe lao đi nhanh, có thể vượt kiểm soát dù đã về số thấp, tài xế cần thêm lực phanh để giảm tốc, sau đó về cấp số thấp hơn (nếu có thể).
Việc làm chủ kỹ năng phanh động cơ giúp giảm tải cho hệ thống phanh, kéo dài tuổi thọ của má và đĩa phanh. Do đó, câu nói “lên số nào, xuống số đó” khá chính xác về mặt bản chất, có thể áp dụng đối với ô tô và xe máy trong quá trình lái xe đường đèo, dốc.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/cau-noi-len-so-nao-xuong-so-do-ngu-y-gi-185260410120947638.htm
Ấn Độ: Làm đường tiền tỉ để giảm tai nạn lại thành cơn ác mộng, phải rào chắn vào ban đêm
Mumbai có một "con đường âm nhạc" mới với những rãnh được khắc tỉ mỉ để có thể phát bài hát nhạc phim "Triệu phú khu ổ chuột" khi xe đi qua với một tốc độ nhất định - Video: X
Một dự án hạ tầng độc đáo tại Mumbai (Ấn Độ) - đoạn đường cao tốc có thể phát ra giai điệu "Jai Ho" khi xe chạy qua - đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ người dân chỉ sau vài tuần đi vào hoạt động.
Ban đầu được xem là kỳ tích kỹ thuật, con đường dài khoảng 500m thuộc tuyến cao tốc ven biển nối Nariman Point và Worli được khánh thành hôm 11-2. Công trình được thiết kế để phát ca khúc Jai Ho - bản nhạc đoạt giải Oscar do A. R. Rahman sáng tác cho bộ phim Slumdog Millionaire (Triệu phú khu ổ chuột).
Tuy nhiên chỉ sau chưa đầy một tháng, phản ứng từ cộng đồng cư dân xung quanh đã khiến dự án này rơi vào tình thế khó xử.
Theo Cartoq dẫn lời nhà hoạt động chống ô nhiễm tiếng ồn Sumaira Abdulali, cư dân khu Breach Candy - một trong những khu dân cư cao cấp nhất Mumbai - đã liên tục gửi đơn khiếu nại về tiếng ồn phát ra từ con đường.
Hơn 650 hộ gia đình đã ký tên vào đơn phản ánh, cho rằng âm thanh từ mặt đường trở thành tiếng ồn nền liên tục, "xâm nhập" vào nhà ngay cả khi đóng kín cửa. Nhiều người buộc phải thay đổi sinh hoạt, đóng cửa sổ cả ngày để giảm bớt ảnh hưởng.
Đáng chú ý, mức tiếng ồn đo được trong nhà dân dao động 60 - 65 decibel - tương đương tiếng ồn của máy hút bụi phát ra khi vận hành, vượt ngưỡng phù hợp với khu dân cư, đặc biệt vào ban đêm. Theo quy định, các nguồn gây tiếng ồn lớn không được phép hoạt động sau 22h.
"Đây là một quyết định gây sốc khi triển khai một con đường phát nhạc ngay trong một trong những thành phố ồn ào nhất thế giới", bà Abdulali nhận định, đồng thời cho rằng dự án có dấu hiệu vi phạm các quy định về bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Điểm đặc biệt của con đường này nằm ở thiết kế các rãnh khắc trên bề mặt nhựa đường - tương tự như một "đĩa than" khổng lồ.
Khi xe chạy qua với tốc độ 70 - 80km/h, sự rung động giữa lốp xe và các rãnh này sẽ tạo ra giai điệu "Jai Ho". Âm thanh vẫn có thể nghe rõ ngay cả khi cửa kính xe đóng kín.
Nếu xe chạy nhanh hơn, rung động trở nên khó chịu, qua đó gián tiếp khuyến khích tài xế giảm tốc. Các biển báo cũng được lắp đặt để hướng dẫn tốc độ phù hợp nhằm "thưởng thức" âm nhạc.
Ý tưởng "đường phát nhạc" vốn xuất hiện từ Nhật Bản năm 2007, sau đó được triển khai tại một số quốc gia như Hungary, Hàn Quốc và UAE. Công trình tại Mumbai là một trong số ít dự án tương tự trên thế giới.
Trước áp lực từ cư dân, chính quyền Mumbai đã tiến hành nghiên cứu tiếng ồn và thử nghiệm các biện pháp hạn chế. Kết quả, đoạn đường hiện bị rào chắn hoàn toàn từ 22h đến 7h sáng để đảm bảo sự yên tĩnh.
Biện pháp này giúp cải thiện tình hình cho người dân, nhưng đồng thời kéo theo chi phí vận hành mới khi cần nhân sự túc trực quản lý rào chắn mỗi ngày - điều được cho là chưa từng được tính đến trong kế hoạch ban đầu.
Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến bày tỏ sự thất vọng.
- Tạo ra một vấn đề vốn không tồn tại, rồi lại tìm cách giải quyết chính vấn đề đó. Quy hoạch tệ hại, hạ tầng tệ hại.
- Cứ tiêu tiền vào những thứ không cần thiết, nhưng khi sửa đường thì lại vá víu khiến mỗi chuyến đi như đánh cược tính mạng.
- Khoảng 6 crore rupee (hơn 17 tỉ đồng) đã bị tiêu tốn cho con đường này. Người nghĩ ra ý tưởng nên hoàn lại số tiền đó.
Một số cho rằng số tiền hơn 6 crore rupee lẽ ra nên được dùng để cải thiện chất lượng đường sá - vốn đang là vấn đề nhức nhối tại Mumbai với tình trạng ổ gà, ngập nước và sửa chữa liên miên.
Một người khác còn viện dẫn quan điểm của nhà kinh tế học Ludwig von Mises, cho rằng đây là ví dụ điển hình về việc chính phủ ra quyết định mà không có cơ chế lãi - lỗ để kiểm soát hiệu quả.
Túi khí ôtô tự bung vì đi cạnh một xe nổ lốp
Ngày 16/3, một chiếc Toyota Corolla Cross đang lưu thông trên cao tốc Bắc Giang - Hà Nội với tốc độ khoảng 55-60 km/h thì bất ngờ bung túi khí rèm và túi khí bên ghế phụ. Sự việc xảy ra trong lúc xe vượt một xe tải, không xảy ra va chạm. Sự cố khiến xe chao đảo, chủ xe lo ngại vấn đề này tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn cho người trên xe.
Những ngày qua, khách hàng và đại lý, hãng xe đã làm việc để xác định nguyên nhân. Sau buổi làm việc gần nhất ngày 7/4 Toyota Việt Nam có phản hồi chính thức về vấn đề này. Theo đó, hãng xe Nhật cho rằng, sau khi kiểm tra theo quy trình kỹ thuật tiêu chuẩn, với sự chứng kiến và thống nhất của khách hàng, bao gồm kiểm tra hiện trường, đọc dữ liệu từ hệ thống cảm biến, camera hành trình và camera 360 trên xe.
Toyota Việt Nam cho biết dữ liệu ghi nhận thời điểm xảy ra sự cố trùng với lúc xe tải chạy bên cạnh bị nổ lốp, tạo ra sóng xung kích mạnh tác động từ phải sang trái. Xung lực này khiến cảm biến áp suất và gia tốc bên hông xe ghi nhận sự thay đổi đột ngột, từ đó kích hoạt túi khí rèm và túi khí bên ghế phụ theo đúng logic an toàn đã được lập trình. Hãng nhấn mạnh cơ chế cảm biến áp suất trong cánh cửa được thiết kế để phát hiện va chạm trong thời gian rất ngắn, nên có thể phản ứng với các biến động áp suất mạnh tương tự.
Hãng kết luận hệ thống túi khí trên xe hoạt động bình thường, không ghi nhận lỗi kỹ thuật, và việc kích hoạt trong trường hợp này là phù hợp với thiết kế của nhà sản xuất.
Trong tài liệu hướng dẫn sử dụng, Toyota cũng từng lưu ý rằng túi khí rèm có thể được kích hoạt trong một số tình huống đặc biệt không phải va chạm trực tiếp. Cụ thể, các biến động áp suất mạnh hoặc xung lực từ môi trường bên ngoài, chẳng hạn như sóng xung kích phát sinh từ vụ nổ lốp, nổ bình khí nén gần xe, có thể đủ để hệ thống nhận diện là va chạm bên và kích hoạt túi khí.
Những trường hợp túi khí bung do xung lực
Trên các diễn đàn ôtô quốc tế, người dùng từng ghi nhận những tình huống tương tự khi không có va chạm trực tiếp nhưng hệ thống túi khí vẫn được kích hoạt.
Năm 2025, một chủ xe BMW X3 đời 2019 tại Ấn Độ chia sẻ trên diễn đàn Team-BHP về sự cố xảy ra tại khu vực Gurugram. Theo người này, khi xe đang di chuyển gần trạm metro Sikanderpur, một xe trộn bê tông chạy sát bên trái bất ngờ nổ lốp. Thời điểm đó, khoảng cách giữa hai xe chỉ khoảng 1-1,2 m, và ngay sau tiếng nổ, toàn bộ túi khí rèm cùng túi khí bên ghế phụ trên xe đã bung dù xe không hề có va chạm hay trầy xước.
Tài xế cho biết cú kích hoạt bất ngờ khiến tay trái của hành khách bị thương do va đập với túi khí.
Một trong những lý giải kỹ thuật được đưa ra là cơ chế kích hoạt của túi khí bên và túi khí rèm trên nhiều dòng xe hiện đại khác với túi khí phía trước. Thay vì chủ yếu dựa vào cảm biến gia tốc (G-force) như túi khí thông thường, hệ thống túi khí bên thường sử dụng cảm biến áp suất đặt trong cánh cửa. Khi xảy ra va chạm hông, cấu trúc cửa bị ép lại sẽ làm thay đổi áp suất không khí bên trong rất nhanh, từ đó kích hoạt túi khí chỉ trong vài mili giây.
Chính đặc điểm này khiến hệ thống có độ nhạy cao với các biến động áp suất đột ngột. Trong một số tình huống đặc biệt, như nổ lốp ở khoảng cách rất gần, sóng xung kích có thể tạo ra sự thay đổi áp suất tương tự va chạm bên, khiến cảm biến hiểu nhầm và kích hoạt túi khí dù không có va chạm trực tiếp.
Phạm Hải
Tin Gốc: https://vnexpress.net/tui-khi-oto-tu-bung-vi-di-canh-mot-xe-no-lop-5059612.html