Ngày 9-4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố các lực lượng Mỹ triển khai gần Iran sẽ tiếp tục hiện diện trong khu vực cho đến khi đạt được một “thỏa thuận thực sự”. Tuyên bố này được đưa ra khi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran – do Pakistan làm trung gian – bước vào giai đoạn thực thi giữa bộn bề ngờ vực.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance thừa nhận đây là “thỏa thuận ngừng bắn mong manh”, đồng thời cho biết ông Trump “nóng lòng đạt được tiến triển” trước các cuộc đàm phán dự kiến tại Islamabad từ ngày 11-4, nơi ông Vance sẽ đóng vai trò then chốt.
Các nhà lãnh đạo trên khắp Trung Đông đã hoan nghênh thỏa thuận và cảm ơn Pakistan vì vai trò trung gian. Song giới phân tích cho rằng sự thở phào sẽ chỉ ngắn ngủi.
“Kế hoạch 10 điểm của Iran dường như là một thỏa thuận không thể chấp nhận đối với Mỹ và cả với các bên khác” – ông Neil Crosby, Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu mỏ tại công ty nghiên cứu thị trường Sparta, nhận định trên báo Washington Post.
Hiện những khác biệt giữa hai nước quá lớn, đến mức dù eo biển Hormuz được mở lại thì lưu lượng cũng khó tăng đủ để cải thiện đáng kể tình hình.
Trong tuyên bố ngày 8-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Tehran có thể rút khỏi đàm phán nếu các vi phạm tiếp diễn, và ông liệt kê hàng loạt dấu hiệu: các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, một drone bị đánh chặn trong không phận Iran, và việc ông Trump bác bỏ quyền làm giàu uranium của Iran.
Một điểm bất đồng lớn là chiến sự tại Lebanon. Trong thông báo ban đầu hôm 7-4, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết thỏa thuận ngừng bắn bao trùm cả chiến dịch của Israel chống lại nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon.
Tuy nhiên, ông Trump không đề cập Lebanon hay Hezbollah trong tuyên bố của mình. Đến đêm cùng ngày, Tehran khẳng định việc chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah là một phần yêu cầu của họ.
Hôm 8-4, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố các cuộc tấn công tại Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận, đồng thời mô tả các đợt không kích ngày 8-4 là lớn nhất từ trước đến nay trong chiến dịch hiện tại. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 182 người đã thiệt mạng.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận Lebanon không nằm trong thỏa thuận. Ông Vance giải thích thêm: “Phía Iran đã cho rằng thỏa thuận bao trùm cả Lebanon, nhưng thực tế thì không. Chúng tôi chưa bao giờ đưa ra cam kết đó”.
Tình trạng eo biển Hormuz – nơi 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua – cũng là vấn đề nóng. Ông Trump yêu cầu Iran mở lại eo biển này “hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn”, nhưng theo truyền thông Iran và dữ liệu hàng hải, lưu thông qua đây vẫn đình trệ. Theo Bloomberg, Mỹ đang thúc giục các đồng minh nhanh chóng đưa ra kế hoạch bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz.
Thỏa thuận ngừng bắn được công bố sau gần sáu tuần giao tranh làm rung chuyển Trung Đông và gây xáo trộn kinh tế toàn cầu – trong đó giá xăng tại Mỹ tăng mạnh và tỉ lệ ủng hộ ông Trump giảm sút khi cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần.
Cuộc chiến cũng gây tổn thất nặng nề cho Iran khi Mỹ và Israel tấn công hơn 15.000 mục tiêu, phá hủy nhà máy, cầu cống, cơ sở nghiên cứu, cùng các cơ sở quân sự và khu phức hợp chính phủ.
Tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh (tức Bộ trưởng Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine xác nhận các hoạt động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran sẽ tạm dừng trong thời gian thỏa thuận có hiệu lực. Song ông Caine lưu ý: “Nếu được lệnh hoặc yêu cầu, lực lượng liên hợp vẫn sẵn sàng tiếp tục các hoạt động chiến đấu”.
Các cuộc tấn công của Iran vào một số nước láng giềng ở Vịnh Ba Tư vẫn tiếp diễn hôm 8-4. Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết đã đánh chặn drone và tên lửa của Iran – mà truyền thông Iran giải thích là để trả đũa một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của nước này.
Hàng loạt vấn đề gai góc vẫn còn nguyên trên bàn đàm phán: chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, việc Tehran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực; trong khi Tehran yêu cầu chấm dứt các lệnh trừng phạt của Mỹ, được công nhận quyền làm giàu uranium và chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Ông Daniel Byman, Giám đốc Chương trình chiến tranh, các mối đe dọa bất thường và khủng bố tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), nhận định: “Có khả năng chính thỏa thuận ngừng bắn sẽ là giải pháp. Mỹ, Israel và Iran sẽ không đạt được thỏa thuận cuối cùng, nhưng việc ngừng bắn sẽ tiếp tục vô thời hạn – với nguy cơ bùng phát xung đột trở lại luôn hiện hữu trong khu vực”.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 14/4 trả lời đài truyền hình ZDF của Đức rằng đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, những người đã góp phần thúc đẩy đàm phán với Nga nhằm chấm dứt chiến sự ở Ukraine, hiện "liên tục tham gia các cuộc đối thoại với Iran".
Ông mô tả hai đặc phái viên Mỹ "thực tế", song cho rằng nếu không có áp lực mạnh mẽ hơn từ phía Mỹ, Nga sẽ mất động lực để "đàm phán nghiêm túc".
"Mỹ không có thời gian dành cho Ukraine nữa. Nếu Mỹ không gây áp lực lên Nga và chỉ tham gia vào một cuộc đối thoại mềm mỏng, Moskva sẽ không còn dè chừng nữa", ông Zelensky nói.
Các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn dắt nhằm chấm dứt xung đột ở Ukraine đã rơi vào bế tắc kể từ khi chiến sự tại Iran bùng phát ngày 28/2. Các nhà đàm phán Nga - Ukraine chưa gặp lại nhau kể từ cuộc thảo luận hồi tháng 2 tại Geneva, Thụy Sĩ.
Ông Zelensky cũng bày tỏ lo ngại về việc cung cấp vũ khí từ Mỹ cho Ukraine. "Nếu chiến sự ở Trung Đông tiếp diễn, Ukraine sẽ nhận được ít vũ khí hơn. Điều này đặc biệt nghiêm trọng, nhất là đối với các trang thiết bị phòng không", ông cho hay.
Tại cuộc họp báo khi thăm Na Uy sau đó, ông Zelensky nhấn mạnh tình hình thiếu hụt tên lửa đánh chặn PAC-3 cũng như PAC-2. Loại vũ khí này chủ yếu được mua thông qua chương trình PURL, được khởi động năm ngoái, cho phép Ukraine tiếp nhận thiết bị của Mỹ bằng nguồn tài trợ từ các nước châu Âu.
"Ngay từ đầu cuộc chiến ở Trung Đông, chúng tôi đã nhận thấy sẽ có những thách thức. Việc cung cấp vũ khí diễn ra chậm chạp", ông Zelensky nói, đồng thời thừa nhận đây là "tình thế rất khó khăn đối với chúng tôi".
Trong chuyến thăm này, ông Zelensky và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store đã ký "tuyên bố chung về tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh". Chính phủ Na Uy cho biết hai nước mong muốn "tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn giữa các ngành công nghiệp quốc phòng Na Uy và Ukraine", đồng thời "các máy bay không người lái của Ukraine từ bây giờ sẽ được sản xuất tại Na Uy".
Trước đó cùng ngày, ông Zelensky đã dẫn đầu phái đoàn chính phủ tới Berlin, gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz và các bộ trưởng để thảo luận về cuộc chiến với Nga, hiện đã bước sang năm thứ năm. Hai nước cũng công bố thiết lập quan hệ đối tác chiến lược tập trung vào lĩnh vực quốc phòng.
Vụ xả súng xảy ra lúc 6h ngày 19/4 (18h giờ Hà Nội) tại thành phố Shreveport thuộc bang Louisiana, miền nam nước Mỹ. Danh tính và động cơ của nghi phạm chưa được công bố, nhưng các quan chức địa phương cho biết người này đã bị cảnh sát bắn hạ.
Trong cuộc họp báo sau sự việc, sĩ quan cảnh sát Chris Bordelon nói rằng hiện trường khá rộng, bao trùm 3 ngôi nhà và các điều tra viên đang thu thập bằng chứng. 8 trẻ em thiệt mạng ở độ tuổi 1-14 và một số là con của nghi phạm.
Kênh KTBS đưa tin hai phụ nữ trúng đạn vào đầu và chưa rõ tình trạng. Một bé trai cũng bị thương khi nhảy từ mái nhà xuống đất.
Hạ sĩ Bordelon cho biết nghi phạm đã cướp một chiếc xe để chạy trốn trước khi bị các sĩ quan cảnh sát bắn hạ. "Chúng tôi tin rằng người đàn ông này là thủ phạm duy nhất của vụ xả súng. Đó là một vụ bạo lực gia đình", ông cho hay.
"Đây là buổi sáng kinh hoàng ở Shreveport, tất cả chúng tôi xin chia buồn với các nạn nhân", thị trưởng Tom Arceneaux phát biểu tại cuộc họp báo. Thượng nghị sĩ Bill Cassidy gọi đây là "vụ bạo lực kinh hoàng", trong khi Thống đốc bang Louisiana Jeff Landry bày tỏ đau lòng trước vụ xả súng.
Gun Violence Archive, tổ chức thống kê về bạo lực súng đạn tại Mỹ, nhận định sự việc tại Louisiana là vụ xả súng gây chết nhiều người nhất trong hơn hai năm qua. Theo định nghĩa của tổ chức này, một vụ nổ súng được coi là xả súng khi có ít nhất 4 người thương vong, không tính kẻ tấn công.
"NATO đã không có mặt khi chúng ta cần họ và họ cũng sẽ không có mặt nếu chúng ta cần họ lần nữa", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 8/4, sau cuộc gặp kín với Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Nhà Trắng.
Ông Trump cũng nhắc tới đảo Greenland của Đan Mạch, gọi đây là nơi "được quản lý kém cỏi" mà không nêu thêm điều gì. Theo AFP, ông dường như nhắc lại những lời đe dọa về việc Mỹ muốn sở hữu hòn đảo.
Sau sự kiện, Tổng thư ký NATO mô tả cuộc thảo luận với lãnh đạo Mỹ là "rất thẳng thắn, cởi mở", nhưng không trả lời khi được hỏi liệu Tổng thống Trump có nhắc tới khả năng Mỹ sẽ rời liên minh hay không.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt trước đó cho biết Tổng thống Trump sẽ thảo luận về khả năng Mỹ rời NATO khi gặp Tổng thư ký Rutte. "Thật đáng buồn khi NATO đã quay lưng lại với Mỹ trong suốt 6 tuần qua, trong khi chính người dân Mỹ là những người đã tài trợ cho quốc phòng của họ", bà nói.
Cuộc họp diễn ra một ngày sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.
Tổng thống Trump đã nhiều lần bày tỏ bất bình khi các đồng minh phương Tây từ chối ủng hộ Washington trong xung đột với Tehran. Lãnh đạo Mỹ đã gọi NATO là "hổ giấy" sau khi liên minh không tham gia nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz và một số quốc gia thành viên cấm Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của họ cho chiến dịch Trung Đông.
Wall Street Journal ngày 8/4 đưa tin chính quyền Trump đang xem xét kế hoạch "trừng phạt các thành viên NATO bị coi là không hữu ích" bằng cách rút quân đồn trú khỏi những nước này, cũng như điều thêm lực lượng đến những quốc gia được coi là ủng hộ mạnh mẽ chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran.
